Trà Xanh và các mùa trong năm – Bí quyết chọn vị trà tương thích theo mùa

Bạn có biết hương vị của trà thay đổi theo từng nhịp thở của đất trời? Tìm hiểu bí quyết Trà Xanh và các mùa trong năm để biến mỗi chén trà thành một tác phẩm nghệ thuật thưởng thức đỉnh cao cùng ILOTA.

Có bao giờ bạn tự hỏi, tại sao một chén trà Thái Nguyên (vùng đất danh tiếng về trà tại Việt Nam) uống vào buổi sáng mùa Xuân lại mang đến cảm giác “ngọt” và “tươi” hơn hẳn so với khi uống vào một chiều Đông giá rét? Tại ILOTA, chúng tôi tin rằng trà không chỉ là một thức uống, mà là nhịp cầu kết nối giữa con người và thiên nhiên.

Người xưa có câu: “Xuân ẩm, Hạ liễm, Thu thiền, Đông tàng” (Mùa Xuân uống để đón sinh khí, mùa Hạ uống để giải nhiệt, mùa Thu uống để tĩnh tâm, mùa Đông uống để giữ gìn năng lượng). Việc thấu hiểu sự tương tác giữa Trà Xanh và các mùa trong năm không chỉ là một nét văn hóa, mà là cả một bộ môn khoa học về vị giác và sức khỏe mà ít người để ý tới.

Hôm nay, hãy gác lại những xô bồ, cùng ILOTA đi sâu vào hành trình bốn mùa trong một chén trà, để hiểu về thói quen uống trà theo mùa và cách để mỗi ngụm trà bạn uống đều đạt đến đỉnh cao của hương vị.

Cây trà và bốn mùa: Khi thời tiết viết nên bản đồ hương vị

Nhiều người trong chúng ta, khi cầm trên tay một gói trà hút chân không đẹp đẽ, thường vô tình quên mất rằng: Trước khi trở thành những cánh trà khô cong queo, chúng từng là những búp lá xanh mướt, hít thở khí trời và uống sương đêm.

Khác với các loại thực phẩm công nghiệp có hương vị đồng nhất quanh năm, cây trà là một “nhà máy sinh học” cực kỳ nhạy cảm. Nó phản ứng mãnh liệt với từng thay đổi nhỏ nhất của môi trường xung quanh. Một cơn mưa rào mùa Hạ, một đợt gió heo may mùa Thu, hay cái rét cắt da của mùa Đông… tất cả đều để lại “dấu vân tay” lên hương vị của lá trà.

Tại các vùng nguyên liệu của ILOTA, chúng tôi nhận thấy rằng Trà Xanh và các mùa trong năm có mối liên kết mật thiết như hơi thở và nhịp tim. Cây trà không đứng yên. Nó ngủ đông, nó thức giấc, nó sinh trưởng mạnh mẽ và rồi lại thu mình lại. Chính chu trình sinh học này tạo ra sự biến thiên kỳ diệu về nội chất bên trong:

• Khi trời lạnh và ít nắng (Xuân/Đông): Cây trà phát triển chậm lại. Lúc này, cây tập trung tổng hợp các Acid Amin (đặc biệt là L-Theanine – chất tạo vị ngọt và cảm giác thư giãn). Vì thế, trà mùa lạnh thường ngọt hậu, êm dịu và ít chát.
• Khi trời nóng và nhiều nắng (Hạ/Thu): Quá trình quang hợp diễn ra mạnh mẽ. Cây trà sản sinh nhiều Polyphenol và Catechin (chất chống oxy hóa tạo vị chát và đắng) để tự bảo vệ mình khỏi tia cực tím. Do đó, trà mùa nóng thường có “nội lực” mạnh, chát đậm và hương thơm nồng nàn hơn.

Hiểu được điều này, bạn sẽ thấy thói quen uống trà theo mùa không chỉ là một nét văn hóa tao nhã, mà là sự tuân thủ quy luật sinh học tự nhiên. Chúng ta không thể ép một chén trà mùa Hạ phải dịu dàng như nàng thơ mùa Xuân, cũng không thể đòi hỏi trà mùa Đông phải rực lửa như mặt trời tháng Sáu.

Nghệ thuật thưởng trà “Thuận Thiên”: Uống trà đúng lúc, đúng mùa

Không chỉ cây trà thay đổi, mà chính cơ thể con người chúng ta cũng biến chuyển theo thời tiết.

Theo quan điểm của Y học cổ truyền phương Đông và cả khoa học hiện đại, nhu cầu của cơ thể vào mỗi mùa là hoàn toàn khác nhau:

• Mùa Xuân vạn vật sinh sôi, cơ thể cần sự đánh thức nhẹ nhàng.
• Mùa Hạ oi bức, cơ thể mất nước, háo khát, cần sự thanh nhiệt.
• Mùa Thu hanh khô, phổi và họng nhạy cảm, cần sự xoa dịu, dưỡng ẩm.
• Mùa Đông lạnh giá, khí huyết lưu thông kém, cần sự ấm áp để bảo toàn năng lượng.

Chính vì vậy, nghệ thuật thưởng trà theo mùa đỉnh cao chính là tìm ra điểm chạm hòa hợp giữa “tính nết” của lá trà và “nhu cầu” của cơ thể. Một người sành trà thực thụ là người biết cách điều chỉnh loại trà, dụng cụ và đặc biệt là nhiệt độ pha trà theo thời tiết để đạt được sự cân bằng Âm – Dương hoàn hảo.

Tại ILOTA, chúng tôi gọi đó là triết lý “Thuận Thiên” (Thuận theo tự nhiên). Khi bạn pha trà đúng mùa, đúng cách, chén trà không chỉ ngon hơn gấp bội mà còn trở thành một liều thuốc quý giá cho sức khỏe.

Vậy cụ thể, mỗi mùa sẽ mang đến những trải nghiệm khác biệt như thế nào? Và làm sao để pha được chén trà chuẩn vị nhất cho từng thời điểm? Hãy cùng ILOTA lần lượt lật mở từng trang sách của bốn mùa ngay sau đây.

Mùa Xuân: Đánh thức vị giác

Mùa xuân là mùa của sự khởi đầu, vạn vật sinh sôi. Đây cũng là thời điểm vàng của những phẩm trà thượng hạng nhất.

Đặc điểm trà vụ Xuân

Trong chu trình Trà Xanh và các mùa trong năm, trà Xuân (thường được thu hoạch trước tiết Thanh Minh) được coi là “hoàng hậu”. Sau một kỳ nghỉ đông dài, cây trà tích tụ toàn bộ dưỡng chất vào những búp non đầu tiên. Lá trà lúc này mỏng, mềm, giàu nội chất và đặc biệt là hương thơm thanh khiết như mùi cốm non, mùi cỏ mới cắt.

Cách thưởng thức chuẩn vị Xuân

Để không làm “tổn thương” những búp trà non nớt này, nhiệt độ pha trà theo thời tiết mùa Xuân cần sự tinh tế.

• Dụng cụ: Chúng tôi khuyên bạn nên dùng chén khải (Gaiwan) sứ mỏng hoặc ấm thủy tinh trong suốt. Tại sao? Vì mùa Xuân là để “ngắm”. Nhìn những búp trà xanh mướt từ từ bung nở, nảy mầm trong làn nước là một liệu pháp tinh thần tuyệt vời.
• Nhiệt độ nước: Chỉ nên dùng nước khoảng 80°C – 85°C. Nước quá nóng sẽ làm “cháy” trà, mất đi hương cốm non đặc trưng.
• Loại trà gợi ý:
  • Trà Đinh: Những nõn trà nhỏ như chiếc đinh, đắt đỏ và quý giá.
  • Trà Nõn Tôm: Vị chát dịu, hậu ngọt sâu.
  • Thời điểm uống: Hãy uống ngay khi vừa thức dậy, mở cửa sổ đón gió xuân. Chén trà lúc này như một luồng sinh khí, đánh thức mọi giác quan đang ngủ quên.

Mẹo nhỏ từ ILOTA: Khi pha trà Xuân, hãy rót nước men theo thành ấm/chén, tránh rót trực tiếp vào búp trà để giữ nguyên vẹn hình dáng tuyệt đẹp của “một tôm hai lá”.

Mùa Hạ: Giải nhiệt tâm hồn

Khi ve kêu râm ran và cái nắng oi ả bao trùm, thói quen uống trà theo mùa cần có sự chuyển dịch từ “thưởng thức” sang “giải nhiệt và bù khoáng”.

Đặc điểm sinh học mùa Hạ

Nhiệt độ cao khiến cơ thể mất nước nhanh, dương khí thịnh nhưng bên trong lại dễ bị “âm hư” (mệt mỏi, háo nước). Trà xanh với tính hàn (lạnh) tự nhiên là liều thuốc giải nhiệt tốt nhất, tốt hơn bất kỳ loại nước ngọt có ga nào.

Cách thưởng thức: Nghệ thuật Cold Brew (Ủ lạnh)

Trong chủ đề Trà Xanh và các mùa trong năm, mùa Hạ là sân chơi của sự sáng tạo. Thay vì trà nóng, hãy thử phương pháp Cold Brew Tea.

• Cách làm: Sử dụng tỷ lệ 10g trà : 1 lít nước lọc (nước nguội). Cho trà vào bình thủy tinh, đổ ngập nước và để trong ngăn mát tủ lạnh từ 6 – 8 tiếng.
• Tại sao lại là ủ lạnh? Nước lạnh sẽ chiết xuất tối đa vị ngọt (Theanine) và hạn chế tanin/caffeine (vị đắng/chát). Kết quả là bạn có một thức uống ngọt thanh, mát lịm, không gây cồn cào ruột gan.
• Biến tấu: Kết hợp trà xanh ủ lạnh với vài lát chanh vàng, lá bạc hà đập dập hoặc một nhánh sả tươi.

Trà nóng vào mùa hè: Tại sao không?

Một thông tin thú vị mà ít người biết: Uống trà nóng vào mùa hè thực chất giúp cơ thể mát hơn trà đá. Theo y học cổ truyền và kinh nghiệm của ILOTA, uống trà nóng kích thích lỗ chân lông mở ra, thoát mồ hôi, từ đó hạ nhiệt độ cơ thể một cách tự nhiên và bền vững (cơ chế làm mát bay hơi).

Mùa Thu: Sự tĩnh lặng

“Thu sang, hoa cúc nở vàng, trà sen thơm ngát dịu dàng bước chân”. Mùa Thu là nốt trầm xao xuyến trong bản nhạc Trà Xanh và các mùa trong năm.

Đặc điểm khí hậu và tâm trạng

Tiết trời bắt đầu se lạnh, độ ẩm giảm, không khí hanh khô (người xưa gọi là Thu táo). Lúc này, phổi và hệ hô hấp rất nhạy cảm. Con người có xu hướng sống chậm lại, hoài niệm hơn.

Cách thưởng thức: Sự lên ngôi của Trà Ướp Hương

Để bù đắp cho sự hanh hao của mùa thu, người Việt thường tìm đến những hương thơm nồng nàn, tinh tế. Đây là mùa của các loại trà ướp hoa truyền thống.

• Hương vị: Sự kết hợp giữa vị chát tiền (ban đầu) của trà xanh và hương thơm ngát của hoa tạo nên sự cân bằng tuyệt đối. Hương hoa giúp thư giãn thần kinh, giảm bớt cảm giác buồn man mác của mùa thu.
• Loại trà gợi ý:
  • Trà Sen Tây Hồ: Thức quà vương giả, thanh tao.
  • Trà Nhài (Lài): Hương thơm quấn quýt, sâu sắc.
  • Trà Hoa Cúc: Giúp sáng mắt, an thần, hợp với khí thu.
• Bối cảnh: Thưởng trà bên hiên nhà lúc hoàng hôn buông xuống, ngắm lá vàng rơi. Tuyệt vời hơn nếu kết hợp cùng bánh trung thu, bánh đậu xanh hoặc mứt hạt sen. Vị ngọt của bánh sẽ làm nền cho vị trà thăng hoa.

Mùa Đông: Giữ ấm cơ thể

Khi gió bấc tràn về, thói quen uống trà theo mùa chuyển sang mục tiêu quan trọng nhất: Giữ ấm và lưu thông khí huyết.

Yêu cầu kỹ thuật pha trà mùa Đông

Trong 4 mùa của Trà Xanh và các mùa trong năm, mùa Đông là mùa khó pha trà ngon nhất. Tại sao? Vì nhiệt độ môi trường thấp làm nước nguội rất nhanh, khiến trà chưa kịp ngấm (ra hết chất) thì nước đã lạnh, dẫn đến vị trà bị “ngái” (tanh nhẹ) và nhạt nhẽo.

Bí quyết pha chế mùa lạnh

• Nhiệt độ nước: Cần nước nóng già hơn, khoảng 85°C – 90°C.
• Làm nóng ấm chén (Quan trọng): Đây là bước không thể bỏ qua. Bạn phải tráng ấm chén bằng nước sôi thật kỹ để làm nóng dụng cụ trước khi cho trà vào. Điều này giúp giữ nhiệt trong quá trình hãm trà.
• Đậm vị hơn: Có thể tăng lượng trà lên một chút hoặc hãm lâu hơn 5-10 giây so với mùa hè để vị trà đậm đà, nồng nàn hơn.
• Kết hợp: Trà xanh gừng. Thả vài lát gừng tươi đập dập hoặc nướng sơ vào ấm trà. Gừng và trà xanh là “cặp đôi hoàn hảo” giúp ấm bụng, kích thích tiêu hóa và phòng ngừa cảm lạnh cực tốt.

Thông tin độc quyền từ ILOTA: Bảng quy chuẩn nhiệt độ & thời gian (E-S-T Method)

Đây là phần kiến thức chuyên sâu mà chúng tôi – đội ngũ ILOTA đúc kết sau nhiều năm nghiên cứu về trà Việt, chưa từng được công bố rộng rãi. Chúng tôi gọi nó là phương pháp E-S-T (Environment – Season – Time).

Nhiều người lầm tưởng công thức pha trà là bất biến (ví dụ: 80 độ, 30 giây). Nhưng thực tế, nhiệt độ pha trà theo thời tiết và độ ẩm môi trường tại Việt Nam cần sự điều chỉnh linh hoạt.

Dưới đây là bảng tham khảo độc quyền giúp bạn điều chỉnh kỹ thuật pha trà để đạt hương vị tối ưu nhất cho Trà Xanh và các mùa trong năm:

(Bảng này áp dụng cho dòng Trà Xanh Tân Cương truyền thống. Với các dòng Shan Tuyết cổ thụ, nhiệt độ có thể cao hơn 5-10 độ).

 Lợi ích sức khỏe khi duy trì thói quen uống trà theo mùa

Việc tuân thủ quy luật Trà Xanh và các mùa trong năm không chỉ là thú vui, mà còn mang lại tác động tích cực rõ rệt cho sức khỏe:

1. Cân bằng Âm Dương: Trà xanh tính hàn. Uống lạnh vào mùa hè giúp hạ hỏa. Uống nóng (kết hợp gừng/mật ong) vào mùa đông giúp cân bằng nhiệt.
2. Tăng cường miễn dịch: Catechin trong trà xanh hoạt động hiệu quả nhất khi được pha đúng cách, giúp cơ thể chống lại các bệnh vặt giao mùa như cảm cúm, viêm họng.
3. Dưỡng tâm: Thưởng trà theo mùa giúp con người sống chánh niệm, nhận biết sự thay đổi của thời gian, từ đó giảm stress và lo âu.

Kết luận

Trải qua bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông, chén trà trên tay chúng ta cũng thay da đổi thịt. Hiểu về Trà Xanh và các mùa trong năm chính là cách bạn trân trọng công sức của người nghệ nhân làm trà, trân trọng thiên nhiên và quan trọng nhất là trân trọng cảm xúc của chính mình.

Tại ILOTA, chúng tôi không chỉ bán trà, chúng tôi trao gửi những câu chuyện về văn hóa và trải nghiệm. Dù bạn đang ở giữa ngày hè oi ả hay đêm đông lạnh giá, luôn có một loại trà và một cách pha dành riêng cho khoảnh khắc đó.

Đừng để vị giác của bạn ngủ quên. Hãy để ILOTA đánh thức nó ngay hôm nay.

Bạn đã sẵn sàng trải nghiệm hương vị trà chuẩn mực của mùa này chưa? Số lượng trà vụ mới đặc biệt của chúng tôi vừa cập bến và số lượng cực kỳ có hạn dành cho những người sành sỏi nhất.

[Bấm vào đây để sở hữu ngay những phẩm trà thượng hạng từ ILOTA – chỉ dành riêng cho bạn!]

ILOTA  – Xưởng sản xuất Cà phê & Trà

Địa chỉ: Biệt thự 3, ngõ 2A Chế Lan Viên, phường Đông Ngạc, Hà Nội.

Zalo: 0989 099 033 (Mr Thắng)

Website: ilota.vn

Facebook: ILOTA Coffee and Tea