Kiến thức, Cà phê, Nhân xanh

Giống cà phê THA2: “Chiến binh năng suất” và vai trò thực sự của Arabica Việt Nam

giong-ca-phe-tha2

Giống cà phê THA2 là giống cà phê chè (Arabica) thuộc chương trình chọn tạo giống của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), cùng nhóm với THA1. Trong khảo nghiệm 2015–2017 tại Lâm Đồng, giống cà phê THA2 sinh trưởng tốt, cho năng suất cao, ổn định, và có chất lượng nhân lẫn chất lượng ly tốt hơn Catimor ở phần lớn vùng trồng.

Ở ILOTA, chúng tôi gặp tên giống cà phê THA2 thường xuyên hơn trên nhãn nhân xanh từ Cầu Đất và Tây Bắc. Đi kèm là nhiều thông tin trái ngược: có nơi gọi giống THA2 là TN2, có nơi nói giống cà phê THA2 lai giữa Catimor và Caturra, có nơi gọi là “Heirloom Việt”. Nhiều con số năng suất được nhắc lại mà không ghi nguồn.

Bài viết này tổng hợp những gì đã được công bố về giống cà phê THA2 và chương trình lai tạo phía sau nó. Chúng tôi tách rõ đâu là số liệu từ nghiên cứu của WASI và tài liệu của Bộ Nông nghiệp, đâu là mô tả của các nhà rang, và đâu là điều chưa có dữ liệu công khai. Mục đích là giúp người trồng, chủ quán và người rang đánh giá cà phê THA2 bằng dữ kiện, không bằng lời đồn.

Thông tinGiống cà phê THA2
LoàiCoffea arabica (cà phê chè)
Đơn vị chọn tạoViện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), Đắk Lắk
Chương trình gốcLai Catimor với nguồn gen Arabica Ethiopia, bắt đầu chọn lọc từ năm 2006
Giống cùng nhómTHA1 (được Bộ NN&PTNT công nhận sản xuất thử năm 2016)
Kết quả khảo nghiệmSinh trưởng tốt, năng suất cao và ổn định, chất lượng tốt hơn Catimor ở Lâm Đồng (2015–2017)
Vùng trồng được nhắc tớiLâm Đồng (Cầu Đất, Đà Lạt), Sơn La
Độ cao khuyến nghị cho cà phê chè600–2.000 m, thích hợp nhất trên 1.000 m
Điểm cupping chính thứcChưa có số liệu công bố
Quyết định công nhận giốngChúng tôi chưa tìm thấy văn bản công khai

Giống cà phê THA2 là gì?

Giống cà phê THA2 là một giống Arabica do Việt Nam tự chọn tạo, không phải giống nhập khẩu. Tên giống xuất hiện trong công bố khoa học của nhóm tác giả WASI trên Tạp chí Khoa học Công nghệ Nông nghiệp Việt Nam năm 2019, cùng với TN1, TN2, TN6 và THA1.

giong-ca-phe-tha2

Theo Đinh Thị Tiểu Oanh và cộng sự (2019), ba thí nghiệm và ba mô hình tại Lâm Đồng giai đoạn 2015–2017 đã chọn ra các giống TN1, TN2, TN6, THA1 và THA2 với đặc điểm sinh trưởng tốt, năng suất cao và ổn định. Chất lượng nhân và chất lượng ly của nhóm này tốt hơn Catimor ở phần lớn vùng trồng của tỉnh. Hai giống TN7 và TN9 được khuyến nghị riêng cho Đơn Dương và Lâm Hà.

Một điểm cần làm rõ ngay: Giống cà phê THA2 và TN2 là hai tên riêng biệt. Trong cùng một công bố, nhóm tác giả liệt kê TN2 và giống cà phê THA2 như hai giống khác nhau. Vì vậy, gọi giống cà phê THA2 là “TN2” là không chính xác.

Nguồn gốc giống cà phê THA2 từ chương trình lai tạo nào?

Nguồn gốc giống cà phê THA2 nằm trong chương trình chọn tạo cà phê chè của WASI, bắt đầu từ năm 2006, dùng Catimor làm nguồn kháng gỉ sắt và năng suất, và nguồn gen Arabica Ethiopia làm nguồn chất lượng và đa dạng di truyền.

Theo Trần Anh Hùng và cộng sự (2012), từ năm 2006 WASI đã chọn lọc các tổ hợp lai để tìm giống Arabica triển vọng. Kết quả gồm hai giống lai TN1, TN2 và một dòng thuần TH1. TN1 và TN2 cho năng suất cao hơn Catimor lần lượt 25% và 32%. TH1 có năng suất tương đương Catimor, khối lượng 100 hạt cao hơn đối chứng hơn 4%, và chất lượng thử nếm tốt hơn.

Cũng trong nghiên cứu này, từ các thế hệ phân ly F2–F5 của TN1, nhóm tác giả chọn theo phả hệ được bốn dòng, trong đó hai dòng 10-10 và 10-104 có kiểu hình đồng đều, năng suất cao, kháng gỉ sắt và hạt rất to. Họ cũng tạo ba cặp lai thuận nghịch giữa Catimor với các dòng Km16, Km46, Km55, cho ưu thế lai rõ về năng suất và kích thước hạt.

MốcSự kiện
2006WASI bắt đầu chọn lọc các tổ hợp lai cà phê chè (Trần Anh Hùng và cộng sự, 2012)
2012Công bố kết quả TN1, TN2 (năng suất cao hơn Catimor 25–32%) và dòng thuần TH1
2015–2017Khảo nghiệm tại Lâm Đồng, chọn ra TN1, TN2, TN6, THA1 và THA2
07/7/2016THA1 được công nhận sản xuất thử theo Quyết định 2812/QĐ-BNN-TT
2019Công bố kết quả khảo nghiệm Lâm Đồng, có tên giống cà phê THA2
2020–2021Tài liệu hướng dẫn sản xuất cà phê chè bền vững của Cục Trồng trọt và GCP khuyến nghị TN1, TN2, THA1 cho vùng có áp lực gỉ sắt

THA1 cho biết gì về nhóm giống THA?

THA1 là giống gần nhất với giống cà phê THA2 có hồ sơ công khai, nên là điểm tham chiếu hữu ích. Theo VAAS, THA1 được WASI chọn lọc theo phả hệ từ con lai TN1, tức tổ hợp KH3-1 (nguồn gốc Ethiopia) × Catimor. Giống được công nhận sản xuất thử theo Quyết định 2812/QĐ-BNN-TT ngày 7/7/2016.

Các thông số của THA1 theo VAAS: năng suất trung bình 2,45 tấn nhân/ha, tỷ lệ tươi/nhân 5,6, khối lượng 100 nhân 17,3 g, hạt loại 1 đạt 84,9%. Cây sinh trưởng khỏe, thấp, tán gọn, nhiều cành, kháng gỉ sắt cao, độ đồng đều di truyền cao và nhân giống bằng hạt. Giống phù hợp Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ và Tây Bắc ở độ cao trên 600 m.

Theo tài liệu của Cục Trồng trọt và GCP (2021), THA1 là “giống lai đã tạo dòng thuần, nhân giống bằng hạt”, năng suất 3–4 tấn nhân/ha. Tên THA và việc được xếp cùng nhóm cho thấy giống cà phê THA2 nhiều khả năng cũng đi theo hướng dòng thuần chọn lọc từ con lai. Tuy vậy, đây là suy luận từ cách đặt tên, chưa phải thông tin được WASI công bố.

Xem thêm về giống cà phê THA1 tại bài viết: [Giống cà phê THA1: “Đứa con lai” ưu tú đang nâng tầm Arabica Việt Nam]

F1 lai và dòng thuần khác nhau thế nào?

Đây là khác biệt quan trọng nhất khi so sánh các giống của WASI. Giống F1 lai cho ưu thế lai nhưng phải nhân vô tính. Dòng thuần cho cây đồng đều qua nhiều thế hệ và nhân được bằng hạt.

Tiêu chíGiống lai F1 (TN1, TN2)Dòng thuần chọn lọc (THA1)
Cách tạoCon lai thế hệ đầu giữa hai bố mẹChọn theo phả hệ qua nhiều thế hệ phân ly (đến F5 hoặc hơn)
Nhân giốngVô tính (ghép, giâm hom)Bằng hạt
Giữ hạt để trồng lạiKhông, thế hệ sau phân lyĐược, nếu lấy từ vườn giống đúng chuẩn
Ưu thế laiCó, năng suất caoKhông có ưu thế lai, nhưng ổn định
Chi phí cây giốngCao hơnThấp hơn
Ví dụ năng suấtTN1: 4–5 tấn nhân/haTHA1: 3–4 tấn nhân/ha

Với người trồng, dòng thuần nhân bằng hạt có lợi thế về chi phí: Có thể tự ươm cây từ hạt giống chuẩn, không cần vườn ghép. Đổi lại, năng suất thường thấp hơn giống lai F1.

Vì sao lai Catimor với Arabica Ethiopia?

Catimor là con lai giữa Timor Hybrid và Caturra, mang gen kháng gỉ sắt có nguồn gốc từ Robusta, thấp cây, năng suất cao. Nhưng chất lượng ly của Catimor thường không ổn định, và theo Cục Trồng trọt (2021), Catimor ở Việt Nam hiện đã nhiễm gỉ sắt từ nhẹ đến trung bình.

Ethiopia là trung tâm đa dạng di truyền của Arabica. Phần lớn giống thương mại như Typica, Bourbon, Caturra đều xuất phát từ một nhóm nhỏ cây rời Ethiopia và Yemen, nên nền di truyền rất hẹp. Đưa nguồn gen Ethiopia vào chương trình lai giúp mở rộng nền di truyền và có cơ hội cải thiện chất lượng ly. Đây là logic chung của các giống TN và THA.

Xem thêm về [Giống cà phê Catimor: Giải mã di sản và tiềm năng thực sự của Arabica Việt Nam] và [Cà phê Arabica Ethiopia: Di sản hương vị từ cái nôi của cà phê]

Vì sao giống cà phê THA2 được gọi là “chiến binh năng suất”?

giong-ca-phe-tha2

Giống cà phê THA2 được gọi là “chiến binh năng suất” vì trong khảo nghiệm tại Lâm Đồng, giống này sinh trưởng tốt, cho năng suất cao và ổn định qua các năm theo dõi. Mức năng suất cụ thể của giống cà phê THA2 chưa được công bố trong tài liệu chính thức mà chúng tôi tiếp cận được.

Năng suất của giống cà phê THA2 là bao nhiêu?

Kết luận đáng tin cậy nhất hiện nay là của Đinh Thị Tiểu Oanh và cộng sự (2019): giống cà phê THA2 có năng suất cao và ổn định tại Lâm Đồng. Hồ Phượng Coffee ghi năng suất trung bình 1,5–1,8 tấn nhân/ha/năm, nhưng không nêu điều kiện canh tác hay nguồn số liệu.

Để đặt các con số vào bối cảnh, bảng dưới tổng hợp năng suất đã công bố của các giống cà phê chè liên quan:

GiốngNăng suất công bốKhối lượng 100 nhânNguồn
THA2Cao, ổn định (không nêu con số)Chưa công bốĐinh Thị Tiểu Oanh và cộng sự (2019)
THA21,5–1,8 tấn nhân/ha/nămTỷ lệ sàng 16–18 caoHồ Phượng Coffee (nhà rang)
THA1Trung bình 2,45 tấn nhân/ha; 3–4 tấn/ha theo tài liệu hướng dẫn17,3 gVAAS; Cục Trồng trọt và GCP (2021)
TN14–5 tấn nhân/haTrên 16,0 gCục Trồng trọt và GCP (2021)
TN2Cao hơn Catimor 32%Chưa nêuTrần Anh Hùng và cộng sự (2012)
Catimor3–4 tấn nhân/ha; khoảng 2,5–3 tấn sau 12 năm15,9–16,5 gCục Trồng trọt và GCP (2021)

Các con số trong bảng đến từ điều kiện khác nhau, nên chỉ dùng để tham khảo thứ tự, không so trực tiếp được. Năng suất thực tế của cà phê THA2 phụ thuộc nhiều vào đất, phân bón, mật độ, tuổi vườn và cách tỉa cành. Những con số như 6–8 tấn nhân/ha mà một số bài viết gán cho giống cà phê THA2 chưa có nguồn nghiên cứu nào xác nhận.

Giống cà phê THA2 có kháng gỉ sắt không?

Chưa có số liệu đánh giá gỉ sắt riêng cho giống cà phê THA2 được công bố. Các giống trong chương trình của WASI đều được chọn theo hướng kháng gỉ sắt. Theo Cục Trồng trọt và GCP (2021), các giống mới đã được công nhận “đều có tính kháng rất cao đối với bệnh gỉ sắt”, và tài liệu khuyến nghị dùng TN1, TN2, THA1 thay cho các giống mẫn cảm như Caturra, Typica.

Hồ Phượng Coffee lưu ý giống cà phê THA2 có thể nhiễm gỉ sắt nếu trồng ở vùng thấp hoặc ẩm cao. Với người trồng, cách an toàn là theo dõi vườn từ năm đầu, ghi chép tỷ lệ lá bệnh theo mùa, và không coi bất kỳ giống nào là “miễn nhiễm”. Kinh nghiệm với Catimor cho thấy khả năng kháng có thể suy giảm khi các chủng nấm gỉ sắt mới xuất hiện.

Tầm vóc cây và mật độ trồng

Theo Hồ Phượng Coffee, giống cà phê THA2 có chiều cao trung bình đến thấp, tán gọn, cành khỏe, lá xanh đậm, chồi non xanh hoặc xanh nhạt pha màu đồng, ít đổ ngã. Mật độ trồng được nêu là 3.300–4.000 cây/ha.

Tài liệu của Cục Trồng trọt (2021) khuyến nghị mật độ khoảng 5.000 cây/ha cho cà phê chè nói chung, không trồng quá dày, và hãm ngọn ở 1,6 m với giống thấp cây. Hai con số mật độ khác nhau cho thấy người trồng nên tính theo độ dốc, độ phì đất và có trồng xen hay che bóng hay không.

Giống cà phê THA2 được trồng ở đâu?

Giống cà phê THA2 được khảo nghiệm tại Lâm Đồng giai đoạn 2015–2017, và theo mô tả của các nhà rang, hiện có mặt ở Cầu Đất (Đà Lạt) và Sơn La. Diện tích trồng chưa được thống kê công khai, và giống chủ yếu nằm ở các nông trại theo hướng cà phê đặc sản.

Ở Lâm Đồng, giống cà phê THA2 được chọn trong nhóm phù hợp với phần lớn vùng trồng của tỉnh. Hồ Phượng Coffee nhắc tới Cầu Đất, Sơn La và Mộc Châu. Bosgaurus Coffee nói về giống cà phê THA2 trồng ở độ cao trên 1.200 m và nêu tên một số nông trại đặc sản ở Việt Nam đang đầu tư vào chất lượng.

Điều kiệnKhuyến nghịNguồn
Độ caoCà phê chè trồng được ở 600–2.000 m, thích hợp nhất trên 1.000 mCục Trồng trọt và GCP (2021)
Độ cao cho THA2Trên 1.000 mHồ Phượng Coffee
Lượng mưa1.500–2.000 mm/nămHồ Phượng Coffee
ĐấtTơi xốp, giàu hữu cơ, thoát nước tốtHồ Phượng Coffee
Thời điểm thu háiBắt đầu đợt một khi vườn có 20–25% quả chín; vùng cao như Đà Lạt chín muộn hơnCục Trồng trọt và GCP (2021)

Độ cao ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ chín của quả, mật độ hạt và độ chua. Ở vùng cao, quả chín chậm hơn, hạt đặc hơn và thường giữ được axit hữu cơ tốt hơn.

Xem thêm ảnh hưởng của độ cao đến chất lượng cà phê tại bài viết: [Độ cao ảnh hưởng đến cà phê như thế nào? Điều mà nhiều người pha cà phê chưa từng để ý]

Hương vị cà phê THA2 ra sao?

Theo Đinh Thị Tiểu Oanh và cộng sự (2019), chất lượng ly của giống cà phê THA2 tốt hơn Catimor ở phần lớn vùng trồng tại Lâm Đồng. Điểm cupping cụ thể theo thang SCA của giống cà phê THA2 chưa được công bố trong tài liệu chính thức.

Hồ Phượng Coffee mô tả cà phê THA2 có vị chua sáng, sạch, hương trái cây như mận, cam, đào và hậu vị ngọt, cân bằng. Đây là mô tả của một nhà rang với lô hạt cụ thể, không phải đặc tính cố định của giống. Bosgaurus Coffee đặt kỳ vọng giống cà phê THA2 có thể đạt 89–90 điểm ở các cuộc thi quốc tế, nhưng đây là mục tiêu, chưa phải kết quả chấm điểm.

Những yếu tố nào quyết định hương vị cà phê THA2?

Giống chỉ là một phần của ly cà phê. Cùng một giống cà phê THA2 có thể cho ly rất khác nhau tùy vào:

  • Độ cao và vi khí hậu: Vùng cao, đêm lạnh giúp quả chín chậm, tích lũy đường và axit tốt hơn.
  • Độ chín khi hái: Quả chín đỏ đều cho vị ngọt rõ; quả xanh lẫn vào làm ly chát và có vị cỏ.
  • Phương pháp sơ chế: Washed làm nổi độ chua sạch; honey và natural tăng vị ngọt, thân vị và hương trái cây chín.
  • Mức rang: Rang sáng giữ axit và hương hoa quả; rang đậm làm nổi vị đắng, caramel và thân vị dày.
  • Pha chế: Tỷ lệ, nhiệt độ nước và độ mịn quyết định mức chiết xuất. Nước quá cứng hoặc quá mềm cũng làm lệch vị.

Khi cupping giống cà phê THA2, chúng tôi dùng Bánh xe hương vị (Coffee Taster’s Flavor Wheel) của SCA và WCR để mô tả hương vị theo nhóm: trái cây, chua, ngọt, hạt, hoa. Cách này giúp so sánh các lô giống cà phê THA2 khác vùng, khác sơ chế bằng cùng một ngôn ngữ.

Hạt cà phê THA2 và việc rang

Hồ Phượng Coffee ghi tỷ lệ hạt trên sàng 16–18 của giống cà phê THA2 ở mức cao. Hạt cỡ vừa đến lớn, đồng đều sẽ giúp rang đều hơn. Với các lô từ vùng cao, hạt thường đặc, nên cần đủ nhiệt ở giai đoạn đầu để nhiệt đi vào lõi hạt.

Với giống cà phê THA2 sơ chế washed, mức rang sáng đến vừa giúp giữ độ chua và vị ngọt sạch, hợp với pour over. Với lô honey hoặc natural, mức rang vừa làm rõ vị ngọt và thân vị, hợp với espresso và cà phê sữa. Lô thương mại có thể dùng trong blend để tăng độ chua cho nền Robusta.

Kiến thức đúng – cập nhật nhanh – ứng dụng ngay. Đó là cách những người trong ngành đang phát triển cùng ILOTA ACADEMY mỗi ngày. Cập nhật thông tin chỉ với 2 phút mỗi ngày! Tham gia ngay ILOTA ACADEMY để nhận kiến thức chuyên sâu về Trà & Cà phê.

So sánh giống cà phê THA2 và THA1

Giống cà phê THA2 và THA1 cùng thuộc chương trình chọn tạo cà phê chè của WASI. THA1 có hồ sơ công khai đầy đủ hơn: nguồn gốc từ TN1, quyết định công nhận năm 2016, và các thông số hạt cụ thể. Giống cà phê THA2 mới có kết quả khảo nghiệm tổng quát.

Tiêu chíTHA1THA2
Đơn vị chọn tạoWASIWASI
Nguồn gốcChọn lọc phả hệ từ con lai TN1 (KH3-1 Ethiopia × Catimor)Thuộc chương trình lai Catimor × Arabica Ethiopia; bố mẹ cụ thể chưa được WASI công bố công khai
Công nhậnSản xuất thử, Quyết định 2812/QĐ-BNN-TT (07/7/2016)Chưa tìm thấy quyết định công khai
Nhân giốngBằng hạtChưa có thông tin chính thức
Năng suấtTrung bình 2,45 tấn nhân/ha; 3–4 tấn/haCao và ổn định (khảo nghiệm Lâm Đồng)
Hạt17,3 g/100 nhân; 84,9% hạt loại 1; hạt dàiTỷ lệ sàng 16–18 cao (theo nhà rang)
Kháng gỉ sắtCaoChưa có số liệu riêng
Chất lượng lyTốt; cupping 82/100 theo một số nguồn thương mạiTốt hơn Catimor ở phần lớn vùng trồng Lâm Đồng

Hai giống không nên được đặt thành “giống năng suất” và “giống chất lượng” một cách tuyệt đối. Cả hai đều được chọn theo hướng kết hợp năng suất, kháng bệnh và chất lượng. Khác biệt thực tế giữa chúng cần được kiểm chứng bằng thử nghiệm cùng vườn, cùng sơ chế, cùng cupping.

Giống cà phê THA2 đứng ở đâu trong bộ giống Arabica Việt Nam?

Người trồng Arabica ở Việt Nam hiện có nhiều lựa chọn cho tái canh. Giống cà phê THA2 là một trong nhóm giống mới của WASI, bên cạnh TN1, TN2, THA1, và các giống lai F1 quốc tế đang được thử nghiệm ở Tây Bắc.

GiốngLoạiĐiểm mạnhLưu ý
CatimorGiống thuần, lai thấm genPhổ biến, thấp cây, năng suất kháChất lượng ly biến động; đã nhiễm gỉ sắt từ nhẹ đến trung bình
TN1Lai F1 của WASI4–5 tấn nhân/ha; kháng gỉ sắt rất caoNhân giống vô tính
TN2Lai F1 của WASINăng suất cao hơn Catimor 32% (2012)Nhân giống vô tính
THA1Dòng thuần từ TN1Hạt to, kháng gỉ sắt cao, nhân bằng hạtNăng suất thấp hơn TN1
THA2Giống mới của WASINăng suất cao, ổn định; chất lượng tốt hơn Catimor tại Lâm ĐồngDữ liệu công khai còn ít
Starmaya, CentroamericanoLai F1 quốc tếNăng suất cao, kháng gỉ sắtĐang thử nghiệm ở Sơn La, Điện Biên

Bối cảnh chung là nhiều vườn Catimor ở Lâm Đồng và Tây Bắc đã già và nhiễm gỉ sắt. Tài liệu của Cục Trồng trọt (2021) khuyến nghị thay dần các giống cà phê chè cũ năng suất kém và nhiễm bệnh nặng bằng giống mới. Giống cà phê THA2 là một ứng viên cho đợt thay thế này, đặc biệt với các nông trại muốn bán nhân xanh theo chất lượng.

giong-ca-phe-tha2

Người trồng và nhà rang nên đánh giá giống cà phê THA2 thế nào?

Vì dữ liệu công khai về giống cà phê THA2 còn ít, cách tốt nhất là tự kiểm chứng trên vườn và trên bàn cupping. Chúng tôi đề xuất quy trình 6 bước:

  1. Xác minh nguồn giống. Mua hạt hoặc cây con từ WASI hoặc đơn vị được WASI chuyển giao, có giấy tờ nguồn gốc. Giống trôi sẽ không phản ánh đúng đặc tính của giống cà phê THA2.
  2. Ghi lại điều kiện vườn. Độ cao, hướng dốc, loại đất, cây che bóng, lịch bón phân. Đây là dữ liệu để so sánh về sau.
  3. Trồng đối chứng. Nếu có thể, trồng một hàng Catimor hoặc THA1 bên cạnh để so sánh năng suất và bệnh trong cùng điều kiện.
  4. Hái chín và tách lô. Chỉ hái quả chín đỏ, tách riêng lô giống cà phê THA2 khi sơ chế, không trộn với giống khác.
  5. Cupping theo chuẩn SCA. Chấm điểm từng lô, ghi mô tả theo Bánh xe hương vị, lặp lại qua ít nhất hai vụ.
  6. Ghi sổ năng suất và bệnh hằng năm. Năng suất nhân/ha, tỷ lệ hạt trên sàng 16, tỷ lệ lá nhiễm gỉ sắt. Ba đến bốn vụ số liệu mới đủ để kết luận.

Với nhà rang và chủ quán, nên yêu cầu nhà cung cấp ghi rõ giống, độ cao, vụ thu hoạch và phương pháp sơ chế trên mỗi lô giống cà phê THA2. Một lô ghi “THA2 – Cầu Đất – 1.550 m – washed – vụ 2025/26” cho biết nhiều hơn một nhãn chỉ ghi “Arabica Việt Nam”.

giong-ca-phe-tha2

Khi hạt cà phê được “may đo” hương vị riêng

Ở ILOTA, mỗi lô hạt được xây dựng hồ sơ rang riêng dựa trên giống, vùng trồng, độ cao, phương pháp sơ chế, độ ẩm và mật độ hạt. Với các giống mới như giống cà phê THA2, cách làm này càng quan trọng, vì chưa có “công thức rang” quen thuộc như Catimor.

Xưởng sử dụng máy rang của Bühler (Thụy Sĩ) và Giesen (Hà Lan). Mỗi lô giống cà phê THA2 được rang thử, cupping ở nhiều mức rang, rồi mới chốt hồ sơ cho lô sản xuất. Đó là ý nghĩa của “rang may đo”: Tìm điểm rang hợp với bản chất của từng loại hạt.

Câu hỏi thường gặp về giống cà phê THA2

Giống cà phê THA2 là gì?

Giống cà phê THA2 là giống cà phê chè (Arabica) thuộc chương trình chọn tạo của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI). Trong khảo nghiệm 2015–2017 tại Lâm Đồng, giống THA2 sinh trưởng tốt, năng suất cao, ổn định và chất lượng tốt hơn Catimor.

Giống cà phê THA2 có phải là TN2 không?

Không. Trong công bố của Đinh Thị Tiểu Oanh và cộng sự (2019), TN2 và giống cà phê THA2 được liệt kê là hai giống riêng biệt. TN2 là giống lai F1 nhân vô tính của WASI, cho năng suất cao hơn Catimor 32% theo nghiên cứu năm 2012.

Nguồn gốc giống cà phê THA2 từ đâu?

Nguồn gốc giống cà phê THA2 là chương trình chọn tạo cà phê chè của WASI, bắt đầu từ năm 2006, dựa trên phép lai giữa Catimor và nguồn gen Arabica Ethiopia. Bố mẹ cụ thể của giống cà phê THA2 chưa được WASI công bố công khai; các nhà rang đưa ra những phiên bản khác nhau.

Cà phê THA2 có ngon không?

Theo nghiên cứu năm 2019, chất lượng ly của giống cà phê THA2 tốt hơn Catimor ở phần lớn vùng trồng Lâm Đồng. Một số nhà rang mô tả vị chua sáng, sạch, hương trái cây và hậu ngọt. Điểm cupping chính thức chưa được công bố, và hương vị phụ thuộc nhiều vào độ cao, độ chín và sơ chế.

Giống cà phê THA2 có kháng gỉ sắt không?

Các giống của WASI đều được chọn theo hướng kháng gỉ sắt, nhưng chưa có số liệu đánh giá gỉ sắt riêng cho THA2 được công bố. Một số nhà rang lưu ý giống cà phê THA2 có thể nhiễm bệnh ở vùng thấp, ẩm cao, nên người trồng cần theo dõi từ năm đầu.

Giống cà phê THA2 khác THA1 như thế nào?

THA1 được chọn lọc từ con lai TN1 (KH3-1 × Catimor), công nhận sản xuất thử năm 2016, có khối lượng 100 nhân 17,3 g và nhân giống bằng hạt. Giống cà phê THA2 thuộc cùng chương trình nhưng chưa có hồ sơ công khai đầy đủ về bố mẹ, năng suất và điểm cupping.

Nguồn tham khảo

  1. Đinh Thị Tiểu Oanh, Lê Văn Bốn, Nguyễn Thị Thanh Mai và cộng sự (2019). Tuyển chọn một số giống cà phê chè năng suất, chất lượng cao ở Lâm Đồng. Tạp chí Khoa học Công nghệ Nông nghiệp Việt Nam, số 1(98)/2019.
  2. Trần Anh Hùng, Chế Thị Đa, Đinh Thị Tiểu Oanh, Nguyễn Thị Thanh Mai (2012). Breeding for high quality Arabica coffee varieties in Vietnam. Journal of Vietnam Agricultural Science and Technology, số 01, tr. 78–82.
  3. Cục Trồng trọt, Bộ NN&PTNT và Global Coffee Platform (2021). Tài liệu hướng dẫn sản xuất cà phê chè bền vững.
  4. Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS). Trồng cà phê chè giống mới ở Lạc Dương (thông tin giống THA1, Quyết định 2812/QĐ-BNN-TT).
  5. WASI (04/10/2017). Hình ảnh các giống cà phê của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên.
  6. CIRAD (07/06/2022). New varieties to rejuvenate coffee growing in northwestern Vietnam.
  7. Hồ Phượng Coffee. Hồ sơ giống cà phê Arabica THA2 (mô tả của nhà rang).
  8. Bosgaurus Coffee. Niềm tin của BOSGAURUS COFFEE vào THA2 (quan điểm của nhà rang).

Kết luận

Giống cà phê THA2 là một trong các giống Arabica mới do Việt Nam tự chọn tạo, từ chương trình lai Catimor với nguồn gen Ethiopia của WASI. Kết quả khảo nghiệm tại Lâm Đồng cho thấy giống cà phê THA2 sinh trưởng tốt, năng suất cao, ổn định và chất lượng ly tốt hơn Catimor.

Điều còn thiếu là dữ liệu công khai: bố mẹ chính xác, năng suất cụ thể, điểm cupping và mức kháng gỉ sắt. Cho tới khi có thêm công bố, người trồng và nhà rang nên đánh giá cà phê THA2 bằng thử nghiệm của chính mình, tách lô rõ ràng và ghi chép qua nhiều vụ. Đó cũng là cách để các giống Arabica Việt Nam có chỗ đứng riêng trên thị trường cà phê đặc sản.

Hãy khám phá ngay các [Dòng cà phê Arabica đặc sản của ILOTA], nơi mỗi hạt cà phê đều được tuyển chọn khắt khe và “may đo” để bộc lộ hương vị chân thực, giá trị nhất của chúng.

 

 

 

ILOTA – Nhà rang Cà phê “May đo” 

  1. Tham gia ILOTA ACADEMY để cập nhật kiến thức chuyên sâu về Trà & Cà phê mỗi ngày. 👉 [Tham gia nhóm tại đây]
  2. Tư vấn & Đặt hàng:

👉 Mua sỉ, kênh quán, OEM: 0989 099 033 (Anh Thắng)

👉 Mua lẻ: 0988 345 175 (Thái Sơn)

Facebook: ILOTA Coffee Roasters

Địa chỉ: Số 3, Biệt thự 3, ngõ 2A Chế Lan Viên, phường Đông Ngạc, Hà Nội.

author-avatar

Về Thái Vân

Thái Vân là Chuyên gia R&D và Kiểm soát chất lượng (QC) tại ILOTA Coffee & Tea - Nhà rang may đo. Với hơn 5 năm kinh nghiệm thực chiến, Thái Vân chuyên sâu nghiên cứu về Cà phê đặc sản (Special Coffee) và Trà Shan Tuyết cổ thụ. Cô trực tiếp tham gia quy trình thử nếm (Cupping) và phát triển các hồ sơ rang (Roasting Profiles) độc bản cho đối tác F&B. Những kiến thức cô chia sẻ đều được đúc kết từ quá trình vận hành thực tế tại Công ty Cổ phần Thương mại Quốc tế Thái Anh.