Bạn có tin cà phê từng bị tố làm đàn ông… yếu sinh lý? Khám phá ngay Bản kiến nghị chống cà phê năm 1674 – khi phụ nữ London nổi giận đòi “khai tử” thức uống này để cứu vãn hạnh phúc gia đình. Sự thật hài hước hay oan ức ngàn năm?
Ít ai biết rằng, trước khi trở thành thức uống toàn cầu được hàng tỷ người yêu thích mỗi sáng, cà phê từng trải qua những giai đoạn thăng trầm đầy sóng gió. Thậm chí, nó từng bị tấn công dữ dội bởi một văn bản lịch sử mang tên Bản kiến nghị chống cà phê năm 1674 (The Women’s Petition Against Coffee).
Giữa lòng London sương mù thế kỷ 17, một cuộc chiến giới tính nảy lửa đã nổ ra, không phải vì tiền bạc hay quyền lực, mà vì hạt cà phê nhỏ bé. Tại sao phụ nữ thời đó lại căm ghét thứ nước đen này đến mức cho rằng nó khiến đàn ông trở nên “vô dụng”? Hãy cùng quay ngược thời gian để tìm hiểu câu chuyện dở khóc dở cười này.
Bối cảnh ra đời: Khi quán cà phê là “Đại học 1 xu” (Penny Universities)
Để hiểu được nguồn cơn của bản kiến nghị chống cà phê đầy ai oán này, chúng ta cần nhìn lại bối cảnh xã hội London vào những năm 1650 – 1670. Đây là thời điểm mà cà phê bắt đầu du nhập vào nước Anh và tạo nên một cơn sốt chưa từng có.
Trước khi cà phê xuất hiện, thức uống chính của đàn ông Anh là bia (ale) và rượu. Họ uống bia vào bữa sáng, bữa trưa và cả bữa tối vì nguồn nước lúc bấy giờ không đảm bảo vệ sinh. Hậu quả là xã hội luôn trong tình trạng… ngà ngà say. Nhưng khi hạt cà phê đen từ phương Đông cập bến, nó mang lại sự tỉnh táo, sắc sảo và kích thích trí tuệ.
Các quán cà phê Penny University mọc lên như nấm sau mưa. Tại sao gọi là “Penny University” (Đại học 1 xu)? Bởi vì chỉ với 1 xu (penny) để trả cho một tách cà phê, bất kỳ người đàn ông nào cũng có thể bước vào, ngồi cả ngày, lắng nghe và tranh luận với những bộ óc vĩ đại nhất thời đại, từ các thương gia, nhà thơ, cho đến các nhà khoa học. Người ta nói rằng bạn có thể học được nhiều kiến thức tại quán cà phê hơn là trong giảng đường đại học, miễn là bạn có 1 xu và đủ độ “lì” để ngồi nghe.
Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ: Quán cà phê Penny University thời đó là lãnh địa độc quyền của nam giới. Phụ nữ tử tế không được phép bén mảng tới đây (trừ những người phục vụ).
Chính tại những “giảng đường không bục giảng” này, các đức ông chồng đã mải mê chém gió quên lối về. Tại sao những quán cà phê lụp xụp ngày đó lại được ví là “Internet của thế kỷ 17” và khiến các bà vợ căm ghét đến thế? Đừng bỏ lỡ bức tranh toàn cảnh về nơi khởi nguồn của mọi rắc rối này tại bài viết: [Penny Universities là gì? Lịch sử quán cà phê Anh Quốc – Nơi đàn ông “trốn vợ” để bàn chuyện thiên hạ]
Trong khi các đức ông chồng mải mê “chém gió” chuyện chính trị, bàn luận về trọng lực với Isaac Newton hay tranh cãi về thơ ca, triết học bên tách cà phê đen đặc hàng giờ đồng hồ, thì những người vợ ở nhà phải chịu cảnh cô đơn. Họ thấy chồng mình đi từ sáng sớm đến tối mịt, khi về nhà thì mệt lử, miệng nồng nặc mùi khói thuốc và cà phê, không còn chút sức lực nào để quan tâm đến vợ con hay chuyện chăn gối.
Chính sự vắng mặt triền miên của đàn ông và sự ghen tị với “người tình cà phê” đã châm ngòi cho làn sóng phụ nữ Anh tẩy chay cà phê. Đỉnh điểm của sự phẫn nộ này chính là sự ra đời của The Women’s Petition Against Coffee vào năm 1674.
Nội dung gây sốc của bản kiến nghị: “Cà phê làm đàn ông biến thành thái giám”
Nếu bạn nghĩ các cuộc tranh luận trên mạng xã hội ngày nay là gay gắt, thì ngôn từ trong Bản kiến nghị chống cà phê năm 1674 còn “đanh đá” và sâu cay hơn gấp bội. Đây không chỉ là một văn bản khiếu nại thông thường, nó là một áng văn châm biếm đầy chua ngoa nhắm thẳng vào lòng tự trọng của phái mạnh.
Trong văn bản này, đại diện phe kẹp nơ đã liệt kê hàng loạt “tội trạng” của cà phê, mà tội lớn nhất chính là làm suy giảm “bản lĩnh đàn ông”.
Dưới đây là những trích dẫn “đắt giá” nhất từ bản gốc, nơi các quý bà không ngần ngại dùng những từ ngữ mạnh bạo để miêu tả tình trạng của chồng mình:
“The Excessive use of that Newfangled, Abominable, Heathenish Liquor called COFFEE, which… has so Eunucht our Husbands, and Crippled our more kind-hearted Gallants, that they are become as Impotent as Age.”
Tạm dịch: “Việc sử dụng quá mức thứ nước lỏng tởm lợm, ngoại lai, dị giáo gọi là CÀ PHÊ… đã “thiến” chồng của chúng tôi, làm tàn phế những quý ông hào hoa, khiến họ trở nên bất lực như những kẻ già nua.”
Chưa dừng lại ở đó, bản kiến nghị chống cà phê còn đi sâu vào mô tả sinh lý một cách đầy hình tượng, khẳng định rằng cà phê làm khô cạn “độ ẩm” – thứ mà y học thời đó tin là nguồn gốc của sinh lực:
“They come from it with nothing moist but their snotty Noses, nothing stiffe but their Joints, nor standing but their Ears.”
Tạm dịch: “Họ trở về nhà từ quán cà phê chẳng có gì ẩm ướt ngoại trừ cái mũi đầy nước nhầy, chẳng có gì cứng ngoại trừ các khớp xương đau nhức, và chẳng có gì “đứng” được ngoại trừ đôi tai (để hóng chuyện).”
Đây thực sự là một cú tát vào lòng kiêu hãnh của đàn ông Anh thế kỷ 17. Các bà vợ cho rằng cà phê là một cú lừa vĩ đại. Đàn ông uống vào tưởng mình thông thái, nói nhiều như vẹt, nhưng thực chất lại trở nên thụ động và vô dụng trong phòng ngủ.
Văn bản The Women’s Petition Against Coffee còn so sánh đàn ông Anh xưa kia (thời uống bia rượu) mạnh mẽ như thế nào so với thế hệ đàn ông “nghiện cà phê” hiện tại:
“Never did Men wear greater Breeches, or carry less in them of any Mettle whatsoever.”
Tạm dịch: “Chưa bao giờ đàn ông mặc những chiếc quần đùi rộng thùng thình đến thế, nhưng bên trong lại chứa đựng ít dũng khí (hoặc “công cụ”) đến vậy.”
“Cà phê làm cho chồng của chúng tôi trở nên vô dụng, khô quắt như những hạt đậu rang cháy. Họ trở về nhà với cái đầu rỗng tuếch nhưng cái lưỡi thì liến thoắng không ngừng… Thứ nước đen ngòm, đắng nghét và hôi hám ấy đã làm ‘héo mòn’ dòng máu Ăng-lê vĩ đại.”
Rõ ràng, mục đích của bản kiến nghị chống cà phê không chỉ là cấm đoán một loại đồ uống. Nó là tiếng kêu cứu của những người phụ nữ cảm thấy bị bỏ rơi, và họ đã chọn cách tấn công vào điểm yếu nhất của đàn ông để gây sự chú ý: Nỗi sợ bị yếu sinh lý.
Không chỉ tố chồng “yếu”, các bà vợ còn cay đắng thừa nhận một sự thật ngược đời: Đàn ông đi cà phê về còn “bà tám” hơn cả phụ nữ!
Nguyên văn bản kiến nghị viết: “They sup muddy water, and murmur insignificant notes till half a dozen of them out-babble an equal number of us at gossipping.”
Tạm dịch: “Họ húp cái thứ nước bùn lầy lội đó, rồi lầm bầm những điều vô nghĩa, cho đến khi 6 gã đàn ông cộng lại còn nói nhiều và mách lẻo hơn cả 6 mụ đàn bà chúng tôi tụ lại buôn chuyện.”
Các bà còn mỉa mai chồng mình là những con “Frenchified Apes” (lũ khỉ học đòi kiểu Pháp) – ý chỉ những gã đàn ông đua đòi sành điệu, cầm tách cà phê cho sang chảnh nhưng thực chất bên trong thì rỗng tuếch, chỉ giỏi bắt chước điệu bộ chứ chẳng có chút khí chất Anh Quốc nào.
Sự phản pháo của đàn ông: “The Men’s Answer”
Đàn ông Anh thế kỷ 17, những người đang đắm mình trong văn hóa tranh luận tại các quán cà phê Penny University, dĩ nhiên không đời nào chịu ngồi yên để bị gọi là “thái giám”. Chỉ một thời gian ngắn sau khi bản kiến nghị chống cà phê được tung ra, phe mày râu đã soạn thảo một văn bản đáp trả đanh thép mang tên: “The Men’s Answer to the Women’s Petition against Coffee” (Lời đáp của đàn ông đối với bản kiến nghị chống cà phê của phụ nữ).
Trong văn bản này, cánh đàn ông đã sử dụng lý lẽ sắc bén (nhờ uống cà phê mà có) để phản biện.
Thứ nhất, họ khẳng định rằng cà phê không làm họ yếu đi, mà ngược lại, giúp họ tinh anh hơn. Họ lập luận rằng rượu và bia mới là thứ khiến đàn ông “mềm nhũn” và ngu muội. Cà phê giúp họ tỉnh táo để lo toan đại sự, bàn chuyện quốc gia.
“Coffee collects and settles the Spirits, makes the erection more vigorous, the ejaculation more full, adds a spiritualescency to the Sperme…”
Tạm dịch: “Cà phê tập hợp và ổn định tinh thần, giúp sự cương cứng mạnh mẽ hơn, sự xuất binh đầy đặn hơn, và thêm phần tinh anh cho nòi giống…”
Họ chê trách ngược lại phụ nữ là những người đòi hỏi vô độ và không biết thông cảm cho sự nghiệp của chồng. Họ cho rằng việc tụ tập ở quán cà phê Penny University là để mở mang trí tuệ, từ đó kiếm tiền nuôi gia đình, chứ không phải là trốn tránh trách nhiệm làm chồng.
Để bảo vệ danh dự, cánh đàn ông đã đưa ra một lý lẽ y học cực kỳ… “nặng mùi” nhưng thuyết phục. Trong văn bản đáp trả The Men’s Answer, họ khẳng định: Bia rượu làm cơ thể đầy hơi, khiến đàn ông trở nên thô thiển và “xì hơi” không kiểm soát trên giường.
Ngược lại, cà phê giúp “làm khô” những thứ ẩm ướt thừa thãi, giúp họ trở thành những người chồng lịch sự, thơm tho và tinh tế hơn bên cạnh vợ mình. Họ dõng dạc tuyên bố: “Coffee makes the erection more vigorous, the ejaculation more full” (Cà phê giúp sự cương cứng mãnh liệt hơn và… “dòng thác” tràn trề hơn). Một pha “quay xe” đi vào lòng người!
Cuộc “khẩu chiến” qua lại bằng văn bản giữa hai phe xoay quanh The Women’s Petition Against Coffee đã trở thành một giai thoại hài hước trong lịch sử văn hóa Anh. Mặc dù bản kiến nghị chống cà phê này rất gay gắt và viral khắp London thời bấy giờ, nhưng nó đã thất bại hoàn toàn trong việc ngăn cản sự bùng nổ của cà phê.
Ngược lại, nó càng khiến người ta tò mò hơn về thứ nước đen bí ẩn này. Vua Charles II sau đó đã cố gắng cấm các quán cà phê (vì sợ mầm mống nổi loạn chính trị hơn là vì sợ đàn ông yếu sinh lý), nhưng lệnh cấm chỉ tồn tại được vài tuần trước khi bị bãi bỏ do sự phản đối quá lớn của công chúng.
Góc nhìn khoa học hiện đại: Cà phê có thực sự ảnh hưởng đến “bản lĩnh” không?
Câu chuyện về bản kiến nghị chống cà phê năm 1674 là một ví dụ điển hình của việc “Fake News” (tin giả) lan truyền trong lịch sử. Nhưng liệu nỗi lo của những người phụ nữ Anh ngày xưa có cơ sở nào không? Liệu uống nhiều cà phê có thực sự biến đàn ông thành “những xác chết vô dụng” trên giường ngủ?
Hãy cùng “minh oan” cho hạt cà phê dưới góc nhìn của y khoa hiện đại.
Caffeine và lưu thông máu
Trái ngược với cáo buộc trong bản kiến nghị chống cà phê, các nghiên cứu khoa học ngày nay chỉ ra rằng caffeine (với liều lượng vừa phải) thực sự có lợi cho khả năng sinh lý. Theo nghiên cứu từ Đại học Texas (Mỹ), nam giới tiêu thụ khoảng 85mg đến 170mg caffeine mỗi ngày (tương đương 1-2 tách cà phê) có nguy cơ mắc chứng rối loạn cương dương (ED) thấp hơn 42% so với những người không uống.
Caffeine có tác dụng dược lý giúp giãn các động mạch và cơ trơn trong dương vật, tăng lưu lượng máu đến khu vực này. Mà như chúng ta đều biết, lưu lượng máu chính là chìa khóa của “sự đứng dậy”.
Tăng cường sức bền và năng lượng
Cà phê là chất kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp giảm mệt mỏi và tăng sức bền thể chất. Điều này đồng nghĩa với việc các quý ông sẽ có nhiều năng lượng hơn cho “cuộc yêu”, thay vì uể oải buồn ngủ như khi uống bia rượu. Lời phản biện của đàn ông năm 1674 về việc bia rượu làm họ “mềm nhũn” là hoàn toàn chính xác theo khoa học hiện đại. Rượu là chất ức chế thần kinh, làm giảm cảm giác và khả năng cương cứng, trong khi cà phê làm điều ngược lại.
Tăng Testosterone?
Một số nghiên cứu cũng cho thấy mối liên hệ tích cực giữa việc tiêu thụ caffeine và nồng độ testosterone ở nam giới. Mặc dù cần nhiều nghiên cứu sâu hơn, nhưng rõ ràng không có bằng chứng nào cho thấy cà phê làm giảm hormone nam tính hay gây vô sinh như nỗi sợ hãi trong The Women’s Petition Against Coffee.
Tuy nhiên, cái gì quá cũng không tốt
ù bênh vực cà phê, chúng ta cũng cần nhìn nhận khách quan. Nếu lạm dụng cà phê quá mức (uống 5-6 ly đậm đặc mỗi ngày), lượng caffeine cao có thể gây ra lo âu, tăng nhịp tim và mất ngủ. Khi cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng (stress), hormone Cortisol tăng cao, và đây mới chính là kẻ thù thực sự của Testosterone và ham muốn tình dục.
Vì vậy, vấn đề không nằm ở bản thân cà phê, mà nằm ở cách chúng ta sử dụng nó. Một đến hai ly cà phê rang xay nguyên chất mỗi ngày là “thần dược”, nhưng uống thay nước lọc thì lại là câu chuyện khác.
Tác giả: Đội ngũ ILOTA
Tham khảo: The Women’s Petition Against Coffee (1674), The Men’s Answer (1674), PLOS ONE Journal.
Kết luận
Nhìn lại lịch sử, Bản kiến nghị chống cà phê năm 1674 giống như một màn kịch hài hước của thời đại. Nó phản ánh nỗi sợ hãi của con người trước những cái mới, và cả những mâu thuẫn muôn thuở trong đời sống vợ chồng.
Thật may mắn cho nhân loại (và cho cả ILOTA) là nỗ lực của các quý bà London năm ấy đã không thành công. Nếu phụ nữ Anh tẩy chay cà phê thành công, có lẽ thế giới đã mất đi một nền văn hóa thưởng thức tuyệt vời, và chúng ta vẫn đang phải bắt đầu ngày mới bằng một ly bia nhạt nhẽo thay vì hương thơm quyến rũ của Arabica hay sự mạnh mẽ của Robusta.
Câu chuyện lịch sử này dạy cho chúng ta một bài học: Đừng vội tin vào những lời đồn đại chưa được kiểm chứng, và quan trọng hơn, hãy biết cách thưởng thức cà phê một cách thông minh.
Đừng để nỗi sợ năm 1674 cản bước thành công của bạn!
Bạn thấy đấy, khoa học đã chứng minh: Cà phê không những không làm bạn “yếu” đi mà còn giúp bạn sung sức, tỉnh táo và dẻo dai hơn – miễn là bạn uống đúng loại Cà phê Sạch.
Đừng uống những loại cà phê tẩm trộn hóa chất hay cháy khét lẹt trôi nổi trên thị trường – đó mới là thứ hại sức khỏe. Hãy đến với ILOTA, nơi chúng tôi cung cấp những dòng cà phê rang xay nguyên bản, giữ trọn vẹn hương vị tự nhiên và hàm lượng caffeine tinh khiết nhất.
[Đặt mua ngay tại đây để chứng minh các bà vợ năm 1674 đã sai!]
ILOTA – Nhà rang Cà phê “May đo”
Địa chỉ: Biệt thự 3, ngõ 2A Chế Lan Viên, phường Đông Ngạc, Hà Nội.
Zalo: 0989 099 033 (Mr Thắng)
Website: ilota.vn
Facebook: ILOTA Coffee and Tea