Giống cà phê Laurina: Vì sao chỉ khoảng 0,6% caffeine nhưng được đánh giá cao hơn nhiều giống Arabica?

Bạn nhạy cảm với caffeine? Tìm hiểu ngay giống cà phê Laurina – đột biến tự nhiên ít caffeine nhưng hương vị thơm ngon hơn nhiều loại Arabica. Xem ngay tại ILOTA!

Trong nhiều thế kỷ, cà phê luôn được biết đến như một nguồn cung cấp năng lượng nhờ chứa hàm lượng caffeine cao. Người tiêu dùng thường tìm đến cà phê vào mỗi buổi sáng để duy trì sự tỉnh táo và tập trung cho công việc. Tuy nhiên, khi mức sống thay đổi, nhu cầu của người dùng cũng đa dạng hơn. Rất nhiều người yêu thích hương vị của cà phê nhưng lại gặp vấn đề về sức khỏe khi nạp caffeine, chẳng hạn như tim đập nhanh, mất ngủ hoặc căng thẳng thần kinh.

Vậy có giải pháp nào hoàn hảo hơn không? Câu trả lời nằm ở một loại cây phát triển hoàn toàn trong tự nhiên mà không cần đến bất kỳ sự can thiệp nhân tạo nào. Đó chính là giống cà phê Laurina. Đây là một hiện tượng sinh học đặc biệt trong thế giới thực vật khi sở hữu hàm lượng caffeine chỉ bằng một nửa, thậm chí là một phần ba so với các giống Arabica thông thường. Dù lượng caffeine rất thấp, loại hạt này lại được giới chuyên gia và người tiêu dùng định giá cực kỳ cao trên thị trường thương mại, vượt qua nhiều giống cà phê lâu đời khác.

Trong bài viết này, ILOTA sẽ phân tích từ quá trình hình thành, nguồn gốc cà phê Laurina, đặc tính sinh học, cho đến lý do tại sao một giống cà phê ít caffeine tự nhiên lại sở hữu cấu trúc hương vị tuyệt vời đến vậy. Bài viết được tổng hợp từ các nguồn dữ liệu uy tín quốc tế, nhằm giúp những người đam mê cà phê có một nền tảng kiến thức chuẩn xác, dễ hiểu và ứng dụng được vào thực tế.

Tóm tắt nhanh về giống cà phê Laurina (Bourbon Pointu):

• Nguồn gốc: Đột biến tự nhiên từ giống Arabica Bourbon tại đảo Réunion (Pháp) vào thế kỷ 18.

• Hàm lượng Caffeine: Cực kỳ thấp, chỉ khoảng 0.6% – 0.75% (so với 1.2% – 1.5% của Arabica thông thường).

• Đặc điểm nhận diện: Hạt thon dài, hai đầu nhọn rõ rệt; cây có dáng hình nón giống cây thông.

• Hương vị đặc trưng: Độ ngọt cực cao, vắng bóng vị đắng, nổi bật với nốt hương hoa trắng, đào chín và đu đủ.

• Xu hướng hiện đại: Giải pháp cà phê Specialty ít caffeine tự nhiên lý tưởng, thay thế cho cà phê Decaf xử lý hóa học.

Giống cà phê Laurina là gì?

Giống cà phê Laurina là một biến thể đột biến tự nhiên của Bourbon, thuộc loài Coffea arabica. Điểm đặc biệt của giống này nằm ở sự kết hợp giữa hình thái cây khác biệt, kích thước hạt nhỏ và thon dài cùng hàm lượng caffeine tự nhiên thấp hơn đáng kể so với phần lớn các giống Arabica thương mại.

Trong ngành cà phê, giống cà phê Laurina còn được biết đến với tên gọi Bourbon Pointu. Trong tiếng Pháp, “Pointu” có nghĩa là “nhọn”, dùng để mô tả hình dáng đặc trưng của hạt: tương đối nhỏ, dài và thuôn nhọn ở hai đầu. Đây là một trong những dấu hiệu giúp Laurina dễ dàng được nhận diện khi đặt cạnh những hạt Arabica có hình dáng phổ biến hơn.

Điểm khiến giống cà phê Laurina đặc biệt được giới cà phê quan tâm là hàm lượng caffeine tự nhiên thấp. Trong khi Arabica thông thường có hàm lượng caffeine khoảng 1,2–1,5% và Robusta thường cao hơn đáng kể, Laurina thường được ghi nhận ở mức khoảng 0,6–0,75%. Chính đặc tính di truyền này khiến Laurina trở thành một trong những giống cà phê tự nhiên có hàm lượng caffeine thấp đáng chú ý.

Tuy nhiên, “ít caffeine” không đồng nghĩa với “không có caffeine”. Hàm lượng thực tế trong một tách cà phê vẫn phụ thuộc vào lượng cà phê sử dụng, mức độ rang, phương pháp xay và cách chiết xuất. Vì vậy, Laurina phù hợp hơn khi được mô tả là giống cà phê có hàm lượng caffeine tự nhiên thấp, thay vì một loại cà phê hoàn toàn không gây ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Điều thú vị là giá trị của giống cà phê Laurina không chỉ nằm ở lượng caffeine thấp. Cấu trúc cây, năng suất tự nhiên thấp và đặc tính hạt khiến Laurina trở thành một giống cà phê tương đối khó canh tác và ít phổ biến trên thị trường. Chính sự khan hiếm này, cùng tiềm năng cảm quan riêng biệt, đã góp phần tạo nên sức hút đặc biệt của Laurina trong phân khúc cà phê đặc sản.

Lịch sử và nguồn gốc cà phê Laurina

Lịch sử của giống cà phê Laurina gắn chặt với đảo Réunion, vùng đất từng được biết đến với tên gọi Île Bourbon một hòn đảo nằm trên Ấn Độ Dương, gần Madagascar. Điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng trên đảo rất khác biệt so với quê hương gốc của cây cà phê. Từ một biến thể tự nhiên hiếm gặp của Arabica, Bourbon Pointu từng trở thành một sản vật được đánh giá cao tại Pháp, sau đó suy giảm nghiêm trọng và gần như biến mất khỏi ngành cà phê trong thế kỷ XX.

Đến đầu thế kỷ XXI, những cây Laurina còn sót lại được phát hiện và các chương trình nghiên cứu, phục hồi giống được triển khai. Từ đây, cà phê Laurina từng bước trở lại thị trường specialty coffee và tiếp tục thu hút sự quan tâm nhờ hình thái đặc biệt, hàm lượng caffeine tự nhiên thấp và tiềm năng chất lượng trong tách.

Từ đảo Bourbon đến Bourbon Pointu

Lịch sử Laurina bắt đầu từ quá trình đưa cây cà phê Arabica từ Yemen đến đảo Bourbon, nay là Réunion, trong thế kỷ XVIII. Những cây cà phê được trồng và thích nghi tại đây đã hình thành nên một quần thể Arabica có lịch sử phát triển riêng. Bourbon Pointu, tên gọi phổ biến của Laurina, được cho là kết quả của một đột biến tự nhiên trong quần thể này.

Một số tài liệu của Réunion ghi nhận dạng cà phê này được mô tả từ năm 1711, trong khi các nghiên cứu lịch sử và di truyền cho rằng quá trình hình thành, chọn lọc và định danh Laurina diễn ra phức tạp hơn trong những thế kỷ tiếp theo. Vì vậy, thay vì xem 1711 là một “mốc ra đời” tuyệt đối, có thể hiểu đây là một trong những mốc sớm trong lịch sử ghi nhận Bourbon Pointu.

Cái tên Bourbon Pointu bắt nguồn từ hình dáng đặc trưng của hạt. “Pointu” trong tiếng Pháp có nghĩa là “nhọn”, mô tả những hạt cà phê nhỏ, dài và thuôn nhọn ở hai đầu. Cây Laurina cũng có hình thái khác biệt với Bourbon thông thường, thường có vóc dáng thấp, tán cây mang dạng hình chóp và lá tương đối nhỏ.

Từng được đánh giá cao tại Pháp

Trong lịch sử cà phê của Réunion, Bourbon Pointu từng được xem là một sản phẩm có giá trị cao và được biết đến tại Pháp. Các tài liệu về di sản cà phê của đảo ghi nhận loại cà phê này được đánh giá cao tại triều đình Louis XV.

Đây cũng là giai đoạn Bourbon Pointu tạo dựng danh tiếng nhờ chất lượng cảm quan đặc biệt và hàm lượng caffeine thấp. Tuy nhiên, không nên đồng nhất đặc tính ít caffeine với việc cà phê “không gây mất ngủ”; hàm lượng caffeine thực tế trong một tách vẫn phụ thuộc vào nguyên liệu và phương pháp pha chế.

Suy thoái và nguy cơ biến mất

Sự thịnh vượng của giống cà phê Laurina không kéo dài mãi mãi. Từ khoảng giữa thế kỷ XIX, ngành cà phê tại Réunion bắt đầu suy giảm. Sau đó, những thay đổi trong cơ cấu nông nghiệp khiến nhiều diện tích cà phê được chuyển sang các loại cây trồng khác. Sau Thế chiến II, nhiều cây cà phê còn bị loại bỏ để phục vụ nhu cầu trồng cây lương thực.

Laurina còn gặp bất lợi bởi đặc điểm sinh trưởng và sản xuất. Cây cho hạt nhỏ, có thể cho hai đợt quả và cần nhiều nhân công trong quá trình thu hái. Những yếu tố này khiến việc duy trì giống trở nên kém hấp dẫn về mặt kinh tế so với những cây trồng khác. Đến cuối thế kỷ XX, cà phê Laurina gần như biến mất khỏi hoạt động sản xuất thương mại trên đảo Réunion, chỉ còn một số cây tồn tại rải rác trong các khu vườn địa phương.

📍Để hiểu hơn về dịch bệnh gỉ sắt ở lá cà phê, bạn có thể tham khảo bài viết chi tiết của ILOTA: [Đại dịch rỉ sắt lá cà phê (Coffee Leaf Rust): Loại nấm đã ép người Anh phải uống trà và đưa Brazil thành đế chế cà phê]

Cà phê Laurina được phục hồi như thế nào?

Bước ngoặt đến vào cuối thế kỷ XX và đầu những năm 2000, khi những cây Bourbon Pointu còn sót lại được tìm kiếm và nhận diện trở lại. Yoshiaki Kawashima, một chuyên gia làm việc với UCC Coffee tại Nhật Bản, đã tham gia vào quá trình tìm kiếm nguồn gen Laurina tại Réunion. Những cây còn sống được thu thập và nghiên cứu để phục hồi nguồn giống.

Tại Réunion, các chương trình nghiên cứu và thử nghiệm đầu những năm 2000 với sự tham gia của CIRAD đã góp phần đưa Bourbon Pointu trở lại sản xuất. Một tài liệu của Réunion Museums ghi nhận chương trình thử nghiệm được triển khai từ năm 2002, trong khi cơ quan nông nghiệp Réunion hiện nay cho biết chương trình nghiên cứu và thử nghiệm đầu những năm 2000 đã góp phần khởi động lại ngành Bourbon Pointu.

Từ những nguồn giống được phục hồi, Laurina dần được đưa vào các chương trình trồng thử nghiệm và sản xuất ở nhiều quốc gia khác. Tuy nhiên, Réunion vẫn là vùng đất có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử của giống cà phê này.

World Brewers Cup 2018 và sự trở lại của Laurina

Một trong những dấu mốc giúp cà phê Laurina thu hút sự chú ý mạnh mẽ từ cộng đồng specialty coffee là World Brewers Cup 2018 tại Belo Horizonte, Brazil.

Tại cuộc thi năm đó, Emi Fukahori của Thụy Sĩ giành chức vô địch với cà phê Daterra Laurina đến từ Brazil.

Chiến thắng này tạo ra một dấu mốc đáng chú ý: một giống cà phê nổi tiếng với hàm lượng caffeine tự nhiên thấp hoàn toàn có thể xuất hiện ở sân chơi pha chế cà phê chuyên nghiệp cấp quốc tế.

Từ đây, Laurina không còn chỉ được nhắc đến như một giống cà phê hiếm của Réunion. Nó bắt đầu được giới Specialty Coffee quan tâm nhiều hơn dưới góc độ giống cây, di truyền, hàm lượng caffeine, tiềm năng cảm quan và khả năng thể hiện trong tách.

Đặc điểm sinh học và hình thái của giống cà phê Laurina

Giống cà phê Laurina sở hữu nhiều đặc điểm hình thái khác biệt so với các giống Arabica phổ biến. Từ dáng cây nhỏ, tán hình nón, lá nhỏ cho đến hình dạng hạt thon dài với hai đầu nhọn, những đặc điểm này khiến Laurina – hay Bourbon Pointu – có thể được nhận diện tương đối dễ dàng trong quá trình trồng và sơ chế.

1. Hình dáng cây: Cây Laurina có dáng sinh trưởng hình nón khá đặc trưng, với các cành phía dưới thường vươn rộng trong khi cành phía trên ngắn dần về phía ngọn. Cây có kích thước tương đối nhỏ gọn so với nhiều giống Arabica phổ biến, tạo nên hình dáng đặc trưng thường được ví như một cây thông.

2. Hình dáng lá: Lá của Laurina có kích thước tương đối nhỏ và hẹp, góp phần tạo nên diện mạo khác biệt so với nhiều giống Arabica phổ biến. Cấu trúc tán và kích thước lá là những đặc điểm hình thái thường được sử dụng để nhận diện giống trong quá trình nghiên cứu và canh tác.

3. Hình dáng quả và hạt: Quả Laurina có kích thước tương đối nhỏ. Khi được sơ chế và loại bỏ lớp vỏ quả, vỏ trấu, nhân cà phê xanh có hình dáng thon dài và hai đầu nhọn đặc trưng. Chính đặc điểm này đã tạo nên tên gọi Bourbon Pointu, trong đó Pointu trong tiếng Pháp có nghĩa là “nhọn”.

4. Chu kỳ sinh trưởng: Laurina có đặc điểm sinh trưởng và năng suất tương đối thấp, đây cũng là một trong những yếu tố khiến giống cà phê này khó mở rộng sản xuất đại trà. Tuy nhiên, chính sự khan hiếm về sản lượng, cùng với đặc tính caffeine tự nhiên thấp và những đặc điểm cảm quan riêng, đã góp phần tạo nên giá trị đặc biệt của Laurina trên thị trường cà phê đặc sản.

Bảng so sánh trực quan: Giống cà phê Laurina và giống Arabica tiêu chuẩn

Để làm rõ sự khác biệt của giống cà phê Laurina, ILOTA đã tổng hợp bảng so sánh chi tiết dưới đây:

Kiến thức đúng – cập nhật nhanh – ứng dụng ngay. Đó là cách những người trong ngành đang phát triển cùng ILOTA ACADEMY mỗi ngày. Cập nhập thông tin chỉ với 2 phút mỗi ngày! Tham gia ngay [ILOTA ACADEMY] để nhận thông tin kiến thức chuyên sâu về Trà & Cà phê.

Vì sao Laurina được đánh giá cao?

Trong thế giới cà phê đặc sản, giá trị của một giống cà phê không chỉ nằm ở độ hiếm hay hàm lượng caffeine, mà cuối cùng vẫn phải được thể hiện trong chất lượng tách (cup quality). Với Laurina, sự kết hợp giữa hàm lượng caffeine tự nhiên thấp, năng suất hạn chế và tiềm năng tạo ra những hồ sơ hương vị thanh sáng đã khiến giống cà phê này nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các nhà sản xuất và rang xay specialty coffee.

Một trong những điểm khiến giống cà phê Laurina trở nên khác biệt là hàm lượng caffeine tự nhiên thấp. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng caffeine thấp đồng nghĩa với việc Laurina hoàn toàn không có vị đắng. Caffeine chỉ là một trong nhiều hợp chất góp phần tạo nên cảm nhận bitterness trong cà phê; mức độ đắng thực tế còn phụ thuộc vào thành phần hóa học của hạt, mức độ rang và phương pháp chiết xuất.

Giá trị của Laurina vì thế nằm ở tổng hòa giữa đặc tính di truyền, điều kiện trồng, phương pháp sơ chế và kỹ thuật rang – pha, thay vì chỉ đến từ một yếu tố riêng lẻ.

Hồ sơ hương vị đặc trưng của Laurina

Tùy vùng trồng, độ cao, giống cụ thể, phương pháp sơ chế và hồ sơ rang, cà phê Laurina có thể thể hiện nhiều sắc thái cảm quan khác nhau. Những mẫu Laurina chất lượng tốt thường được chú ý bởi sự thanh sạch, độ sáng và những tầng hương trái cây, hoa hoặc trà.

Một số nhóm đặc tính thường có thể được cảm nhận gồm:

1. Độ ngọt: Laurina có thể mang lại cảm giác ngọt thanh, sạch và kéo dài trong hậu vị. Tùy từng lô cà phê, người thử nếm có thể liên tưởng đến mật ong, đường nâu, caramel hoặc các loại trái cây chín.
2. Độ chua: Acid trong những mẫu Laurina chất lượng cao thường tạo cảm giác sáng và rõ nét trong tách. Tùy điều kiện canh tác và sơ chế, các nốt trái cây có thể gợi liên tưởng đến đào, táo, trái cây nhiệt đới hoặc những nhóm hương sáng khác.
3. Hương thơm: Một số mẫu cà phê Laurina có thể thể hiện nhóm hương hoa, trái cây và trà khá rõ. Đây cũng là một trong những đặc điểm khiến giống cà phê này được quan tâm trong phân khúc specialty coffee.
4. Cảm giác trong miệng (Body): So với những profile có body dày và nặng, Laurina thường được khai thác theo hướng thể chất thanh, sạch và rõ nét hơn. Tuy nhiên, cảm giác miệng thực tế vẫn phụ thuộc đáng kể vào mức độ rang và phương pháp pha chế.

Điều đáng chú ý là không có một hồ sơ hương vị cố định cho tất cả cà phê Laurina. Cùng một giống cây nhưng khi được trồng ở những môi trường khác nhau, chất lượng và biểu hiện cảm quan có thể thay đổi đáng kể. Nghiên cứu được SCA đề cập về Laurina cũng cho thấy môi trường trồng, đặc biệt những khác biệt liên quan đến nhiệt độ và độ cao, có thể ảnh hưởng đến các hợp chất bay hơi và những đặc tính xuất hiện trong tách.

Chính sự kết hợp giữa caffeine tự nhiên thấp, sản lượng hạn chế và tiềm năng chất lượng tách cao đã giúp giống cà phê Laurina trở thành một trong những giống Arabica đặc biệt được giới specialty coffee quan tâm. Tuy nhiên, chất lượng cuối cùng vẫn không thể chỉ được quyết định bởi tên giống: vùng trồng, điều kiện môi trường, sơ chế, rang và pha chế đều góp phần tạo nên trải nghiệm cuối cùng trong tách cà phê.

Các phương pháp sơ chế phổ biến cho giống cà phê Laurina

Bên cạnh yếu tố di truyền, phương pháp sơ chế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình hương vị của giống cà phê Laurina. Cùng một giống Laurina nhưng khi được xử lý theo những phương pháp khác nhau, tách cà phê có thể thể hiện độ sạch, độ ngọt, độ chua, hương trái cây và cảm giác miệng rất khác nhau.

Laurina không bị giới hạn ở một phương pháp sơ chế duy nhất. Trong thực tế, các nhà sản xuất có thể áp dụng nhiều hướng xử lý, trong đó Washed, Natural và Honey là ba phương pháp đáng chú ý.

1. Sơ chế Washed – làm nổi bật độ sạch và sự tinh tế

Với phương pháp Washed, quả cà phê sau khi thu hoạch được loại bỏ phần vỏ và thịt quả, sau đó tiếp tục xử lý để loại bỏ lớp nhầy trước khi làm khô hạt trong lớp vỏ trấu.

Ưu điểm lớn của Washed là giúp tách cà phê có độ sạch (clean cup) và độ rõ nét cao. Đối với một giống có đặc tính thanh thoát như Laurina, phương pháp này có thể tạo điều kiện để những đặc điểm về hương hoa, trái cây và độ chua được thể hiện rõ ràng hơn.

Tuy nhiên, không nên mặc định rằng mọi Laurina Washed đều có cùng một hồ sơ hương vị. Kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào vùng trồng, độ chín của quả, quá trình lên men, nhiệt độ và phương pháp làm khô.

2. Sơ chế Natural – tăng cường độ ngọt và cảm giác trái cây

Ở phương pháp Natural, quả cà phê được giữ nguyên phần vỏ và thịt quả trong suốt quá trình làm khô. Trong thời gian này, hạt tiếp xúc lâu hơn với các thành phần của quả và chịu tác động của quá trình lên men tự nhiên.

Cách xử lý này thường tạo điều kiện để cà phê phát triển độ ngọt, hương trái cây và cảm giác miệng dày hơn so với những lô được sơ chế Washed.

Với Laurina, Natural có thể tạo ra những tách cà phê vừa giữ được sự thanh thoát vốn có của giống, vừa bổ sung thêm cảm giác ngọt và trái cây. Chẳng hạn, Daterra từng giới thiệu Laurina Natural với các đặc tính cảm quan như trái cây vàng, vị cam chanh, mía đường và cảm giác miệng mềm mượt.

Điều này cũng cho thấy một điểm quan trọng: Hương vị của giống cà phê Laurina không chỉ đến từ di truyền, mà còn được định hình mạnh bởi cách nhà sản xuất xử lý quả sau thu hoạch.

3. Sơ chế Honey – cân bằng giữa độ sạch và độ ngọt

Honey là phương pháp trong đó quả cà phê được xát bỏ phần vỏ nhưng vẫn giữ lại một phần lớp nhầy (mucilage) trên hạt trước khi đem phơi.

Nhờ vậy, Honey nằm ở một vị trí trung gian về mặt kỹ thuật giữa Washed và Natural: hạt không được làm khô nguyên quả như Natural, nhưng cũng không loại bỏ hoàn toàn lớp nhầy ngay từ đầu như Washed.

Tùy lượng mucilage được giữ lại và cách kiểm soát quá trình làm khô, Honey có thể tạo ra sự cân bằng giữa độ sạch, độ ngọt, độ chua và cảm giác miệng.

Một số nhà rang hiện cũng có sản phẩm Laurina Honey, với hồ sơ cảm quan được mô tả là trái cây vàng/cam chanh, mật mía và body đầy đặn. Đây là một ví dụ cho thấy cùng một giống cà phê Laurina nhưng việc thay đổi phương pháp sơ chế có thể tạo ra một trải nghiệm trong tách hoàn toàn khác.

Laurina có một điểm rất đáng chú ý: Giống chỉ là điểm bắt đầu

Vì vậy, khi đánh giá giống cà phê Laurina, không nên chỉ nhìn vào tên giống hay hàm lượng caffeine. Chất lượng cuối cùng trong tách là kết quả của cả một chuỗi yếu tố:

Giống → vùng trồng → độ chín → sơ chế → làm khô → bảo quản → rang → phương pháp pha.

Đây cũng là lý do những lô Laurina đến từ các vùng trồng hoặc nhà sản xuất khác nhau có thể mang đến những trải nghiệm rất khác nhau, dù cùng thuộc một giống.

Lưu ý về kỹ thuật rang và pha chế giống cà phê Laurina

Giống cà phê Laurina có hình thái hạt đặc trưng và thường được đánh giá cao nhờ những đặc tính cảm quan thanh thoát, hương hoa, trái cây và độ ngọt. Vì vậy, quá trình rang và pha chế giống cà phê Laurina cần được điều chỉnh phù hợp với đặc tính của từng lô nguyên liệu, thay vì áp dụng một công thức cố định.

Kỹ thuật rang giống cà phê Laurina

Hình dáng hạt thon dài, hai đầu nhọn đặc trưng của Laurina là một trong những yếu tố cần được người rang lưu ý khi xây dựng hồ sơ rang. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng hình dạng Pointu đồng nghĩa với việc hạt luôn chín không đều hoặc hai đầu hạt chắc chắn bị cháy trước phần trung tâm.

Thay vào đó, người rang cần đánh giá kích thước hạt, mật độ, độ ẩm, hoạt độ nước và đặc tính của từng lô cà phê trước khi xây dựng roast profile.

Với những lô Laurina có cấu trúc và mật độ phù hợp với rang sáng, việc kiểm soát năng lượng đầu mẻ, tốc độ tăng nhiệt (RoR) và thời gian phát triển sau Crack 1 có thể giúp bảo toàn tốt hơn các đặc tính hương hoa, trái cây và độ ngọt vốn có của nguyên liệu.

Điểm quan trọng là không nên xem Light Roast là cấp độ rang duy nhất dành cho Laurina. Mức rang phù hợp cần được xác định dựa trên mục tiêu hương vị, đặc tính nguyên liệu và phương pháp pha cuối cùng.

Rang quá sâu có thể làm giảm khả năng thể hiện những nốt hương tinh tế của một số lô Laurina, đồng thời đưa các đặc tính rang như đắng, khói và vị rang lên cao. Ngược lại, rang quá sáng hoặc phát triển không đủ cũng có thể khiến cà phê thiếu độ hòa tan, xuất hiện cảm giác chua gắt hoặc hương vị chưa phát triển đầy đủ.

Vì vậy, mục tiêu không đơn giản là “rang Laurina thật sáng”, mà là tìm được điểm cân bằng giữa khả năng hòa tan và việc bảo toàn đặc tính riêng của giống cà phê Laurina.

Kỹ thuật pha chế giống cà phê Laurina

Sau khi rang, phương pháp pha cũng có ảnh hưởng lớn đến cách Laurina thể hiện trong tách. Với những lô có đặc tính hương hoa, trái cây và độ trong trẻo nổi bật, các phương pháp Filter Coffee có thể là lựa chọn phù hợp để người uống quan sát rõ hơn sự thay đổi về hương thơm, độ chua, vị ngọt và hậu vị.

Tuy nhiên, không nên khẳng định rằng Laurina không phù hợp với Espresso hoặc pha phin. Giống cà phê không quyết định hoàn toàn phương pháp pha. Cùng một loại Laurina có thể được rang và phát triển theo những hướng khác nhau để phù hợp với từng thiết bị và mục tiêu cảm quan.

Pour-over – làm nổi bật hương hoa và trái cây

Các phương pháp như V60, Chemex hoặc Kalita Wave có thể được sử dụng khi mục tiêu là tạo ra một tách cà phê có độ trong cao và làm nổi bật các đặc tính hương thơm.

Tỷ lệ pha, kích thước xay, nhiệt độ nước và thời gian chiết xuất cần được điều chỉnh dựa trên mức rang và khả năng hòa tan thực tế của từng lô. Thay vì cố định một công thức như 1:15 hay 1:16 cho mọi loại Laurina, barista nên bắt đầu từ một công thức cơ sở rồi điều chỉnh theo cảm nhận trong tách.

Nếu cà phê có vị chua gắt, mỏng hoặc thiếu ngọt, có thể cần tăng mức độ chiết xuất. Ngược lại, nếu xuất hiện vị đắng, khô hoặc hậu vị quá nặng, cần xem xét giảm mức độ chiết xuất thông qua việc điều chỉnh cỡ xay, nhiệt độ, tỷ lệ nước hoặc thời gian tiếp xúc.

Espresso – không phải lựa chọn “cấm kỵ” với Laurina

Laurina hoàn toàn có thể được phát triển để pha Espresso nếu hồ sơ rang và công thức chiết xuất được thiết kế phù hợp.

Với những lô có độ hòa tan thấp hoặc được rang rất sáng, barista có thể cần chú ý hơn đến khả năng chiết xuất, đồng thời điều chỉnh cỡ xay, tỷ lệ pha, nhiệt độ, pre-infusion và tốc độ dòng chảy để hạn chế tình trạng thiếu chiết xuất.

Đây cũng là nơi vai trò của xưởng rang trở nên quan trọng. Một hồ sơ rang được xây dựng dựa trên thiết bị thực tế của quán và phương pháp pha cuối cùng sẽ có tính ứng dụng cao hơn nhiều so với một mức rang cố định được áp dụng cho mọi khách hàng.

Cold Brew – một hướng tiếp cận khác

Cold Brew cũng có thể được sử dụng để khám phá Laurina theo một hướng khác, đặc biệt khi muốn tạo ra thức uống có cảm giác mềm, ngọt và ít cảm nhận vị đắng.

Tuy nhiên, thời gian ủ 16–24 giờ không nên được xem là công thức bắt buộc cho Laurina. Thời gian chiết xuất phù hợp còn phụ thuộc vào cỡ xay, tỷ lệ cà phê – nước, nhiệt độ, phương pháp ngâm và đặc tính của hạt.

Do đó, thay vì cố định một khoảng thời gian duy nhất, barista nên thử nghiệm và đánh giá dựa trên độ ngọt, độ chua, độ đắng, body và hậu vị của thành phẩm.

Khó khăn trong việc mở rộng diện tích trồng giống cà phê Laurina

Nếu giống cà phê Laurina sở hữu đặc tính ít caffeine và tiềm năng chất lượng cao, tại sao nó vẫn chưa được trồng phổ biến như những giống Arabica thương mại khác?

Câu trả lời nằm ở một bài toán quen thuộc của nông nghiệp: Chất lượng cao không đồng nghĩa với khả năng sản xuất dễ dàng.

Laurina nổi tiếng không chỉ vì hình dáng đặc biệt hay hàm lượng caffeine tự nhiên thấp, mà còn vì những hạn chế về năng suất và khả năng thích nghi khiến việc mở rộng diện tích canh tác trở nên khó khăn. Một số tài liệu về giống này ghi nhận Laurina có năng suất thấp và đặc biệt nhạy cảm với bệnh gỉ sắt lá, từ đó làm giảm tính khả thi khi sản xuất ở quy mô lớn.

Thứ nhất, cây có khả năng chống chịu sâu bệnh hạn chế

Một trong những đặc điểm đáng chú ý của Laurina là hàm lượng caffeine tự nhiên rất thấp, chỉ khoảng một nửa so với Arabica thông thường. Caffeine không chỉ là hợp chất tạo vị đắng trong hạt cà phê mà còn tham gia vào cơ chế phòng vệ hóa học của cây trước một số sinh vật gây hại.

Do đó, hàm lượng caffeine thấp được cho là một trong những yếu tố khiến Laurina dễ bị tác động bởi sâu bệnh hơn. Các tài liệu về Laurina ghi nhận giống này có khả năng chống chịu bệnh thấp, đặc biệt nhạy cảm với bệnh gỉ sắt lá (Coffee Leaf Rust).

Điều này tạo thêm áp lực cho người trồng: việc duy trì một vườn Laurina khỏe mạnh đòi hỏi kiểm soát cây trồng và điều kiện canh tác cẩn thận hơn, trong khi năng suất vốn đã không cao.

Thứ hai, năng suất thấp khiến bài toán kinh tế trở nên khó khăn

Đây có lẽ là trở ngại lớn nhất khi đưa Laurina lên quy mô thương mại.

Cây Laurina có dạng sinh trưởng nhỏ, năng suất thấp và lượng cà phê thu được trên một đơn vị diện tích hạn chế hơn nhiều giống Arabica được lựa chọn để sản xuất thương mại. Một tài liệu kỹ thuật về Laurina cũng từng ghi nhận giống này có khả năng thương mại hóa bị hạn chế chính bởi năng suất thấp cùng tính nhạy cảm với bệnh.

Nói cách khác, vấn đề không nằm ở việc Laurina không thể trồng, mà nằm ở câu hỏi: Trồng Laurina có đủ hiệu quả kinh tế để mở rộng hay không?

Khi sản lượng trên mỗi hecta thấp, chi phí chăm sóc và thu hoạch phải được phân bổ trên một lượng cà phê thành phẩm nhỏ hơn. Đây là một trong những nguyên nhân khiến Laurina khó cạnh tranh với các giống có năng suất cao hơn trong sản xuất đại trà.

Thứ ba, nguồn cung hạn chế khiến Laurina khó trở thành một sản phẩm đại trà

Laurina từng đứng trước nguy cơ biến mất và ngày nay vẫn được sản xuất với quy mô tương đối nhỏ. Sự kết hợp giữa năng suất thấp, khả năng chống chịu bệnh hạn chế và yêu cầu canh tác cao khiến nguồn cung của giống này khó tăng nhanh theo nhu cầu thị trường.

Đây cũng chính là nghịch lý tạo nên giá trị của giống cà phê Laurina:

Càng khó sản xuất, nguồn cung càng hạn chế; nhưng chính sự khan hiếm đó lại khiến một giống cà phê đặc biệt như Laurina trở nên hấp dẫn đối với thị trường specialty coffee.

Vì vậy, giá trị của Laurina không chỉ nằm ở hàm lượng caffeine thấp. Đằng sau một lô Bourbon Pointu còn là cả một bài toán về giống cây, năng suất, bệnh hại, điều kiện canh tác và khả năng duy trì chất lượng qua từng mùa vụ.

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về giống cà phê Laurina

1. Giống cà phê Laurina là gì?

Giống cà phê Laurina là một biến thể tự nhiên của cà phê Arabica, có nguồn gốc gắn với đảo Réunion. Giống này còn được biết đến với tên Bourbon Pointu, nổi bật bởi hình dáng hạt thon dài, hai đầu nhọn và hàm lượng caffeine tự nhiên thấp.

2. Giống cà phê Laurina có bao nhiêu caffeine?

Laurina được biết đến là một trong những giống Arabica có hàm lượng caffeine tự nhiên thấp. Tùy nguồn gen, điều kiện canh tác và phương pháp phân tích, hàm lượng caffeine có thể thấp hơn đáng kể so với Arabica thông thường. Tuy nhiên, Laurina không phải cà phê hoàn toàn không chứa caffeine.

3. Laurina có phải là cà phê Decaf không?

Không. Đây là điểm khác biệt quan trọng. Laurina là giống cà phê ít caffeine tự nhiên, trong khi Decaf là cà phê đã được xử lý để loại bỏ phần lớn caffeine sau khi thu hoạch. Vì vậy, Laurina có thể được xem là một lựa chọn tự nhiên cho những người muốn giảm lượng caffeine, nhưng không nên gọi là cà phê khử caffeine hoàn toàn.

4. Vì sao Laurina còn được gọi là Bourbon Pointu?

Tên Bourbon Pointu bắt nguồn từ đặc điểm hình thái rất đặc trưng của hạt. Trong tiếng Pháp, pointu có nghĩa là nhọn, mô tả hình dáng hạt thon dài với hai đầu nhọn của giống cà phê này.

5. Cà phê Laurina có vị gì?

Hồ sơ hương vị của Laurina phụ thuộc nhiều vào giống, vùng trồng, độ cao, phương pháp sơ chế và rang. Những lô Laurina chất lượng cao thường được mô tả với độ ngọt nổi bật, acidity thanh sáng, hương hoa, trái cây và cảm giác miệng trong trẻo. Một số lô có thể gợi lên các nốt hương như hoa trắng, đào, trái cây nhiệt đới hoặc trà.

6. Vì sao Laurina lại hiếm và có giá cao?

Laurina có nhiều hạn chế trong sản xuất như năng suất thấp, sinh trưởng khó, nguồn gen hạn chế và yêu cầu canh tác cũng như sơ chế cẩn thận. Trong khi đó, nhu cầu đối với những giống cà phê đặc biệt trong phân khúc Specialty Coffee khá cao. Sự kết hợp giữa nguồn cung hạn chế và chi phí sản xuất khiến Laurina thường có giá cao hơn nhiều giống Arabica thương mại.

7. Laurina có phải giống cà phê khó trồng không?

Có thể xem đây là một giống tương đối khó canh tác ở quy mô thương mại. Cây có năng suất thấp và không dễ mở rộng diện tích như nhiều giống Arabica phổ biến. Tuy nhiên, các đặc điểm cụ thể về sức chống chịu sâu bệnh và năng suất còn phụ thuộc vào dòng Laurina, điều kiện môi trường và kỹ thuật canh tác.

8. Laurina nên rang ở mức nào?

Không có một mức rang duy nhất phù hợp cho mọi lô Laurina. Tuy nhiên, rang sáng đến rang vừa thường được lựa chọn để bảo toàn các đặc tính hương hoa, trái cây, acidity và độ ngọt vốn có của hạt. Rang quá đậm có thể làm che lấp những đặc điểm khiến Laurina trở nên đặc biệt.

9. Laurina phù hợp với phương pháp pha nào?

Các phương pháp pour-over như V60, Kalita Wave hoặc Chemex thường phù hợp khi muốn thể hiện sự trong trẻo, hương hoa và trái cây của Laurina. Tuy nhiên, phương pháp pha nên được điều chỉnh theo từng lô cà phê, mức rang và mục tiêu hương vị thay vì áp dụng một công thức cố định.

10. Có thể pha Laurina bằng Espresso không?

Có. Laurina hoàn toàn có thể được sử dụng để pha Espresso nếu hồ sơ rang, cỡ xay, tỷ lệ và thông số chiết xuất được điều chỉnh phù hợp. Espresso không phải là phương pháp làm mất đi giá trị của Laurina; ngược lại, một cấu hình chiết xuất tốt có thể tạo ra một trải nghiệm rất khác so với Pour-over.

11. Laurina có phải là giống cà phê có vị đắng rất thấp không?

Laurina thường có cảm nhận đắng thấp hơn nhiều loại cà phê thông thường, một phần do hàm lượng caffeine tự nhiên thấp. Tuy nhiên, không nên đồng nhất hàm lượng caffeine với toàn bộ vị đắng của cà phê. Mức độ rang và các hợp chất được hình thành trong quá trình rang cũng có ảnh hưởng rất lớn đến bitterness trong tách.

12. Laurina có phải là một giống cà phê đặc sản không?

Laurina không tự động trở thành cà phê đặc sản chỉ vì là Laurina. Chất lượng cuối cùng còn phụ thuộc vào giống, terroir, độ chín khi thu hái, sơ chế, bảo quản, rang và pha chế. Những lô Laurina được canh tác và chế biến tốt có thể đạt chất lượng rất cao và được giới Specialty Coffee đặc biệt quan tâm.

13. Mua cà phê Laurina cần quan tâm đến những thông tin nào?

Nếu muốn đánh giá một lô giống cà phê Laurina, không nên chỉ nhìn vào tên giống. Hãy kiểm tra thêm nguồn gốc vùng trồng, độ cao, nhà sản xuất/trang trại, phương pháp sơ chế, mùa vụ, ngày rang và hồ sơ hương vị. Đây là những yếu tố giúp đánh giá chính xác hơn chất lượng thực tế của hạt.

14. Laurina có phải lựa chọn tốt cho người muốn uống cà phê ít caffeine?

Laurina có thể là một lựa chọn đáng cân nhắc vì hàm lượng caffeine tự nhiên thấp hơn nhiều giống Arabica thông thường. Tuy nhiên, lượng caffeine thực tế trong một tách còn phụ thuộc vào khối lượng cà phê sử dụng, phương pháp pha và nhiều yếu tố khác. Nếu cần hạn chế caffeine vì lý do sức khỏe, không nên mặc định Laurina là sản phẩm không caffeine.

15. Laurina khác gì so với cà phê Decaf?

Điểm khác biệt nằm ở nguồn gốc của hàm lượng caffeine thấp. Laurina vốn có đặc tính di truyền khiến cây tạo ra ít caffeine hơn, còn Decaf là cà phê thông thường được xử lý sau thu hoạch để loại bỏ phần lớn caffeine. Vì vậy, Laurina vẫn giữ nguyên bản chất của một giống cà phê đặc biệt thay vì trải qua quy trình khử caffeine.

Kết luận

Nhìn lại toàn bộ hành trình của giống cà phê Laurina, chúng ta thấy được sự kỳ diệu của tự nhiên. Từ quá trình đột biến ngẫu nhiên tại đảo Réunion, trải qua nguy cơ tuyệt chủng và sự hồi sinh mạnh mẽ trong thế kỷ 21, hạt Bourbon Pointu đã viết nên một câu chuyện lịch sử đầy cảm hứng.

Sự kết hợp hoàn hảo giữa nguồn gốc cà phê Laurina lâu đời, hàm lượng caffeine cực kỳ thấp và cấu trúc hương vị bùng nổ đã giúp nó trở thành một viên ngọc quý trong ngành công nghiệp F&B. Nó phá vỡ định kiến rằng cà phê ít caffeine thì không thể ngon. Nó chứng minh rằng một giống cà phê ít caffeine tự nhiên hoàn toàn có thể đánh bại các giống Arabica truyền thống trên các bàn thử nếm khắt khe nhất thế giới.

Việc tìm hiểu về giống cà phê Laurina không chỉ mở rộng kiến thức thực vật học, mà còn giúp chúng ta trân trọng hơn sự đa dạng sinh học và nỗ lực bảo tồn của con người. Dù mức giá đắt đỏ và độ hiếm có khiến không phải ai cũng có cơ hội thưởng thức mỗi ngày, nhưng sự tồn tại của loại hạt này đã mở ra một hướng đi mới cho nền nông nghiệp cà phê hướng tới giá trị sức khỏe.

Sự tinh tế của cà phê không chỉ nằm ở giống hạt, mà còn nằm ở sự tôn trọng nguyên liệu trong quá trình rang xay. Hiểu được giá trị cốt lõi này, ILOTA luôn trung thành với triết lý cà phê mộc nguyên bản. Điểm tạo nên sự khác biệt tuyệt đối của ILOTA chính là công nghệ rang Hot Air (khí nóng đối lưu) tiên tiến.

[Đừng để lỡ cơ hội mang đến cho bản thân và khách hàng của bạn những ly đồ uống sạch, chất lượng và đẳng cấp.Trải nghiệm cà phê đặc sản ILOTA ngay hôm nay!]

ILOTA – Nhà rang Cà phê “May đo”

1. Tham gia ILOTA ACADEMY để cập nhật kiến thức chuyên sâu về Trà & Cà phê tại đây: 👉 [Tham gia nhóm tại đây]
2. Tư vấn & Đặt hàng:

👉 Mua sỉ, kênh quán, OEM: 0989 099 033 (Anh Thắng)

👉 Mua lẻ: 0988 345 175 (Thái Sơn)

Facebook: ILOTA Coffee and Tea

Địa chỉ: Biệt thự 3, ngõ 2A Chế Lan Viên, phường Đông Ngạc, Hà Nội.