Làn sóng cà phê thứ ba: Vì sao cà phê đặc sản ngày càng được quan tâm?

Làn sóng cà phê thứ ba là gì? Tìm hiểu lịch sử, đặc điểm và cách làn sóng này thay đổi cách sản xuất, rang, pha chế và thưởng thức cà phê đặc sản.

Làn sóng cà phê thứ ba (Third Wave Coffee) là phong trào coi cà phê như một nông sản có nguồn gốc và hương vị riêng, thay vì hàng hóa đồng nhất. Người làm và người uống quan tâm đến vùng trồng, giống, sơ chế, mức rang và cách pha. Thuật ngữ được Timothy Castle dùng từ cuối năm 1999 và được Trish Rothgeb phổ biến năm 2003.

Ở xưởng ILOTA, câu hỏi khách hay đặt nhất khi cầm một túi cà phê đặc sản là: “Sao cà phê này lại có vị cam?”. Câu trả lời nằm ở cách cả ngành nhìn hạt cà phê đã thay đổi. Làn sóng cà phê thứ ba là tên gọi cho sự thay đổi đó.

Bài viết này giải thích làn sóng cà phê thứ ba là gì, nó khác hai làn sóng trước ra sao, vì sao nó không đồng nghĩa với cà phê đặc sản, và nó đang tác động thế nào đến cà phê đặc sản Việt Nam. Số liệu được lấy từ Hiệp hội Cà phê Đặc sản (SCA), Viện Chất lượng Cà phê (CQI), cơ quan thống kê và hải quan Việt Nam, liệt kê ở cuối bài.

Mốc thời gian chỉ mang tính tham khảo. Các làn sóng chồng lên nhau và cùng tồn tại đến hôm nay.

Làn sóng cà phê thứ ba là gì?

Làn sóng cà phê thứ ba là cách tiếp cận cà phê dựa trên chất lượng hạt, nguồn gốc, quy trình sản xuất, rang, pha và cảm quan. Đây là một mô hình để mô tả thay đổi của ngành, không phải tiêu chuẩn hay chứng nhận chính thức.

Thuật ngữ thường được gắn với Trish Rothgeb (khi đó mang họ Skeie), một người rang cà phê người Mỹ. Năm 2003, bà viết bài “Norway and Coffee” trên The Flamekeeper, bản tin của Roasters Guild, chia lịch sử cà phê hiện đại thành ba làn sóng. Tuy vậy, Timothy J. Castle đã dùng cụm “Coffee’s Third Wave” trong số tháng 12/1999–1/2000 của tạp chí Tea & Coffee Asia. Vì vậy, làn sóng cà phê thứ ba không có một ngày “khai sinh” duy nhất.

Cách tiếp cận này cũng xuất hiện trước khi có tên gọi. Theo Wikipedia, tinh thần của làn sóng cà phê thứ ba đã có từ thập niên 1970 với những nhà rang như The Coffee Connection của George Howell ở Boston. Đến cuối thập niên 1990, các nhà rang như Intelligentsia (Chicago), Stumptown (Portland) và Counter Culture (Durham) trở thành biểu tượng của làn sóng cà phê thứ ba ở Mỹ, với cách mua hàng trực tiếp từ nông trại (direct trade).

Hai cuộc thi ra đời cùng giai đoạn cũng góp phần định hình làn sóng cà phê thứ ba. Cup of Excellence tổ chức lần đầu tại Brazil năm 1999, đưa từng lô cà phê của từng nông trại lên sàn đấu giá. Giải Vô địch Pha chế Thế giới (World Barista Championship) bắt đầu năm 2000, biến barista thành một nghề có tiêu chuẩn kỹ năng.

Điều gì xảy ra trước làn sóng cà phê thứ ba?

Trước làn sóng cà phê thứ ba là hai giai đoạn: cà phê trở thành hàng tiêu dùng đại chúng, rồi trở thành trải nghiệm tại quán. Mỗi làn sóng giải quyết một nhu cầu của thời đó, và cả hai vẫn tồn tại song song với làn sóng cà phê thứ ba.

Làn sóng thứ nhất: Cà phê trở thành sản phẩm tiêu dùng đại chúng

Làn sóng thứ nhất đưa cà phê vào mọi gia đình qua cà phê đóng hộp, xay sẵn và hòa tan. Các thương hiệu như Folgers và Maxwell House ở Mỹ bán cà phê xay sẵn đóng lon hút chân không. Năm 1938, Nestlé ra mắt Nescafé, góp phần phổ biến cà phê hòa tan trên toàn cầu.

Điều được ưu tiên là sự tiện lợi, hạn dùng dài, vị ổn định và khả năng phân phối lớn. Người uống ít khi biết cà phê đến từ nước nào. Không nên hiểu làn sóng thứ nhất là “cà phê dở”. Đặc trưng của nó là tiêu chuẩn hóa và thương mại hóa quy mô lớn, một bước cần thiết để cà phê trở thành thức uống hằng ngày của hàng trăm triệu người.

Tìm hiểu thêm về làn sóng thứ nhất tại bài viết: [Làn sóng cà phê thứ nhất là gì? 5 Đặc điểm định hình kỷ nguyên tiện lợi]

Làn sóng thứ hai: Cà phê trở thành một trải nghiệm tại quán

Làn sóng thứ hai, tiền đề trực tiếp của làn sóng cà phê thứ ba, bắt đầu khi người uống đến quán để thưởng thức cà phê, không chỉ để tỉnh táo. Năm 1966, Alfred Peet mở Peet’s Coffee & Tea ở Berkeley (California), bán hạt rang đậm có ghi nước trồng. Năm 1971, Starbucks mở cửa hàng đầu tiên ở Seattle, sau đó đưa espresso, latte và cappuccino phong cách Ý đến người tiêu dùng đại chúng.

Quán cà phê trở thành “nơi thứ ba” giữa nhà và nơi làm việc. Khách bắt đầu biết các từ như espresso, Arabica, Colombia hay Kenya. Starbucks có ảnh hưởng lớn, nhưng làn sóng thứ hai không chỉ là một thương hiệu. Chính vốn từ và thói quen ra quán của giai đoạn này đã chuẩn bị cho làn sóng cà phê thứ ba.

Xem thêm về làn sóng cà phê thứ hai tại bài viết: [Làn sóng cà phê thứ 2: Cuộc cách mạng biến quán cà phê thành “ngôi nhà thứ ba”]

Kiến thức đúng – cập nhật nhanh – ứng dụng ngay. Đó là cách những người trong ngành đang phát triển cùng ILOTA ACADEMY mỗi ngày. Cập nhật thông tin chỉ với 2 phút mỗi ngày! Tham gia ngay ILOTA ACADEMY để nhận kiến thức chuyên sâu về Trà & Cà phê.

Làn sóng cà phê thứ ba: Chất lượng, nguồn gốc và trải nghiệm được chú trọng

Làn sóng cà phê thứ ba chuyển trọng tâm từ thương hiệu và đồ uống sang chính hạt cà phê. Câu hỏi không còn là “uống gì?” mà là “hạt này đến từ đâu, ai trồng, sơ chế thế nào, rang ra sao?”.

Cần nói rõ: Làn sóng cà phê thứ ba là một xu hướng rộng, không phải công thức cố định. Không phải sản phẩm nào cũng phải rang sáng, pha tay hay đạt chuẩn đặc sản mới được tính là thuộc làn sóng cà phê thứ ba. Năm yếu tố dưới đây là những điểm mà phần lớn người làm nghề đồng ý.

Nguồn gốc và khả năng truy xuất được chú trọng hơn

Trong làn sóng cà phê thứ ba, người mua hỏi kỹ hơn cà phê đến từ đâu. Thông tin có thể đi xuống tới quốc gia, vùng, nông trại hoặc hợp tác xã, giống, độ cao, phương pháp sơ chế và năm thu hoạch. Mức độ chi tiết phụ thuộc vào nhà sản xuất, nhà rang và chuỗi cung ứng.

Đi kèm với làn sóng cà phê thứ ba là khái niệm terroir: Tổng hợp điều kiện tự nhiên và canh tác tạo nên hương vị của hạt, gồm khí hậu, đất, độ cao, giống và cách chăm sóc. Độ cao chỉ là một phần. Một ví dụ cụ thể là cà phê Arabica Rwanda, nơi bao bì thường ghi đến tên trạm sơ chế.

Xem thêm về terroir tại bài viết: [Terroir: Điều gì khiến hạt cà phê mang dấu ấn của 1 vùng đất?]

Phương pháp chế biến trở thành một phần của câu chuyện chất lượng

Nhờ làn sóng cà phê thứ ba, sơ chế ướt (washed), sơ chế khô (natural) và sơ chế mật ong (honey) giờ đã quen thuộc với người uống cà phê đặc sản. Làn sóng cà phê thứ ba còn mở đường cho các thử nghiệm lên men kiểm soát như yếm khí (anaerobic), carbonic maceration hay cấy men giống.

Phương pháp mới hơn hoặc phức tạp hơn không tự động cho chất lượng tốt hơn. Kết quả phụ thuộc vào nguyên liệu, giống, điều kiện sản xuất, khả năng kiểm soát quy trình, bảo quản và đánh giá.

Xem thêm về các phương pháp chế biến tại bài viết: [Các phương pháp sơ chế cà phê – Hành trình đánh thức hương vị trong từng hạt cà phê]

Rang cà phê tập trung hơn vào đặc tính của từng loại hạt

Trong làn sóng cà phê thứ ba, hồ sơ rang (roast profile) được xây dựng theo đặc điểm của từng lô thay vì một kiểu rang cho mọi loại hạt. Người rang theo dõi nhiệt nạp, thời gian, tốc độ tăng nhiệt (Rate of Rise, RoR), thời điểm nổ lần 1 và thời gian phát triển sau nổ.

Nhiều nhà rang theo làn sóng cà phê thứ ba chọn mức rang sáng hoặc sáng–vừa để giữ độ chua và hương trái cây. Nhưng rang sáng không phải điều kiện bắt buộc. Mức rang đúng là mức hợp với hạt, mục tiêu cảm quan và cách pha. Ở xưởng ILOTA, mỗi mẻ được ghi lại đường cong nhiệt và cupping lại trước khi chốt hồ sơ cho lô sản xuất.

Pha chế chú trọng khả năng kiểm soát và tái lập kết quả

Pha thủ công như V60, Chemex, AeroPress thường gắn với hình ảnh của làn sóng cà phê thứ ba. Nhưng giá trị thật nằm ở việc kiểm soát biến số: Cỡ xay, tỷ lệ cà phê và nước, nhiệt độ nước, thời gian tiếp xúc, cách rót và chất lượng nước.

Theo chuẩn Golden Cup của SCA, ly cà phê lọc cân bằng có nồng độ (TDS) khoảng 1,15–1,35% và tỷ lệ chiết xuất khoảng 18–22%. Espresso và batch brew (pha máy theo mẻ) cũng thuộc làn sóng cà phê thứ ba nếu được pha có kiểm soát. Vì vậy không nên đánh đồng làn sóng cà phê thứ ba với pour over.

Xem thêm về các phương pháp pha tại đây:

• V60 là gì? Khám phá tinh hoa Pour-Over từ Nhật Bản
• AeroPress là gì? Bí quyết “ép” ra ly cà phê ngon chuẩn quán ngay tại nhà
• Chemex: Nghệ thuật của thủy tinh, gỗ & giấy lọc

Mối quan hệ giữa người sản xuất và thị trường được quan tâm hơn

Làn sóng cà phê thứ ba khuyến khích quan hệ gần hơn giữa nông dân, trạm sơ chế, nhà xuất khẩu, nhà rang và người uống. Thông tin về chất lượng, chi phí sản xuất và giá trị được trao đổi nhiều hơn.

Trong làn sóng cà phê thứ ba, thương mại trực tiếp (direct trade) không tự động đồng nghĩa với giá tốt hơn hay bền vững hơn. Kết quả phụ thuộc vào cách thiết kế hợp đồng, giá mua, mức độ minh bạch, thời gian hợp tác và trách nhiệm của từng bên. Đây cũng là chỗ làn sóng cà phê thứ ba bị phê bình nhiều nhất: câu chuyện nguồn gốc trên bao bì đôi khi đi xa hơn phần giá trị thật sự về tay người trồng.

Người tiêu dùng được tiếp cận nhiều thông tin hơn về cà phê

Khi các yếu tố của làn sóng cà phê thứ ba đến được quán và kệ hàng, người uống bắt đầu đọc nhãn cà phê như đọc nhãn rượu vang. Đây là 6 bước nhận biết một túi cà phê được làm theo tinh thần làn sóng cà phê thứ ba:

1. Đọc nguồn gốc. Nhãn ghi ít nhất quốc gia và vùng; tốt hơn là tên nông trại, hợp tác xã hoặc trạm sơ chế.
2. Tìm giống và độ cao. Ví dụ Bourbon, Typica, Catimor, Robusta; độ cao tính bằng mét.
3. Xem phương pháp sơ chế. Washed, natural, honey hoặc lên men đặc biệt.
4. Kiểm tra ngày rang. Cà phê nguyên hạt thường ngon nhất trong khoảng vài tuần sau ngày rang; hạn sử dụng không thay thế được ngày rang.
5. Đọc ghi chú hương vị. Các nốt như cam chanh, hoa, sô-cô-la thường lấy từ Bánh xe hương vị (Coffee Taster’s Flavor Wheel) của SCA và World Coffee Research. Đó là mô tả cảm quan, không phải hương liệu thêm vào.
6. Hỏi người bán. Một nhà rang làm nghề nghiêm túc sẽ trả lời được hạt này hợp cách pha nào và nên pha theo tỷ lệ bao nhiêu.

Người đặt tên cho “cà phê đặc sản”. Thuật ngữ “cà phê đặc sản” (specialty coffee) do Erna Knutsen dùng lần đầu năm 1974 trên tạp chí Tea & Coffee Trade Journal. Bà dùng nó để chỉ những hạt có hương vị riêng nhờ vi khí hậu đặc biệt. Trong một ngành khi đó chủ yếu buôn bán cà phê như hàng hóa đồng nhất, cách nhìn này chuyển trọng tâm từ số lượng sang chất lượng và nguồn gốc, đặt nền móng cho làn sóng cà phê thứ ba.

Xem thêm: [Erna Knutsen – mẹ đỡ đầu của cà phê đặc sản].

Vì sao cà phê đặc sản ngày càng được quan tâm?

Cà phê đặc sản được quan tâm hơn trong làn sóng cà phê thứ ba vì người uống bắt đầu chọn cà phê theo nguồn gốc và hương vị, không chỉ theo thương hiệu, giá hay sự tiện lợi. Làn sóng cà phê thứ ba, hay còn gọi là làn sóng cà phê đặc sản, cung cấp vốn từ và công cụ để họ làm điều đó.

Với Việt Nam, làn sóng cà phê thứ ba có ý nghĩa riêng. Việt Nam là nước sản xuất và xuất khẩu Robusta hàng đầu thế giới. Theo Cục Thống kê (dẫn qua Tạp chí Công Thương), năm 2025 Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,58 triệu tấn cà phê, đạt khoảng 8,9 tỷ USD, tăng 59% so với năm 2024 và là mức cao nhất từ trước tới nay. Phần lớn vẫn là cà phê nhân thô.

Cà phê đặc sản Việt Nam bắt đầu được nhìn nhận từ nhiều góc độ hơn

Cà phê đặc sản Việt Nam giờ được đánh giá bằng nhiều yếu tố hơn sản lượng hay giá nguyên liệu. Người mua và người sản xuất nhìn vào giống, vùng trồng, độ cao, vi khí hậu, thời điểm thu hái, độ chín của quả, phương pháp sơ chế, cách lên men và phơi sấy, độ ẩm, chất lượng nhân xanh, hồ sơ rang và kết quả pha.

Cuộc thi Cà phê đặc sản Việt Nam (Vietnam Amazing Cup) là chỉ dấu rõ của làn sóng cà phê thứ ba trong nước. Mùa 2026 do Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột tổ chức, chấm theo tiêu chuẩn SCA và CQI. Hai mẫu Robusta đồng giải nhất với 85,94 điểm, cao hơn mẫu Arabica đứng đầu (85,3 điểm). Với CQI, Robusta đạt từ 80 điểm theo hệ Q Robusta được xếp loại Fine Robusta. Điều này cho thấy Robusta Việt Nam, khi được trồng, hái và sơ chế kỹ, có thể đạt mức chất lượng đặc sản.

Dù vậy, làn sóng cà phê thứ ba không phải động lực duy nhất. Nông dân, nhà rang, quán, hiệp hội ngành, các cuộc thi, thiết bị và nhu cầu của người uống đều góp phần.

Người rang Việt Nam đang có nhiều cách tiếp cận hơn với nguyên liệu

Theo tinh thần làn sóng cà phê thứ ba, nhiều nhà rang trong nước đã điều chỉnh hồ sơ rang theo từng lô, dựa trên độ ẩm, mật độ, kích thước hạt, phương pháp sơ chế, thời gian lưu kho và đặc điểm cảm quan. Họ theo dõi nhiệt, gió, RoR, thời điểm nổ lần 1 và thời gian phát triển, rồi ra quyết định dựa trên dữ liệu, kinh nghiệm và mục tiêu hương vị.

Câu “rang để lắng nghe hạt” nghe hay, nhưng thực tế là quan sát cách hạt phản ứng với nhiệt và điều chỉnh. Một lô Arabica Cầu Đất trồng trên 1.500 m và một lô Robusta Đắk Lắk sơ chế honey cần hai hồ sơ rang khác nhau. Đó là cách làn sóng cà phê thứ ba đi vào xưởng rang.

Việt Nam tiếp cận xu hướng toàn cầu nhưng vẫn giữ phương pháp thưởng thức riêng

Trong làn sóng cà phê thứ ba, V60, espresso, AeroPress và batch brew có thể tồn tại cùng chiếc phin. Cà phê đặc sản Việt Nam có thể được chấm điểm bằng phương pháp cảm quan hiện đại và vẫn được thưởng thức theo cách địa phương, như một ly phin Robusta Fine rang vừa hay một ly cà phê sữa đá dùng hạt có truy xuất.

Làn sóng cà phê thứ ba ở Việt Nam không cần sao chép mô hình của Mỹ, Bắc Âu hay Nhật Bản. Thị trường trong nước hiện có đủ Robusta, Arabica, cà phê đặc sản, rang xay, hòa tan và phin truyền thống. Mỗi nhóm phục vụ một nhu cầu, và làn sóng cà phê thứ ba chỉ là một trong số đó.

Xem thêm về lịch sử cà phê Việt Nam tại bài viết: [Lịch sử cà phê Việt Nam: Hơn 160 năm hòa quyện cùng văn hóa Việt]

Làn sóng cà phê thứ ba đang thay đổi cách nhìn về giá trị cà phê Việt

Việt Nam không cần trở thành “Ethiopia thứ hai”. Giá trị lớn hơn của làn sóng cà phê thứ ba là công cụ để hiểu, kiểm soát và truyền đạt đặc điểm của hạt Việt. Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng, Sơn La hay Quảng Ngãi (Măng Đen) đều có điều kiện khác nhau.

Khi truy xuất tốt hơn và gắn với sơ chế, rang, pha, cà phê đặc sản Việt Nam có thể được đánh giá theo chất lượng và đặc điểm cụ thể, không chỉ theo tấn. Đó cũng là cách làn sóng cà phê thứ ba giúp phần giá trị tăng thêm ở lại nhiều hơn với người trồng.

“Làn sóng cà phê thứ ba” khác gì với “Cà phê đặc sản”?

Làn sóng cà phê thứ ba là một phong trào và cách tiếp cận. Cà phê đặc sản là cách gọi một loại cà phê dựa trên thuộc tính của nó. Hai khái niệm này, làn sóng cà phê thứ ba và cà phê đặc sản, chồng lên nhau rất nhiều nhưng không thay thế cho nhau.

Năm 2021, SCA công bố định nghĩa mới: Cà phê đặc sản là “một loại cà phê hoặc trải nghiệm cà phê được công nhận nhờ các thuộc tính riêng biệt, và nhờ các thuộc tính đó mà có giá trị gia tăng đáng kể trên thị trường”. Thuộc tính có thể là cảm quan, có thể không, như nguồn gốc, nhà sản xuất, phương pháp sơ chế hay khả năng truy xuất.

Quan niệm “cứ đạt từ 80 điểm là cà phê đặc sản” vẫn được dùng rộng rãi và gắn với biểu mẫu cupping cũ của SCA. Nhưng sách trắng năm 2021 của SCA nêu định nghĩa này như ví dụ của cách hiểu “quá hẹp”. SCA đang phát triển hệ thống Đánh giá Giá trị Cà phê (Coffee Value Assessment, CVA) để thay cho biểu mẫu cupping hình thành từ năm 1999, tách riêng đánh giá mô tả, đánh giá cảm nhận và các thuộc tính bên ngoài.

Trên thực tế, một quán theo làn sóng cà phê thứ ba thường dùng cà phê đặc sản, nhưng không bắt buộc. Ngược lại, một lô cà phê đặc sản vẫn có thể được bán theo cách của làn sóng thứ nhất, ví dụ trộn vào blend thương mại không ghi nguồn gốc.

Làn sóng cà phê thứ tư: Chúng ta đã đến đây chưa?

Làn sóng cà phê thứ tư chưa có định nghĩa thống nhất. Phần lớn cách mô tả gắn nó với khoa học, công nghệ, dữ liệu và bền vững, nối tiếp những gì làn sóng cà phê thứ ba đã làm.

Kế thừa làn sóng cà phê thứ ba, người rang và barista ngày nay dùng khúc xạ kế đo TDS, máy đo độ ẩm và mật độ nhân xanh, phần mềm ghi đường cong rang. Ở đầu chuỗi, nhà sản xuất dùng vi sinh học để kiểm soát lên men. Một số nguồn còn tách ra “làn sóng thứ năm” với trọng tâm là trải nghiệm cá nhân hóa và mô hình kinh doanh. Các ranh giới này chủ yếu là cách kể chuyện của ngành.

Sau làn sóng cà phê thứ ba, câu hỏi đáng quan tâm hơn là ngành có thể làm tốt hơn cho đất, cho người trồng và cho người uống hay không. Với Việt Nam, thế hệ nhà rang và nông dân mới, những người vừa hiểu số liệu vừa hiểu vườn cà phê, có thể là lực đẩy quan trọng nhất cho giai đoạn tiếp theo của làn sóng cà phê thứ ba.

Xem thêm về làn sóng cà phê thứ tư tại bài viết: [Làn sóng cà phê thứ 4 là gì? Giai đoạn cà phê bước vào kỷ nguyên “hiểu người uống”]

Câu hỏi thường gặp về làn sóng cà phê thứ ba

Ai đặt ra thuật ngữ làn sóng cà phê thứ ba?

Trish Rothgeb thường được ghi nhận là người phổ biến làn sóng cà phê thứ ba qua bài “Norway and Coffee” năm 2003 trên The Flamekeeper của Roasters Guild. Tuy vậy, Timothy J. Castle đã dùng cụm “Coffee’s Third Wave” trên Tea & Coffee Asia số tháng 12/1999–1/2000. Cả hai đều có vai trò trong việc đặt tên cho phong trào.

Làn sóng cà phê thứ ba có phải là cà phê đặc sản không?

Không hoàn toàn. Làn sóng cà phê thứ ba là cách tiếp cận của ngành, còn cà phê đặc sản là loại cà phê được nhận diện qua thuộc tính. Hai khái niệm thường đi cùng nhau nhưng không đồng nghĩa.

Trong làn sóng cà phê thứ ba, cà phê đặc sản có phải cứ đạt 80 điểm?

Mốc 80 điểm trên thang 100 vẫn được dùng phổ biến khi cupping theo biểu mẫu SCA hoặc hệ Q của CQI. Tuy nhiên, định nghĩa năm 2021 của SCA dựa trên thuộc tính và giá trị thị trường, coi mốc 80 điểm là cách hiểu quá hẹp. SCA đang chuyển sang hệ thống CVA.

Robusta có thể là cà phê đặc sản trong làn sóng cà phê thứ ba không?

Có. CQI có hệ Q Robusta, trong đó mẫu từ 80 điểm được xếp Fine Robusta. Tại Vietnam Amazing Cup 2026, hai mẫu Robusta Lâm Hà (Lâm Đồng) đạt 85,94 điểm, cao nhất cuộc thi.

Làn sóng cà phê thứ ba ở Việt Nam bắt đầu từ khi nào?

Làn sóng cà phê thứ ba ở Việt Nam không có mốc chính thức. Theo quan sát của chúng tôi, các quán và xưởng rang theo hướng đặc sản bắt đầu xuất hiện rõ ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh khoảng giữa thập niên 2010. Từ đó, làn sóng cà phê đặc sản lan rộng, và các cuộc thi như Vietnam Amazing Cup giúp cà phê đặc sản Việt Nam có thêm chỗ đứng.

Pha phin có thuộc làn sóng cà phê thứ ba không?

Có thể. Làn sóng cà phê thứ ba nói về cách làm, không phải dụng cụ. Một ly phin dùng hạt có truy xuất, rang theo lô và pha với tỷ lệ, nhiệt độ ổn định vẫn mang tinh thần của phong trào.

Nguồn tham khảo

1. Wikipedia. Third-wave coffee.
2. Wikipedia. Specialty coffee.
3. Specialty Coffee Association (2021). Towards A Definition of Specialty Coffee: Building an Understanding Based on Attributes.
4. Daily Coffee News (27/09/2021). What Is Specialty Coffee? SCA Offers a Fresh Definition.
5. Specialty Coffee Association. Valuing Coffee: Evolving the SCA’s Cupping Protocol into a Coffee Value Assessment System.
6. Specialty Coffee Association. Golden Cup Standard; SCA Water Quality Standard.
7. SCA & World Coffee Research (2016). Coffee Taster’s Flavor Wheel.
8. Coffee Quality Institute. Q Robusta Program (Fine Robusta).
9. Tạp chí Công Thương (06/01/2026). Xuất khẩu lập kỷ lục mới, thu về gần 9 tỷ USD trong năm 2025.
10. VnEconomy (03/12/2025). Bất chấp giá lao dốc, xuất khẩu cà phê năm 2025 vẫn lập kỷ lục trên 8 tỷ USD.
11. Báo Nhân Dân (26/04/2026). Công bố kết quả và trao giải Cuộc thi Cà phê đặc sản Việt Nam 2026.

Kết luận

Làn sóng cà phê thứ ba đã đổi cách nhìn cà phê từ thức uống quen thuộc thành nông sản có nguồn gốc, quy trình và hương vị riêng. Cà phê đặc sản phát triển nhờ làn sóng cà phê thứ ba, nhưng hai khái niệm khác nhau: một bên là cách tiếp cận, một bên là thuộc tính của hạt.

Với Việt Nam, một nước xuất khẩu chủ yếu Robusta nhân thô, truy xuất, sơ chế, rang và cảm quan là những công cụ để cà phê đặc sản Việt Nam được đánh giá bằng chất lượng chứ không chỉ bằng sản lượng. Điều đáng hỏi không phải là “mình đang ở làn sóng thứ mấy”, mà là mình đã hiểu và tạo ra giá trị gì từ điều làm nên khác biệt của mỗi ly cà phê.

Khám phá bộ sưu tập [Cà phê Đặc sản] của ILOTA, nơi mỗi sản phẩm đều được rang “may đo” theo đúng tinh thần của Làn sóng cà phê thứ ba để tôn vinh trọn vẹn hương vị nguyên bản.

ILOTA – Nhà rang Cà phê “May đo” 

1. Tham gia ILOTA ACADEMY để cập nhật kiến thức chuyên sâu về Trà & Cà phê mỗi ngày. 👉 [Tham gia nhóm tại đây]
2. Tư vấn & Đặt hàng:

👉 Mua sỉ, kênh quán, OEM: 0989 099 033 (Anh Thắng)

👉 Mua lẻ: 0988 345 175 (Thái Sơn)

Facebook: ILOTA Coffee Roasters

Địa chỉ: Số 3, Biệt thự 3, ngõ 2A Chế Lan Viên, phường Đông Ngạc, Hà Nội.