Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê: Tác động, rủi ro và giải pháp thích ứng

Tác động của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê: Từ mùa vụ thất thường, sâu bệnh lan rộng, đến nguy cơ mất dần những vùng trồng Arabica huyền thoại.

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê thể hiện qua nhiệt độ tăng, mùa khô kéo dài, mưa thất thường và sâu bệnh thay đổi. Hệ quả là năng suất và chất lượng biến động, vùng trồng phù hợp thu hẹp hoặc dịch chuyển lên cao. Arabica nhạy cảm hơn, nhưng nghiên cứu cho thấy Robusta cũng giảm năng suất khoảng 14% cho mỗi 1°C vượt ngưỡng tối ưu.

Cà phê là cây lâu năm. Một vườn trồng hôm nay sẽ cho thu hoạch trong 20–30 năm tới, nghĩa là người trồng phải chọn giống và vùng trồng cho một khí hậu chưa xảy ra. Đó là lý do biến đổi khí hậu đến ngành cà phê là chuyện của toàn chuỗi, từ vườn cây, nông dân, trạm sơ chế đến nhà rang và người uống.

Bài viết tổng hợp các nghiên cứu đã công bố về tác động của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê, từ cây, vùng trồng, chất lượng đến Việt Nam và các giải pháp thích ứng. Nguồn được liệt kê ở cuối bài.

Tác động của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê bắt đầu từ cây như thế nào?

Tác động của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê bắt đầu từ cây, qua nhiệt độ, nước và độ khô của không khí. Ba yếu tố này cùng ảnh hưởng đến quang hợp, ra hoa, đậu quả và sự phát triển của hạt.

Hai loài cà phê thương mại chính là Arabica (Coffea arabica) và Robusta (Coffea canephora). Arabica có nguồn gốc từ rừng cao nguyên Ethiopia, quen khí hậu mát. Robusta có nguồn gốc từ vùng thấp nóng ẩm ở Trung và Tây Phi. Vì vậy, biến đổi khí hậu đến ngành cà phê không tác động đồng đều lên hai loài. Bảng dưới tóm tắt các con đường mà biến đổi khí hậu đến ngành cà phê tác động lên cây:

Khi khí khổng đóng, cây không ngừng quang hợp hoàn toàn. Nhưng nếu stress kéo dài qua nhiều tuần trong giai đoạn ra hoa hoặc nuôi quả, năng suất và sức sinh trưởng của vườn có thể giảm rõ rệt, kể cả ở vụ sau.

Ngưỡng nhiệt độ của Arabica và Robusta là bao nhiêu?

Để đánh giá biến đổi khí hậu đến ngành cà phê, trước hết cần biết ngưỡng chịu nhiệt của từng loài. Arabica thường được coi là phát triển tốt ở nhiệt độ trung bình năm khoảng 18–21°C. Climate Central dùng mốc 30°C làm ngưỡng nhiệt độ tối đa trong ngày “cực kỳ có hại” với Arabica và không tối ưu với Robusta. WASI lưu ý nhiệt độ vượt 35°C cũng gây hại cho sinh trưởng, năng suất và chất lượng Robusta.

Robusta từng được cho là chịu nóng tốt hơn nhiều. Nghiên cứu của Kath và cộng sự (2020) trên Global Change Biology, dựa trên dữ liệu 10 năm từ gần 800 nông trại ở Việt Nam và Indonesia, cho thấy nhiệt độ tối ưu của Robusta chỉ khoảng 20,5°C. Mỗi 1°C vượt khoảng này, năng suất giảm khoảng 14%. Với Việt Nam, nơi Robusta chiếm phần lớn sản lượng, đây là phát hiện quan trọng nhất về tác động của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê trong nước.

Tác động của biến đổi khí hậu tới ngành cà phê về năng suất

Năng suất là nơi tác động của biến đổi khí hậu tới ngành cà phê thể hiện rõ nhất. Khi nhiệt độ tăng hoặc nước không ổn định, các giai đoạn ra hoa, đậu quả và nuôi hạt bị xáo trộn.

Nghiên cứu mô hình hóa của Della Peruta và cộng sự (2025) trên Agricultural Systems dự báo biến đổi khí hậu đến ngành cà phê có thể làm năng suất tiềm năng của Arabica giảm 23–35% ở Mỹ Latinh và 16–21% ở châu Phi trong các thập kỷ tới, tùy kịch bản ấm lên. Nhóm tác giả cho rằng xu hướng giảm có thể xảy ra ngay cả với kịch bản khí hậu lạc quan nhất.

Dữ liệu quan trắc cho thấy biến đổi khí hậu đến ngành cà phê đã hiện diện, không còn là dự báo. Theo Climate Central (tháng 2/2026), giai đoạn 2021–2025, biến đổi khí hậu đã thêm trung bình 47 ngày/năm có nhiệt độ vượt 30°C ở vùng trồng cà phê của 25 nước. Năm nước sản xuất lớn nhất (Brazil, Việt Nam, Colombia, Ethiopia, Indonesia) chịu trung bình 57 ngày thêm mỗi năm.

Tuy vậy, không nên khẳng định năng suất giảm ở mọi nơi. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê khác nhau theo vùng: có vùng chịu thiệt hại nặng, có vùng còn khả năng thích nghi, và ranh giới vùng trồng có thể dịch chuyển.

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê ảnh hưởng đến giá ra sao?

Khi biến đổi khí hậu đến ngành cà phê gây thời tiết bất lợi cùng lúc ở các nước sản xuất lớn, nguồn cung thế giới bị siết lại và giá tăng mạnh. Ngày 13/02/2025, hợp đồng Arabica kỳ hạn tháng 5 trên sàn New York đóng cửa ở mức kỷ lục 425,10 cent/lb (theo Comunicaffe). Giá Robusta trên sàn London cùng thời điểm ở mức khoảng 5.788 USD/tấn.

Giá cao không có nghĩa nông dân luôn được lợi. Khi mất mùa, sản lượng để bán giảm, trong khi chi phí tưới, phân bón và lao động tăng. Đây là mặt kinh tế của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê mà người tiêu dùng cảm nhận qua giá ly cà phê.

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê làm thay đổi vùng trồng ra sao?

Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê làm vùng trồng phù hợp thu hẹp ở nơi thấp và nóng, đồng thời có thể mở ra vùng mới ở độ cao lớn hơn. Theo Bunn và cộng sự (2015), diện tích phù hợp cho cà phê toàn cầu có thể giảm khoảng 50% đến năm 2050 ở các kịch bản phát thải.

Nghiên cứu trên Climatic Change của nhóm này chỉ ra biến đổi khí hậu đến ngành cà phê tác động mạnh nhất ở vĩ độ thấp và độ cao thấp. Brazil và Việt Nam, hai vùng sản xuất lớn nhất, có thể mất đáng kể diện tích phù hợp. Một nghiên cứu khác của Bunn và cộng sự trên PLOS ONE (2015) cho thấy độ cao trung vị của vùng phù hợp cho Arabica có thể dịch lên hơn 300 m đến năm 2050. Bảng dưới tóm tắt các xu hướng dịch chuyển vùng trồng do biến đổi khí hậu đến ngành cà phê:

Trước biến đổi khí hậu đến ngành cà phê, dịch chuyển lên cao chỉ là một khả năng ở một số khu vực, không phải lời giải cho mọi quốc gia. Nhiều vùng cao hiện là rừng. Mở vùng cà phê mới ở đó có thể gây mất rừng, làm khí hậu địa phương xấu đi thêm. Như đã phân tích trong bài Terroir: Điều gì khiến hạt cà phê mang dấu ấn vùng trồng?, độ cao chỉ là một phần của terroir.

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê đe dọa nguồn gen hoang dã thế nào?

Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê còn chạm đến nguồn gen. Năm 2019, nhóm của Aaron Davis (Vườn Thực vật Hoàng gia Kew) công bố trên Science Advances rằng 75 trong 124 loài cà phê hoang dã đã biết, tức khoảng 60%, bị đe dọa tuyệt chủng theo tiêu chí Sách Đỏ IUCN. Khi tính thêm tác động khí hậu, Arabica hoang dã ở Ethiopia và Nam Sudan bị nâng lên mức “nguy cấp”.

Tin tốt là một số loài ít được biết đến có khả năng chịu nóng. Năm 2021, nghiên cứu trên Nature Plants cho thấy loài Coffea stenophylla từ Tây Phi sinh trưởng ở nhiệt độ trung bình năm khoảng 24,9°C, cao hơn Arabica tới 6,8°C, nhưng vẫn có hương vị gần với Arabica.

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê ảnh hưởng chất lượng ly cà phê thế nào?

Tác động của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê về chất lượng diễn ra qua môi trường trồng, nhưng hướng tác động không đồng nhất. Bằng chứng rõ nhất đến từ độ cao và ánh sáng, còn tác động của nhiệt độ và nước vẫn chưa nhất quán.

Tổng quan hệ thống của Ahmed và cộng sự (2021) trên Frontiers in Plant Science là nguồn đầy đủ nhất về biến đổi khí hậu đến ngành cà phê ở khía cạnh chất lượng, với 73 nghiên cứu về Arabica và Robusta. Kết quả chính:

Vì vậy, không thể khẳng định biến đổi khí hậu đến ngành cà phê sẽ làm cà phê “ngọt hơn” hay “nhạt hơn”. Chuỗi tác động thường là: Khí hậu → sinh lý cây → tốc độ chín của quả → thành phần hóa học của hạt → hương vị sau rang. Giống, đất, che bóng, tưới, thu hái và sơ chế cũng tham gia vào chuỗi đó.

Điều chắc chắn hơn là quả chín nhanh trong điều kiện nóng thường có ít thời gian tích lũy đường và axit hữu cơ, giống như hạt Arabica trồng thấp thường kém phức hợp hơn hạt trồng cao. Khi các vụ ngày càng khác nhau về thời tiết, biến đổi khí hậu đến ngành cà phê thể hiện ở độ ổn định chất lượng giữa các vụ.

Xem thêm ảnh hưởng của độ cao đến hạt cà phê tại bài viết: [Độ cao ảnh hưởng đến cà phê như thế nào? Điều mà nhiều người pha cà phê chưa từng để ý]

VPD là gì và tại sao quan trọng với cây cà phê?

VPD (Vapour Pressure Deficit, độ thiếu hụt áp suất hơi nước) đo mức “khát nước” của không khí. Khi không khí nóng và khô, VPD tăng, cây phải thoát hơi nước nhiều hơn. Nếu đất thiếu nước, cây đóng khí khổng để giữ nước, quang hợp giảm theo. Đây là chỉ số được các nhà khoa học dùng nhiều khi đo biến đổi khí hậu đến ngành cà phê.

Nghiên cứu quan trọng nhất về VPD và biến đổi khí hậu đến ngành cà phê là của Kath và cộng sự (2022) trên Nature Food. Nhóm tác giả cho thấy VPD có thể là chỉ số dự báo năng suất Arabica tốt hơn nhiệt độ đơn thuần. Khi VPD vượt khoảng 0,82 kPa, năng suất Arabica giảm nhanh, khoảng 400 kg/ha, tương đương 50% so với mức trung bình toàn cầu dài hạn. Theo tóm tắt của StoneX, Kenya, Mexico và Tanzania đã vượt ngưỡng này. Ở kịch bản ấm lên 3°C, các nước chiếm 81% nguồn cung Arabica như Brazil, Colombia, Ethiopia có khả năng vượt ngưỡng cao hơn.

Bài học thực tế là không nên chỉ nhìn nhiệt độ. Một ngày 30°C với độ ẩm cao gây áp lực khác với một ngày 30°C khô hanh. Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê cần xem đồng thời nhiệt độ, độ ẩm không khí, lượng mưa, bức xạ, độ ẩm đất và VPD.

Vì sao biến đổi khí hậu đến ngành cà phê làm tăng áp lực sâu bệnh?

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê làm thay đổi phạm vi và chu kỳ phát triển của sâu bệnh hại cà phê. Một số loài lan sang vùng trước đây ít phù hợp, một số loài giảm, nên dự báo trở nên khó hơn.

Bệnh gỉ sắt lá do nấm Hemileia vastatrix là ví dụ rõ nhất về biến đổi khí hậu đến ngành cà phê qua sâu bệnh. Theo Avelino và cộng sự (2015) trên Food Security, dịch gỉ sắt ở Colombia giai đoạn 2008–2011 làm sản lượng giảm trung bình khoảng 31% so với năm 2007. Ở Trung Mỹ, sản lượng năm 2013 giảm 16% so với 2011–2012. Nhóm tác giả ghi nhận biên độ nhiệt ngày thu hẹp (nhiệt độ tối thiểu tăng, tối đa giảm), điều kiện có thể rút ngắn thời gian ủ bệnh. Giá cà phê thấp khiến nông dân giảm chăm sóc cũng là nguyên nhân quan trọng.

Ở Việt Nam, WASI cho rằng biến đổi khí hậu đến ngành cà phê thúc đẩy sâu bệnh bùng phát. Ve sầu hại rễ từng gây hại ở mức dịch và bọ xít muỗi gây thiệt hại lớn trong những năm gần đây. Giải pháp không phải là tăng thuốc bảo vệ thực vật, mà là kết hợp theo dõi sâu bệnh, quản lý tán cho thông thoáng, dùng giống chống chịu, quản lý dinh dưỡng và nước, và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

Xem thêm về các bệnh lý cà phê tại bài viết: Các bệnh lý trên cây cà phê: Kẻ thù thầm lặng tàn phá mùa màng.

Tìm hiểu chi tiết hơn về bệnh rỉ sắt tại bài viết: [Đại dịch rỉ sắt lá cà phê (Coffee Leaf Rust): Loại nấm đã ép người Anh phải uống trà và đưa Brazil thành đế chế cà phê]

Kiến thức đúng – cập nhật nhanh – ứng dụng ngay. Đó là cách những người trong ngành đang phát triển cùng ILOTA ACADEMY mỗi ngày. Cập nhật thông tin chỉ với 2 phút mỗi ngày! Tham gia ngay ILOTA ACADEMY để nhận kiến thức chuyên sâu về Trà & Cà phê.

Việt Nam: Cây cà phê trước biến đổi khí hậu

Cây cà phê trước biến đổi khí hậu ở Việt Nam chịu rủi ro lớn nhất từ nguồn nước. Robusta Tây Nguyên phụ thuộc nhiều vào tưới trong mùa khô, trong khi mùa khô có xu hướng nóng hơn và kéo dài hơn.

Để thấy quy mô của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê Việt Nam, cần nhìn vào con số. Việt Nam là nước sản xuất cà phê nhân lớn thứ hai thế giới, sau Brazil. Theo báo cáo “Robusta’s Reckoning” của tổ chức Coffee Watch (dẫn qua Daily Coffee News, 7/2026), Việt Nam có khoảng 700.000 ha cà phê, khoảng 97% sản lượng là Robusta, và khoảng 640.000 nông hộ nhỏ làm ra khoảng 95% sản lượng. Năm 2025, theo Cục Thống kê, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,58 triệu tấn cà phê, đạt khoảng 8,9 tỷ USD.

Báo cáo của Coffee Watch cũng cho biết 57–95% lượng nước tưới cà phê ở Tây Nguyên lấy từ nước ngầm. Một số giếng trước đây sâu 10–15 m nay phải khoan tới 45 m. Đây là dữ liệu của một tổ chức vận động nên cần đối chiếu thêm, nhưng nó cho thấy biến đổi khí hậu đến ngành cà phê gắn chặt với bài toán nước ngầm.

Những đợt hạn gần đây cho thấy biến đổi khí hậu đến ngành cà phê Việt Nam đã rất cụ thể. Tháng 4/2024, VnExpress dẫn số liệu của Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Kon Tum cho biết lưu lượng sông thấp hơn trung bình 40–65%, hồ chứa chỉ đạt khoảng 60% dung tích thiết kế, và hàng nghìn ha cây trồng héo vì thiếu nước. Theo WASI, mưa sớm cuối mùa khô và khô hạn đầu mùa mưa làm cà phê ra hoa không tập trung, đậu quả kém.

Bảng dưới tóm tắt rủi ro chính của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê Việt Nam:

Arabica ở Việt Nam, trồng chủ yếu ở Lâm Đồng (Cầu Đất), Sơn La và Quảng Trị, chịu rủi ro theo kiểu khác: nhiệt độ ở vùng trồng thấp có thể vượt khoảng phù hợp, trong khi Sơn La từng gặp sương muối gây hại. Nói cách khác, biến đổi khí hậu đến ngành cà phê Việt Nam là cả nóng hơn, khô hơn và thời tiết khó đoán hơn.

Giải pháp thích ứng với tác động của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê

Không có giải pháp chung cho mọi vùng. Cách ứng phó với biến đổi khí hậu đến ngành cà phê cần dựa trên khí hậu, giống, đất, nguồn nước và khả năng đầu tư của từng vùng.

Dưới đây là 5 bước thích ứng với biến đổi khí hậu đến ngành cà phê ở cấp vườn mà các tổ chức như WASI, World Coffee Research và nhiều dự án nông nghiệp thông minh với khí hậu đang khuyến nghị:

1. Đánh giá rủi ro của vườn. Ghi nhận nhiệt độ, lượng mưa, nguồn nước, độ dốc và lịch sử sâu bệnh của vườn trong vài vụ gần nhất.
2. Tối ưu nước tưới. Chuyển sang tưới tiết kiệm (nhỏ giọt, phun mưa gốc), tưới theo độ ẩm đất và giai đoạn sinh trưởng thay vì theo lịch cố định.
3. Tạo vi khí hậu. Trồng cây che bóng và cây xen với mật độ phù hợp để giảm nhiệt độ lá và bức xạ trực tiếp.
4. Cải tạo đất. Bổ sung vật chất hữu cơ, che phủ gốc, hạn chế đất trống để đất giữ nước và dinh dưỡng tốt hơn.
5. Tái canh bằng giống phù hợp. Khi tái canh, chọn giống chống chịu hạn, nóng và sâu bệnh đã được khảo nghiệm tại vùng.

Quản lý nước hiệu quả

Tưới tiết kiệm, theo dõi độ ẩm đất và tưới theo nhu cầu của cây giúp giảm lãng phí nước. Ở Tây Nguyên, nơi phần lớn nước tưới lấy từ nước ngầm, quản lý nước cần làm ở quy mô cộng đồng và lưu vực, không chỉ ở từng vườn. Đây là khâu quan trọng nhất khi nói về cây cà phê trước biến đổi khí hậu tại Việt Nam.

Sử dụng cây che bóng và hệ thống nông lâm kết hợp

Che bóng là một trong những biện pháp được nghiên cứu nhiều nhất trước biến đổi khí hậu đến ngành cà phê. Cây che bóng giúp điều chỉnh vi khí hậu, giảm bức xạ trực tiếp và một phần stress nhiệt. Tổng quan của Ahmed và cộng sự (2021) cũng cho thấy cây nhận ít ánh sáng trực tiếp hơn thường cho chất lượng cảm quan tốt hơn.

Tuy vậy, che bóng không phải lúc nào cũng tăng năng suất. Che quá dày có thể giảm số quả và tăng độ ẩm, tạo điều kiện cho một số bệnh. Mục tiêu là mức che bóng phù hợp với giống, độ cao và khí hậu của từng vùng, không phải “càng nhiều càng tốt”.

Xem thêm che bóng cà phê tại bài viết: [Canh tác cà phê dưới bóng râm: 5 đánh đổi mang lại “chuẩn mới” cho Specialty Coffee]

Chọn giống có khả năng thích nghi

Giống là công cụ dài hạn mạnh nhất để giảm ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê. Ngày 20/11/2025, World Coffee Research mở rộng mạng lưới chọn giống toàn cầu Innovea sang Robusta. Việt Nam, qua Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), cùng Ghana gia nhập mạng lưới. Từ năm 2027, mỗi đối tác sẽ nhận 1.000 cây mới để khảo nghiệm năng suất, khả năng kháng bệnh và thích nghi khí hậu.

Quản lý đất và vật chất hữu cơ

Đất khỏe là lớp đệm tự nhiên trước biến đổi khí hậu đến ngành cà phê. Đất giàu hữu cơ giữ nước và dinh dưỡng tốt hơn, giúp cây vượt qua những đợt khô hạn ngắn. Các biện pháp gồm bổ sung phân hữu cơ, tận dụng vỏ cà phê ủ hoai, che phủ gốc bằng tàn dư thực vật, quản lý cỏ thay vì làm sạch cỏ hoàn toàn và trồng xen để giảm xói mòn trên đất dốc.

Đa dạng hóa sinh kế và sản xuất

Với nông hộ nhỏ, đa dạng cây trồng như sầu riêng, hồ tiêu, bơ hoặc đa dạng nguồn thu giúp giảm phụ thuộc vào một vụ cà phê. Khi cả năng suất và giá đều biến động, đây là lớp bảo hiểm thực tế nhất trước tác động của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê.

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê và chuỗi cung ứng

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê không dừng ở vườn. Mỗi mắt xích trong chuỗi cung ứng đều chịu một dạng rủi ro riêng từ biến đổi khí hậu đến ngành cà phê.

Ở khâu sơ chế, biến đổi khí hậu đến ngành cà phê thể hiện qua mưa trái mùa trong vụ thu hoạch, làm việc phơi khó hơn, tăng rủi ro nấm mốc và lỗi lên men nếu không có giàn phơi hoặc máy sấy.

Ở khâu rang, hệ quả của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê là độ ẩm, mật độ, kích thước hạt và đặc tính vật lý của nhân xanh có thể khác giữa các vụ. Nhà rang cần đánh giá lại nguyên liệu mỗi vụ, đo độ ẩm, cupping và điều chỉnh hồ sơ rang thay vì giữ nguyên công thức cũ.

ILOTA tiếp cận nguyên liệu thế nào trước biến đổi khí hậu đến ngành cà phê?

Tại ILOTA, chúng tôi điều chỉnh hồ sơ rang theo đặc tính của từng lô nguyên liệu: nguồn gốc, giống, sơ chế, độ cao, độ ẩm và mật độ hạt. Đó là ý nghĩa của “cà phê rang may đo”: chọn và chỉnh hồ sơ rang cho từng nguyên liệu, không dùng một công thức cố định cho mọi lô.

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê hiện ra rõ ở xưởng rang. Khi một vụ Robusta gặp hạn, hạt thường nhỏ và không đều hơn. Khi đó, chúng tôi phải điều chỉnh nhiệt nạp và thời gian phát triển để hạt chín đều.

Chúng tôi cũng cần nói rõ: rang không giải quyết được tác động của biến đổi khí hậu đến ngành cà phê ở vùng trồng. Vai trò của nhà rang là thích ứng ở khâu chế biến và giữ chất lượng ổn định cho người uống. Khả năng chống chịu dài hạn phụ thuộc vào giống, canh tác, nước, đất, hệ sinh thái và sinh kế của người trồng.

Cần chuẩn bị gì trước biến đổi khí hậu đến ngành cà phê trong những năm tới?

Ứng phó với biến đổi khí hậu đến ngành cà phê cần chia theo ba tầng thời gian: Xử lý rủi ro trước mắt, cải thiện hệ thống canh tác và quy hoạch lại vùng trồng.

Duy trì mô hình cũ mà không điều chỉnh sẽ làm rủi ro tăng ở các vùng nóng và thiếu nước. Vùng trở nên phù hợp hơn chỉ là cơ hội khi có nước, đất, hạ tầng, lao động và chuỗi cung ứng đi kèm. Ngoài ra, các quy định như Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) khiến việc mở vùng trồng mới vào đất rừng gần như không còn là lựa chọn cho hàng xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp về biến đổi khí hậu đến ngành cà phê

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê gây ra những tác động gì?

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê thể hiện qua nhiệt độ tăng, mùa khô kéo dài, mưa thất thường và sâu bệnh thay đổi. Hệ quả là năng suất giảm ở nhiều vùng, chất lượng biến động giữa các vụ và vùng trồng phù hợp thu hẹp. Theo Bunn và cộng sự (2015), diện tích phù hợp cho cà phê toàn cầu có thể giảm khoảng 50% đến năm 2050.

Robusta có chịu được biến đổi khí hậu tốt hơn Arabica không?

Robusta chịu nóng tốt hơn Arabica, nhưng không miễn nhiễm trước biến đổi khí hậu đến ngành cà phê. Nghiên cứu năm 2020 trên gần 800 nông trại ở Việt Nam và Indonesia cho thấy nhiệt độ tối ưu của Robusta chỉ khoảng 20,5°C, và năng suất giảm khoảng 14% cho mỗi 1°C vượt khoảng này.

Cây cà phê trước biến đổi khí hậu ở Việt Nam gặp rủi ro gì lớn nhất?

Rủi ro lớn nhất là thiếu nước trong mùa khô. Robusta Tây Nguyên phụ thuộc nhiều vào tưới, và phần lớn nước tưới lấy từ nước ngầm. Nhiệt độ cao và mưa thất thường còn làm cà phê ra hoa không tập trung, đậu quả kém.

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê có làm cà phê kém ngon hơn không?

Chưa có kết luận chung. Tổng quan 73 nghiên cứu năm 2021 cho thấy độ cao và mức che bóng có liên hệ rõ với chất lượng cảm quan, còn tác động của nhiệt độ và nước vẫn trái chiều. Điều dễ thấy hơn là chất lượng biến động nhiều hơn giữa các vụ.

Vì sao giá cà phê tăng mạnh những năm gần đây?

Một phần do biến đổi khí hậu đến ngành cà phê: thời tiết bất lợi ở các nước sản xuất lớn như Brazil và Việt Nam làm nguồn cung giảm. Ngày 13/02/2025, giá Arabica kỳ hạn trên sàn New York lập kỷ lục 425,10 cent/lb. Chính sách thương mại, tồn kho và đầu cơ cũng góp phần.

Người uống có thể làm gì trước biến đổi khí hậu đến ngành cà phê?

Người uống có thể chọn cà phê có truy xuất nguồn gốc, ủng hộ nhà rang làm việc trực tiếp với vùng trồng và chấp nhận hương vị thay đổi tự nhiên giữa các vụ. Đó là cách đơn giản để giá trị đến tay người trồng nhiều hơn.

Nguồn tham khảo

1. Climate Central (18/02/2026). More coffee-harming heat due to carbon pollution.
2. Bunn, C. và cộng sự (2015). A bitter cup. Climatic Change, 129, 89–101.
3. Bunn, C. và cộng sự (2015). PLOS ONE. Tóm tắt: World Coffee Research.
4. Della Peruta, R. và cộng sự (2025). Agricultural Systems, 227. Tóm tắt: CMCC.
5. Kath, J. và cộng sự (2020). Global Change Biology. Tóm tắt: Alliance Bioversity–CIAT.
6. Kath, J. và cộng sự (2022). Vapour pressure deficit determines critical thresholds for global coffee production. Nature Food.
7. Ahmed, S. và cộng sự (2021). Climate Change and Coffee Quality: Systematic Review. Frontiers in Plant Science, 12.
8. Davis, A.P. và cộng sự (2019). Science Advances. Tóm tắt: Mongabay.
9. Davis, A.P. và cộng sự (2021). Nature Plants. Tóm tắt: ESM Magazine.
10. Avelino, J. và cộng sự (2015). The coffee rust crises in Colombia and Central America. Food Security, 7(2).
11. World Coffee Research (20/11/2025). Robusta joins the Innovea Global Breeding Network.
12. Daily Coffee News (01/07/2026). Report says Vietnam’s robusta boom faces a reckoning.
13. WASI, TS. Phan Việt Hà. Hỏi đáp về cà phê và biến đổi khí hậu ở Việt Nam.
14. VnExpress (14/04/2024). Tây Nguyên trong nắng hạn.
15. Comunicaffe (13/02/2025). Arabica coffee futures reach new record highs.
16. Tạp chí Công Thương (06/01/2026). Xuất khẩu cà phê năm 2025 gần 9 tỷ USD.

Kết luận

Biến đổi khí hậu đến ngành cà phê tác động cùng lúc đến cây, nước, sâu bệnh, chất lượng, vùng trồng, sinh kế và chuỗi cung ứng. Arabica nhạy cảm với nhiệt hơn, nhưng Robusta, loài chủ lực của Việt Nam, cũng có ngưỡng thấp hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây.

Tương lai không hoàn toàn là mất mát. Một số vùng sẽ kém phù hợp, một số vùng có thể thuận lợi hơn, và giống mới, nước, đất, che bóng là những công cụ đã được chứng minh. Điều ngành cần là chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu đến ngành cà phê thay vì chỉ phản ứng sau thiệt hại. Hiểu nguồn gốc và đặc tính từng lô cà phê là một phần của cách tiếp cận nguyên liệu có trách nhiệm.

Khám phá ngay các [dòng cà phê rang mộc của ILOTA] – lựa chọn trực tiếp của bạn để ủng hộ người nông dân, gìn giữ các phương pháp canh tác bền vững, và bảo toàn tương lai cho hương vị cà phê Việt Nam.

ILOTA – Nhà rang Cà phê “May đo” 

1. Tham gia ILOTA ACADEMY để cập nhật kiến thức chuyên sâu về Trà & Cà phê mỗi ngày. 👉 [Tham gia nhóm tại đây]
2. Tư vấn & Đặt hàng:

👉 Mua sỉ, kênh quán, OEM: 0989 099 033 (Anh Thắng)

👉 Mua lẻ: 0988 345 175 (Thái Sơn)

Facebook: ILOTA Coffee Roasters

Địa chỉ: Số 3, Biệt thự 3, ngõ 2A Chế Lan Viên, phường Đông Ngạc, Hà Nội.