Cà phê sạch: Sạch đến mức độ nào hay chỉ là chiêu trò “tẩy trắng”?

Cà phê sạch có phải lúc nào cũng là cà phê rang mộc? Hay chúng ta đang quá dễ dãi với những rủi ro vô hình trong ly cà phê mỗi sáng?

Bạn đang cầm trên tay một hạt cà phê. Hãy nhìn kỹ nó. Đây là cà phê, không tẩm ướp, không pha phụ gia, không có chất độn, không trộn đậu nành cháy khét… chỉ duy nhất cà phê mà thôi. Nhưng, ILOTA muốn đặt cho bạn một câu hỏi có thể khiến bạn khó chịu: Vậy liệu nó có “đủ sạch” để đưa vào miệng không? Để trở thành thức ăn thức uống đi nuôi cơ thể không?

Trong suốt nhiều thập kỷ, khái niệm Cà phê sạch tại Việt Nam đã bị giam cầm trong một định nghĩa quá hẹp hòi: Sạch nghĩa là không bẩn, không trộn pin, không trộn bắp. Nhưng với tư cách là xưởng rang ILOTA tin rằng đó chỉ là mức thấp nhất của sự tử tế. Một hạt cà phê nguyên chất vẫn có thể không phải là cà phê sạch theo những cách vô hình mà mắt thường không thấy được.

Nhưng xin đừng nhầm lẫn! Sự cảm thông cho quá khứ không thể là tấm khiên che chắn cho những gian dối của hiện tại. Thông tin mới nhất về việc cơ quan chức năng vừa triệt phá đường dây “hô biến” đậu nành, hóa chất thành cà phê bán ra thị trường chính là một gáo nước lạnh tạt vào những ai còn mơ hồ về hai chữ “Cà phê sạch”. Không còn là sự độn thếp ngây thơ để cứu vãn hương vị, thị trường hiện nay đầy rẫy những “công thức đen” mà mắt thường không thể phân biệt.

Vụ việc đường dây trộn đậu nành và hương liệu vừa bị phanh phui trên báo chí gần đây là minh chứng rõ nhất: Sự “sáng tạo” năm xưa đã biến tướng thành thủ đoạn trục lợi. Khi hạt cà phê bị đánh tráo bằng hóa chất, nó không còn là văn hóa, nó là sự đầu độc.

Chính thực trạng bát nháo này buộc ILOTA phải tự đặt ra cho mình một tiêu chuẩn khắt khe hơn. Chúng tôi không chỉ lọc bỏ tạp chất, mà còn lọc bỏ cả những hoài nghi, để “Sạch” không chỉ là lời quảng cáo, mà là sự an tâm tuyệt đối.

Sự thật về cà phê bẩn: Do lịch sử để lại hay do lòng tham con người?

Để hiểu đúng như thế nào là cà phê sạch, chúng ta không thể chỉ nhìn vào hiện tại mà buộc phải quay ngược thời gian, nhìn lại lịch sử đầy thăng trầm của hạt cà phê Việt. Có những thói quen uống cà phê ngày nay không hẳn xuất phát từ sở thích, mà là di sản của một thời gian khó.

Di sản của thời bao cấp: Khi độn bắp là sáng tạo, không phải lừa dối

Quay lại những năm 80-90 của thế kỷ trước, trong bối cảnh nền kinh tế bao cấp còn nhiều khó khăn, hạt cà phê là một thứ xa xỉ phẩm mà không phải ai cũng có điều kiện thưởng thức hàng ngày. Nhưng nhu cầu cần một thứ nước đen, đắng để tỉnh táo lao động thì vẫn luôn hiện hữu.

Trong cái khó ló cái khôn, những người làm cà phê thời ấy đã nghĩ ra cách trộn thêm các loại ngũ cốc sẵn có như bắp (ngô) rang, đậu nành rang vào cà phê. Mục đích ban đầu rất đơn giản: để giá thành rẻ đi, để ly cà phê có thể đến tay người lao động bình dân. Và để lấp đi sự thiếu hụt hương vị, người ta bắt đầu dùng thêm cau khô, mỡ gà, bơ, nước mắm… để tạo độ béo và dậy mùi.

Lâu dần, cái vị “đậm, đen, sánh, bọt” và mùi hương ngào ngạt của đậu bắp rang cháy cạnh ấy đã đi sâu vào tiềm thức người Việt. Nó trở thành một “hệ quy chiếu” cho sự ngon. Nhiều người lớn tuổi bây giờ uống một ly cà phê nguyên chất loãng toẹt, chua thanh sẽ chê ngay là “nước dão”, “nhạt nhẽo”. Vậy nên, ở một góc độ nào đó, cà phê trộn ngũ cốc ban đầu không xấu, nó là một nét văn hóa uống của thời đại. Vấn đề chỉ nảy sinh khi ranh giới giữa “trộn” và “bẩn” bị xóa nhòa.

Khi lòng tham biến “thói quen” thành “vấn nạn”

Câu chuyện chỉ thực sự trở nên tồi tệ và đáng lên án khi kinh tế thị trường mở cửa, và lòng tham của một số cơ sở sản xuất trỗi dậy. Họ không chỉ dừng lại ở việc độn bắp, độn đậu.

Báo chí đã từng tốn không biết bao nhiêu giấy mực để phanh phui những cơ sở sản xuất kinh hoàng: dùng lõi pin để nhuộm màu nước cho đen, dùng ký ninh để tạo vị đắng giả, hay sử dụng các loại hóa chất công nghiệp, hương liệu không rõ nguồn gốc để đánh lừa vị giác. Lúc này, khái niệm nhận biết cà phê bẩn không còn là chuyện ngon hay dở, mà là chuyện sống còn của sức khỏe. Người tiêu dùng hoang mang tột độ, và từ khóa cà phê sạch bắt đầu được kêu gào như một chiếc phao cứu sinh cuối cùng.

Cú lừa của khái niệm “Nguyên chất”

Tuy nhiên, chính sự hoảng loạn này đã tạo ra một lỗ hổng kiến thức nghiêm trọng mà nhiều người đang mắc phải. Chúng ta vội vàng tin rằng: Chỉ cần là hạt cà phê, không tẩm ướp, không độn bắp thì chắc chắn là sạch. Nhưng liệu cà phê rang mộc có sạch không nếu quy trình làm ra nó đầy rẫy vấn đề?

Sự thật cho thấy một thực tế phũ phàng: Một hạt cà phê 100% nguyên chất vẫn có thể không phải là “cà phê sạch” và chứa đầy độc tố.

Hãy thử tưởng tượng, những hạt cà phê được hái khi còn xanh lét (để chạy theo sản lượng), sau đó phơi trực tiếp trên nền đất bẩn thỉu, bị nấm mốc xâm nhập. Hay những mẻ cà phê bị rang cháy thành than nhưng vẫn được xay ra bán dưới mác “nguyên chất”.

Vậy nên, chúng ta cần một cuộc tranh luận lại cho sòng phẳng. Một ly cà phê độn bắp sạch sẽ, được rang và chế biến vệ sinh, có khi còn an toàn hơn một ly cà phê nguyên chất nhưng mốc meo và rang cháy.

Cuộc tranh luận về Cà phê rang mộc – Liệu có thực sự sạch?

Đây có lẽ là chủ đề gây tranh cãi và dễ gây hiểu lầm nhất hiện nay. Rất nhiều người bán hàng, và cả người tiêu dùng đều tin vào một công thức đơn giản: Cứ là hạt cà phê tự nhiên, không tẩm bơ, không độn bắp thì mặc định là sạch. Câu hỏi cà phê rang mộc có sạch không thường được trả lời ngay là “có” mà không cần suy nghĩ.

Tuy nhiên, tại ILOTA, chúng tôi xin phép được đưa ra một góc nhìn khác, có phần khắt khe hơn nhưng thực tế hơn: Rang mộc chưa chắc đã sạch. Một hạt cà phê nguyên chất 100% vẫn có thể là thuốc độc nếu người làm ra nó thiếu kiến thức và tâm đức.

Khi “sạch” chỉ là vỏ bọc, còn “bẩn” nằm ở quy trình

Chúng ta thường lo sợ hạt bắp, hạt đậu nành, nhưng lại quên mất rằng bản thân hạt cà phê khi chịu tác động của nhiệt độ cao (từ 200 độ C đến 240 độ C) sẽ xảy ra hàng ngàn biến đổi phức tạp. Nếu không kiểm soát tốt, chính quá trình rang xay sẽ biến “thần dược” thành “độc dược”.

Đầu tiên là câu chuyện về cà phê cháy. Có một thực tế đáng buồn là nhiều nơi cố tình rang cà phê thật đậm, đen kịt như than để che đi những lỗi hỏng của hạt (như hạt sâu, hạt mốc). Khi hạt cà phê bị rang cháy quá lửa, nó sẽ sản sinh ra Acrylamide – một chất mà FDA (Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) đã cảnh báo có khả năng gây ung thư.

Lúc này, ly cà phê bạn uống không khác gì việc bạn ăn một miếng thịt nướng cháy đen hay một lát bánh mì nướng quá lửa. Đó là sự “bẩn” về mặt hóa học mà mắt thường khó thấy.

Thứ hai là vấn đề ám khói. Hạt cà phê có cấu trúc xốp như một miếng bọt biển, nó hút mùi cực mạnh. Ở những xưởng rang thủ công thô sơ, hệ thống thoát khí kém hoặc sử dụng nhiên liệu đốt không sạch, hạt cà phê sẽ hấp thụ ngược lại toàn bộ khí thải CO, CO2 và bụi than từ lò đốt. Uống ly cà phê này, bạn cảm thấy mùi khói nồng nặc và tưởng đó là sự dân dã, nhưng thực chất bạn đang nạp khí độc vào người.

Vậy nên, để nhận biết cà phê bẩn, đừng chỉ nhìn màu nước, hãy ngửi và cảm nhận xem có mùi khói khét lẹt gây đau đầu hay không.

Rủi ro tiềm ẩn từ hạt nhân xanh: “Đầu vào” quyết định tất cả

Một sai lầm nữa khi định nghĩa như thế nào là cà phê sạch, đó là chúng ta chỉ quan tâm đến đoạn cuối (rang xay) mà bỏ quên đoạn đầu (canh tác và sơ chế). Hạt cà phê nhân xanh quyết định đến 80% độ sạch của thành phẩm.

Đây là một góc khuất trong ngành cà phê mà rất ít người dám nói thẳng, bởi nó đụng chạm đến nồi cơm của nhiều nơi làm ăn xổi. Nhưng để bảo vệ sức khỏe của chính mình và cộng đồng, chúng ta buộc phải đối diện với sự thật về một loại độc tố không màu, không mùi nhưng cực kỳ nguy hiểm: Ochratoxin A (viết tắt là OTA).

Hãy tưởng tượng những hạt cà phê được phơi ngay trên nền đất, lề đường đầy bụi bẩn, hoặc phơi không đủ nắng khiến độ ẩm cao. Đây là thiên đường cho nấm mốc phát triển. Loại nấm mốc này sinh ra độc tố Ochratoxin A, một chất cực độc hại cho gan và thận.

Nó thường xuất hiện khi cà phê nhân xanh bị bảo quản kém, ẩm mốc. Điều đáng sợ nhất của “kẻ thù” này là sự lì lợm. Nó rất bền với nhiệt. Nghĩa là dù bạn có rang hạt cà phê ở nhiệt độ cao, xay thành bột và pha nước sôi, độc tố này vẫn có thể tồn tại và đi thẳng vào cơ thể.

Tác hại của nó không đến ngay lập tức như đau bụng, mà nó âm thầm tích tụ, gây hại cho thận và tiềm ẩn nguy cơ ung thư gan về lâu dài.

Bên cạnh đó là câu chuyện về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Một vườn cà phê bị lạm dụng thuốc trừ sâu, phân bón hóa học sát ngày thu hoạch thì dù có rang mộc, không tẩm ướp gì cả, hạt cà phê đó vẫn là “bẩn”.

Bài toán lương tâm và công nghệ “lọc máu” cho cà phê

Vậy làm sao để loại bỏ kẻ thù vô hình này? Câu trả lời nằm ở hai yếu tố: Công nghệ và Lương tâm của người làm nghề.

Như thế nào là cà phê sạch thực sự? Đó là khi hạt cà phê phải trải qua những vòng tuyển chọn gắt gao như “lọc máu” trước khi được đưa vào lò rang.

Đầu tiên là cuộc chiến với hạt lỗi. Ở những xưởng sản xuất tử tế, họ buộc phải sử dụng máy bắn màu hoặc tuyển tay cực kỳ kỹ lưỡng để loại bỏ những hạt đen, hạt mốc – nơi trú ngụ chính của độc tố OTA.

Tiếp đến là sàng lọc trọng lượng. Những hạt cà phê lép, vỡ, bị sâu đục khoét thường nhẹ hơn hạt tiêu chuẩn và là cửa ngõ để vi khuẩn xâm nhập. Chúng cần phải bị loại bỏ không thương tiếc.

Cuối cùng là công nghệ rang. Việc sử dụng công nghệ rang khí nóng thay vì rang củi hay rang chảo truyền thống cũng là một cách giảm thiểu rủi ro. Hạt cà phê lơ lửng trong khí nóng, không tiếp xúc trực tiếp với ngọn lửa hay bề mặt kim loại quá nhiệt, giúp loại bỏ nguy cơ hạt bị cháy sém hay ám khói độc hại.

Sạch, theo đúng nghĩa đen và nghĩa bóng, là sự an tâm tuyệt đối. Là khi người bán dám uống chính ly cà phê mình làm ra mỗi ngày, và người mua không phải nơm nớp lo sợ về những gì đang diễn ra bên trong cơ thể mình. Đừng để hai chữ “nguyên chất” đánh lừa, hãy đòi hỏi sự minh bạch về quy trình, vì đó là quyền lợi sát sườn của bạn.

Lời kết cho một cuộc tranh luận mở

Vậy rốt cuộc, cà phê sạch là gì? Theo quan điểm của ILOTA, cà phê sạch không chỉ đơn giản là “không có bắp”. Nó là một quy trình khép kín của sự tử tế: từ người nông dân canh tác an toàn, đến người phơi sấy vệ sinh, và cuối cùng là người thợ rang có kỹ thuật để hạt cà phê chín vừa tới, không cháy khét, không ám khói.

Cà phê sạch thực sự phải sạch từ nông trại, sạch trong quá trình sơ chế, và tử tế trong quá trình rang xay, chứ không đơn thuần chỉ là “không trộn”.

Chúng ta cần nâng cao tiêu chuẩn của mình lên. Đừng dễ dãi chấp nhận một ly cà phê cháy khét lẹt chỉ vì nó được gắn mác “rang mộc”. Sức khỏe của bạn xứng đáng với những gì tốt đẹp và tinh khiết hơn thế.

Bạn nghĩ sao về quan điểm này? Liệu chúng ta có đang quá dễ tính với hai chữ “rang mộc” hay không?

Định nghĩa lại “Cà phê Sạch”: Cuộc chiến không khoan nhượng với “Tỷ lệ lỗi”

Nếu như thị trường đại trà định nghĩa cà phê sạch chỉ đơn giản là một lời cam kết “không tẩm ướp, không độn bắp”, thì đối với các nhà rang xay theo đuổi chất lượng (Specialty & High Quality), đó mới chỉ là lớp vỏ bên ngoài. Với những người làm nghề nghiêm túc, sự tử tế nằm ở một cuộc chiến thầm lặng nhưng khốc liệt hơn nhiều: Cuộc chiến với những con số, hay cụ thể hơn là Tỷ lệ hạt lỗi.

Tại sao những nhà rang xay này lại khắt khe đến mức cực đoan như vậy? Vì họ hiểu một nguyên lý đơn giản trong ẩm thực: “Một con sâu làm rầu nồi canh”. Một hạt cà phê sâu bệnh, mốc hỏng có thể phá hỏng hương vị của cả một mẻ rang thơm lừng, và tệ hơn, nó chứa đựng những rủi ro sức khỏe mà mắt thường không thể thấy sau khi đã xay thành bột.

Rang mộc (không tẩm) vẫn có thể là cà phê bẩn nếu nguyên liệu đầu vào là hàng thải loại. Nhiều nơi vì chạy theo lợi nhuận đã thu mua cà phê xô (loại cà phê lẫn lộn xanh chín, vỡ nát, đen mốc) với giá rẻ mạt về rang lên rồi gắn mác “Nguyên chất”. Về lý thuyết, họ không nói dối vì họ không cho thêm hóa chất. Nhưng về đạo đức nghề nghiệp, đó là một sự lập lờ đánh lận con đen.

Hãy tưởng tượng, những hạt đen, hạt mốc đó có cấu trúc yếu hơn hạt bình thường. Khi vào lò rang, chúng sẽ cháy thành than trước khi những hạt tốt kịp chín. Khi bạn uống ly cà phê đó, thực chất bạn đang uống than hoạt tính và nấm mốc đã bị carbon hóa. Đó không phải là thưởng thức, đó là sự hủy hoại vị giác.

Quy trình “3 Tầng lọc”

Để trả lời cho câu hỏi như thế nào là cà phê sạch đạt chuẩn cao cấp, mỗi hạt cà phê trước khi được phép bước vào lò rang phải “sống sót” qua 3 cửa ải tử thần. Đây là quy trình chuẩn mực mà các xưởng rang uy tín thường áp dụng:

Tầng 1 – Sàng lọc tỷ trọng

Đây là cuộc thi về “sức khỏe” của hạt. Người ta sẽ loại bỏ hoàn toàn hạt lép, hạt nhẹ, cành que, đá sỏi lẫn trong bao cà phê. Chỉ những hạt có nhân đặc, chắc, cầm nặng tay (nghĩa là chứa nhiều đường và dưỡng chất) mới được giữ lại.

Tầng 2 – Bắn màu điện tử 

Đây là lúc công nghệ lên tiếng. Máy bắn màu hiện đại sẽ quét qua hàng triệu hạt cà phê, phát hiện và dùng khí nén thổi bay những hạt đen, hạt mốc trắng, hạt nâu sẫm do lên men lỗi. Mắt người có thể mỏi và bỏ sót sau vài giờ làm việc, nhưng máy móc thì không bao giờ ngủ gật.

Tầng 3 – Nhặt tay – Cửa ải lương tâm

Dù máy móc hiện đại đến đâu, khâu cuối cùng tại các xưởng rang chất lượng vẫn là con người. Những người thợ lành nghề, tỉ mẩn sẽ kiểm tra lại một lần nữa trên băng chuyền để nhặt bỏ những hạt lỗi nhỏ nhất mà máy có thể bỏ qua. Đây là chốt chặn cuối cùng để đảm bảo tỷ lệ lỗi tiệm cận về con số 0.

Từ chối sự dễ dãi để tôn trọng vị giác khách hàng

Người tiêu dùng thường thắc mắc: “Sao cà phê chỗ này giá nhỉnh hơn chỗ kia một chút trong khi cùng là Robusta hay Arabica?”. Câu trả lời nằm ở phần “hao hụt”.

Để nhận biết cà phê bẩn hay sạch, đôi khi bạn cần nhìn vào những gì người bán vứt đi. Để có 1kg cà phê sạch thành phẩm, nhà sản xuất phải loại bỏ đi rất nhiều phế phẩm (khoảng 15-20% trọng lượng ban đầu). Ở những nơi làm ăn xổi, số phế phẩm đó vẫn được nghiền nát ra để bán cho bạn với giá rẻ.

Những nhà rang xay chân chính chấp nhận lỗ về khối lượng để lãi về “niềm tin”. Triết lý của họ rất rõ ràng: Cà phê sạch không phải là một khẩu hiệu marketing sáo rỗng để dán lên bao bì. Nó là cam kết danh dự rằng khi bạn đưa ly cà phê lên miệng, thứ bạn thưởng thức là tinh hoa của đất trời, là sức lao động nghiêm túc, chứ không phải là phế phẩm của nông nghiệp.

Bạn có đồng ý rằng, thà uống ít đi một chút nhưng chất lượng, còn hơn uống nhiều mà lại nạp những thứ không rõ ràng vào người?

4 cách kiểm tra cà phê bẩn và tìm ra “Cà phê Sạch thực sự”

Đã đến lúc chúng ta ngừng nghe quảng cáo và bắt đầu tin vào chính cảm nhận của mình. Bạn chính là chuyên gia kiểm định tốt nhất cho sức khỏe của bản thân. Việc nhận biết cà phê bẩn không hề khó khăn hay cần máy móc phức tạp, bạn chỉ cần một chút tinh ý và sử dụng trọn vẹn 5 giác quan của mình.

Hãy cùng thực hiện bài kiểm tra dưới đây và tự đặt câu hỏi: Liệu ly cà phê mình uống mỗi sáng có thực sự ổn không?

Thị giác: Sạch hay bẩn lộ ngay từ cái nhìn đầu tiên

Trước khi pha, hãy nhìn vào bột cà phê. Đối với cà phê bẩn (thường là loại độn bắp, đậu nành), bột thường có màu đen kịt hoặc nâu đậm một cách bất thường. Do được tẩm nhiều caramel (đường cháy) và bơ nhân tạo để tạo mùi, bột cà phê này thường dính bết lại với nhau, vón cục, độ tơi xốp rất kém. Ngược lại, bột cà phê sạch (đặc biệt là dòng rang mộc) rất tơi, xốp và nhẹ. Màu sắc của nó thường là nâu cánh gián hoặc nâu đậm tùy độ rang, nhưng không bao giờ đen sì như than.

Khi pha ra nước, sự khác biệt càng rõ rệt:

• Ly cà phê độn: Nước đen đục, sánh sệt, dẻo quẹo bám vào thành ly (nhiều người lầm tưởng đây là sự đậm đà, nhưng thực chất là tinh bột từ bắp và hương liệu tạo độ sánh). Bọt của nó thường mỏng, có ánh cầu vồng và tan rất nhanh như bong bóng xà phòng.

• Ly cà phê chuẩn: Nước có màu nâu hổ phách hoặc nâu đỏ cánh gián, rất trong trẻo. Khi đưa ra ánh nắng, ly cà phê như phát sáng lung linh rất đẹp mắt. Bọt (crema) của nó dày, màu nâu nhạt và lâu tan hơn.

Khứu giác: Đừng để hương liệu đánh lừa mũi bạn

Mùi hương là thứ dễ làm giả nhất, nhưng cũng dễ bị phát hiện nhất nếu bạn biết như thế nào là cà phê sạch.

Cà phê tẩm hương liệu thường có mùi thơm “tấn công” khứu giác ngay lập tức. Khi vừa cắt bao bì, mùi thơm bốc lên nồng nặc, gay gắt và hơi hắc. Tuy nhiên, mùi này bay rất nhanh. Chỉ sau vài ngày mở túi, gói cà phê gần như mất hết mùi hoặc chỉ còn lại mùi hôi của hóa chất.

Trong khi đó, hương thơm của cà phê nguyên bản lại rất “có giáo dục”. Nó dịu dàng, thanh tao và lan tỏa từ từ. Đó là mùi của rơm khô, của hoa trái lên men, hay mùi khói nhẹ nhàng từ phản ứng Maillard tự nhiên. Bạn phải hít thật sâu mới cảm nhận hết được sự phong phú ấy. Đặc biệt, khi pha nước nóng, hương thơm mới thực sự bùng nổ và lan tỏa khắp phòng.

Vị giác: Bài kiểm tra không thể nói dối

Đây là cửa ải quan trọng nhất. Vị giác của chúng ta rất tinh nhạy.

Cà phê kém chất lượng thường để lại một cảm giác “lợ” ở cổ họng. Vị đắng của nó rất gắt (do bắp và đậu bị rang cháy), uống vào thấy nặng nề. Sau khi uống, bạn thường cảm thấy miệng bị dính, chua miệng hoặc khát nước liên tục do tác dụng phụ của hóa chất tạo vị.

Còn với cà phê sạch, trải nghiệm uống hoàn toàn khác. Vị đắng rất êm, trôi tuột qua cuống họng một cách nhẹ nhàng. Điều tuyệt vời nhất đến sau cái đắng đó: vị ngọt nhẹ (hậu vị) đọng lại sâu nơi cuống họng. Sau khi uống, khoang miệng bạn cảm thấy sạch sẽ, sảng khoái (thuật ngữ chuyên ngành gọi là Clean finish). Bạn không thấy khát nước, không thấy tim đập nhanh hay nôn nao khó chịu.

Thí nghiệm nhỏ tại nhà với ly nước lọc

Nếu bạn vẫn còn nghi ngờ và tự hỏi cà phê rang mộc có sạch không, hãy làm một thí nghiệm vật lý đơn giản ngay tại bếp nhà mình.

Chuẩn bị một ly nước nguội trong suốt. Lấy một thìa nhỏ bột cà phê rắc nhẹ lên mặt nước và quan sát:

Hiện tượng 1: Bột chìm nghỉm ngay lập tức, nước chuyển màu đen đục nhanh chóng.

• Kết luận: Nguy cơ cao là cà phê bẩn hoặc độn ngũ cốc. Vì hạt bắp và đậu nành có chứa nhiều tinh bột, nặng hơn nước nên chìm rất nhanh. Màu đen phai ra là phẩm màu nhuộm.

Hiện tượng 2: Bột nổi lơ lửng trên mặt nước rất lâu. Nước vẫn giữ độ trong, chỉ có màu nâu hổ phách nhẹ từ từ tan ra.

• Kết luận: Đây là dấu hiệu của cà phê nguyên chất. Hạt cà phê khi rang chín sẽ có cấu trúc xốp, chứa khoang khí bên trong nên nhẹ và nổi được trên mặt nước. Nó chỉ chìm xuống khi đã ngấm đủ nước (mất khoảng vài phút đến cả tiếng đồng hồ).

Quan điểm của ILOTA: Thực ra, uống cà phê trộn hay cà phê nguyên chất là quyền lựa chọn và gu của mỗi người. Có người nghiện cái vị đậm đặc, béo ngậy của bơ và bắp rang, coi đó mới là “phê”. Nhưng chúng ta cần sòng phẳng với nhau: Hãy gọi tên đúng sự thật. Đừng gọi nước bắp rang tẩm hương liệu là cà phê.

Cà phê sạch: Một cuộc cách mạng về nhận thức xã hội

Tại sao  lại muốn tạo ra một cuộc tranh luận về chủ đề này? Bởi vì định nghĩa về cà phê sạch không nên chỉ dừng lại ở việc ly nước đó có pha tạp chất hay không. Khái niệm này cần được mở rộng ra một bức tranh lớn hơn, nơi có mồ hôi của người nông dân và hơi thở của môi trường sống xung quanh chúng ta.

Sạch cho người nông dân: Giá rẻ hay Giá trị thực?

Hãy thử đặt một câu hỏi thẳng thắn: Một ly cà phê có giá 10.000đ hay 12.000đ bán ngoài vỉa hè, liệu có thể là cà phê sạch đúng nghĩa?

Câu trả lời là: Rất khó, nếu không muốn nói là không thể. Để làm ra được một hạt cà phê sạch theo đúng tiêu chuẩn (chỉ hái quả chín đỏ, không tuốt xanh, sơ chế trên giàn phơi cao ráo thay vì phơi đất, loại bỏ hoàn toàn nấm mốc), người nông dân phải bỏ ra công sức gấp 3 đến 4 lần so với cách làm truyền thống là hái xô (hái lẫn lộn xanh chín) và phơi bẩn.

Khi chúng ta, những người tiêu dùng, vẫn còn giữ tâm lý ham rẻ, mặc cả từng nghìn đồng cho một gói cà phê, chúng ta đang vô tình dồn người nông dân vào chân tường. Để có lãi với mức giá rẻ mạt đó, họ buộc phải làm ẩu, buộc phải lạm dụng thuốc kích thích để tăng sản lượng, và buộc phải cắt bớt quy trình vệ sinh.

Vậy nên, uống cà phê sạch không chỉ là bảo vệ sức khỏe của chính mình. Đó còn là một hành động văn minh, là lá phiếu “trả công xứng đáng” cho những người làm vườn tử tế. Khi bạn chấp nhận trả một mức giá cao hơn cho ly cà phê chất lượng, bạn đang giúp người nông dân yên tâm bám trụ với nghề, để họ không phải chặt bỏ cây cà phê chạy theo cây sầu riêng hay hồ tiêu. Liệu chúng ta có nên thay đổi tư duy: Uống ít hơn nhưng chất lượng hơn, để ủng hộ nền nông nghiệp sạch nước nhà?

Sạch cho môi trường: Trách nhiệm sau mỗi ngụm đắng

Ít ai biết rằng, đằng sau hương thơm quyến rũ của ly cà phê buổi sáng có thể là những “vết sẹo” của môi trường.

Quy trình chế biến cà phê (đặc biệt là chế biến ướt) tiêu tốn một lượng nước khổng lồ. Nếu nước thải từ quá trình lên men vỏ quả không được xử lý mà đổ thẳng ra sông suối, nó sẽ giết chết hệ sinh thái thủy sinh. Chưa kể, nhiều xưởng rang xay thủ công vẫn sử dụng củi gỗ rừng hoặc than đá giá rẻ để rang, xả hàng tấn khói bụi và khí CO2 độc hại trực tiếp vào bầu không khí chúng ta hít thở mỗi ngày.

Tại các nhà sản xuất cà phê sạch hiện đại, chữ “sạch” còn mang nghĩa là sự thân thiện. Đó là việc bắt buộc phải có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn trước khi trả về tự nhiên. Đó là việc sử dụng máy rang công nghệ hồi khí nóng (Hot Air) để giảm thiểu khí thải và tiết kiệm nhiên liệu.

Khi bạn cầm trên tay một gói cà phê có nguồn gốc rõ ràng, cam kết sản xuất xanh, bạn không chỉ đang nạp năng lượng cho ngày mới. Bạn đang góp phần bảo vệ dòng sông, bảo vệ bầu trời cho thế hệ sau.

Chúng ta thường hỏi nhau như thế nào là cà phê sạch để không bị ung thư, nhưng đã bao giờ chúng ta tự hỏi: Liệu ly cà phê mình uống có đang làm “bẩn” môi trường sống hay không?

Kết luận

Hành trình đi tìm câu trả lời cho câu hỏi cà phê sạch – sạch đến mức độ nào của chúng ta đã đi đến chặng cuối. Nhưng đối với ILOTA, đây mới chỉ là sự khởi đầu cho một thói quen tiêu dùng mới văn minh hơn.

Câu trả lời cuối cùng không nằm ở những tờ giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm đóng khung treo lạnh lùng trên tường. Những tờ giấy ấy chỉ là thủ tục hành chính. Giá trị thực sự của hai chữ “cà phê sạch” nằm ở lương tâm, ở ngọn lửa đam mê trong tim người thợ rang, và quan trọng hơn cả, nằm ở sự thông thái của chính bạn – những người trực tiếp cầm ly lên thưởng thức.

Chúng ta cần thống nhất với nhau một bộ quy tắc mới:

• Cà phê sạch là không đánh lừa vị giác bằng bắp rang, đậu nành hay hóa chất tạo mùi. Việc nhận biết cà phê bẩn đã không còn quá khó khăn nếu bạn tin vào cảm nhận của mình.

• Cà phê sạch là cuộc chiến không khoan nhượng với nấm mốc, để loại bỏ những độc tố vô hình nhưng nguy hiểm.

• Cà phê sạch là kỹ thuật rang tôn trọng nguyên liệu, hạt chín vừa tới chứ không hóa than, không sinh ra chất độc hại.

• Cà phê sạch là sự minh bạch, là sự dũng cảm công khai nguồn gốc từ luống cây, ngọn đồi đến giọt nước cuối cùng.

Chúng ta, những người trót yêu hương vị đắng ngọt của đất trời, hãy ngừng thỏa hiệp với sự dễ dãi. Đừng nhắm mắt uống đại một ly nước đen sì chỉ vì thói quen, cũng đừng vội tin ngay vào những lời quảng cáo có cánh. Hãy trở thành những khách hàng “khó tính” nhưng đáng kính trọng.

Bạn có dám đối diện với sự thật trong ly “cà phê sạch” của mình?

Nếu bạn đã chán ngấy những lời quảng cáo sáo rỗng và muốn tìm một hương vị “Sạch” đến mức cực đoan – nơi từng hạt lỗi nhỏ nhất cũng bị loại bỏ không thương tiếc, hãy để ILOTA phục vụ bạn.

ILOTA không bán cà phê rẻ nhất, chúng tôi bán sự an tâm tuyệt đối. [Trải nghiệm ngay các dòng cà phê “Sạch thực sự” – Rang mới mỗi ngày tại đây]

ILOTA – Nhà rang Cà phê “May đo” 

Địa chỉ: Biệt thự 3, ngõ 2A Chế Lan Viên, phường Đông Ngạc, Hà Nội.

Zalo: 0989 099 033 (Mr Thắng)

Website: ilota.vn

Facebook: ILOTA Coffee and Tea