Kiến thức, Cộng đồng trà, Trà

Nghề thẩm trà: Người ta đánh giá một chén trà bằng những tiêu chí nào?

nghe-tham-tra-nguoi-ta-danh-gia-mot-chen-tra

Nghề thẩm trà không đơn giản là uống và cảm nhận. Khám phá cách thẩm trà, tiêu chí đánh giá chất lượng trà và công việc phía sau mỗi chén trà cùng ILOTA.

Khi thưởng thức một chén trà, phần lớn chúng ta thường chỉ đưa ra những nhận xét rất nhanh: trà thơm, trà chát, trà đậm, trà thanh hay dễ uống. Những cảm nhận này hoàn toàn tự nhiên, nhưng với nghề thẩm trà, một chén trà không chỉ được đánh giá bằng câu hỏi đơn giản: “Ngon hay không ngon?”

Đằng sau một ngụm trà là rất nhiều thông tin có thể được nhận diện bằng cảm quan. Trong công việc thẩm trà, người thẩm trà có thể quan sát hình dáng và màu sắc của lá trà, màu nước sau khi pha, cường độ và đặc điểm của hương, cấu trúc vị, mức độ chát – đắng – ngọt, cảm giác trong khoang miệng và cả những dư vị còn lại sau khi uống. Đây cũng là cơ sở để đánh giá chất lượng trà một cách có hệ thống thay vì chỉ dựa vào cảm giác “ngon” hay “không ngon”.

Điều thú vị là cùng một chén trà, mỗi người có thể cảm nhận một cách khác nhau. Người chưa có kinh nghiệm có thể chỉ nhận thấy “trà chát”. Nhưng với người làm nghề thẩm trà, vị chát còn được xem xét kỹ hơn: chát mạnh hay nhẹ, xuất hiện ngay hay đến sau, tạo cảm giác se ở đâu trong khoang miệng, kéo dài bao lâu và có được cân bằng bởi vị ngọt hay không. Những khác biệt này giúp người thử trà nhận diện rõ hơn đặc tính của nguyên liệu và chất lượng dịch trà sau khi pha.

Vậy nghề thẩm trà là gì? Người thẩm trà thực sự làm gì? Công việc thẩm trà bao gồm những bước nào? Cách thẩm trà diễn ra như thế nào? Và dựa vào đâu để đánh giá chất lượng trà?

Đằng sau một chén trà tưởng như quen thuộc là cả một quá trình quan sát, cảm nhận, phân tích và mô tả. Càng hiểu về nghề thẩm trà, chúng ta càng nhận ra rằng để đánh giá chất lượng trà một cách có cơ sở, việc “uống thử” mới chỉ là bước đầu tiên. Cách thẩm trà đúng còn đòi hỏi người thử phải biết kiểm soát điều kiện pha, nhận diện các đặc điểm cảm quan và mô tả chúng một cách nhất quán.

Nghề thẩm trà là gì?

Nghề thẩm trà có thể hiểu là công việc đánh giá những đặc điểm của trà thông qua các giác quan, đặc biệt là thị giác, khứu giác và vị giác. Người thẩm trà không chỉ cảm nhận trà có dễ uống hay không mà còn cần nhận diện, mô tả và so sánh những đặc điểm cụ thể của mẫu trà.

Tùy vào mục đích sử dụng, việc thẩm trà có thể được thực hiện để:

  • Kiểm tra đặc điểm của nguyên liệu;
  • So sánh giữa nhiều mẫu trà;
  • Kiểm soát chất lượng;
  • Lựa chọn nguyên liệu phù hợp;
  • Phát hiện những dấu hiệu bất thường;
  • Phục vụ nghiên cứu và phát triển sản phẩm;
  • Theo dõi sự ổn định giữa các lô trà;
  • Đánh giá mức độ phù hợp của trà với từng công thức đồ uống.

Điểm khác biệt đáng chú ý giữa thưởng trà và thẩm trà nằm ở cách tiếp cận.

Khi thưởng trà, cảm nhận cá nhân thường đóng vai trò lớn. Một người có thể yêu thích một loại trà vì hương thơm nhẹ, vị thanh hoặc cảm giác dễ chịu sau khi uống. Một người khác lại thích trà có vị đậm và độ chát rõ hơn.

Trong khi đó, thẩm trà hướng đến việc quan sát, mô tả và so sánh một cách có hệ thống.

Thay vì chỉ nói:

“Trà này ngon.”

người thẩm trà sẽ cố gắng trả lời những câu hỏi cụ thể hơn:

  • Hương trà có rõ và đặc trưng không?
  • Cường độ hương mạnh hay nhẹ?
  • Vị chát xuất hiện ở thời điểm nào?
  • Vị chát mạnh đến mức nào và kéo dài bao lâu?
  • Vị ngọt có xuất hiện sau vị chát không?
  • Màu nước trà như thế nào?
  • Cảm giác trong khoang miệng ra sao?
  • Hậu vị còn lưu lại trong bao lâu?
  • Đặc điểm của trà có ổn định giữa các lần pha hay không?

Chính khả năng chuyển một cảm nhận chung thành những mô tả cụ thể tạo nên giá trị của công việc thẩm trà.

Nói cách khác, người thẩm trà không chỉ học cách “uống trà”, mà còn học cách “đọc” những gì đang diễn ra trong một chén trà.

Nghề thẩm trà làm những công việc gì? 

Nếu chỉ nghe đến “nghề thẩm trà”, nhiều người có thể nghĩ đây đơn giản là công việc pha trà, uống thử rồi đưa ra nhận xét. Nhưng trên thực tế, công việc thẩm trà đòi hỏi người thực hiện phải quan sát và đánh giá trà ở nhiều giai đoạn khác nhau, từ lúc nguyên liệu còn khô cho đến khi trà được pha thành nước.

Mỗi bước đều có thể cung cấp một phần thông tin về đặc điểm của mẫu trà. Vì vậy, người thẩm trà không chỉ uống trà mà còn cần biết nhìn, ngửi, nếm, cảm nhận và ghi nhận một cách có hệ thống.

Quan sát trà khô: Bước đầu tiên để nhận diện mẫu trà

Trước khi cho nước, người thẩm trà thường quan sát trực tiếp phần trà khô. Đây là bước giúp hình thành nhận định ban đầu về nguyên liệu.

Một số đặc điểm có thể được chú ý gồm:

  • Hình dáng lá: lá nguyên, cuộn, xoắn, vụn hoặc có hình dạng đặc trưng khác.
  • Kích thước: mức độ đồng đều giữa các phần trà.
  • Màu sắc: màu của lá và sự đồng nhất về màu.
  • Mức độ nguyên vẹn: tỷ lệ lá nguyên so với phần gãy, vụn.
  • Tỷ lệ cọng hoặc phần vụn: có thể ảnh hưởng đến đặc điểm của mẫu.
  • Dấu hiệu bất thường: những biểu hiện khác với đặc điểm thông thường của mẫu.

Tuy nhiên, ngoại hình chỉ là thông tin ban đầu, không thể dùng riêng để kết luận toàn bộ chất lượng trà. Một mẫu có hình thức đẹp vẫn cần được kiểm tra sau khi pha để đánh giá đầy đủ hơn.

nghe-tham-tra-nguoi-ta-danh-gia-mot-chen-tra

Đánh giá trà sau khi pha

Khi trà tiếp xúc với nước, nhiều đặc điểm mới bắt đầu thể hiện rõ hơn. Đây cũng là lúc người thẩm trà chuyển từ việc quan sát nguyên liệu sang đánh giá cảm quan của nước trà.

Các yếu tố thường được xem xét gồm:

  • Màu nước: sắc độ, độ sáng và sự thay đổi của màu nước.
  • Độ trong: quan sát trạng thái của nước trà sau khi pha.
  • Hương: cường độ, đặc điểm và sự thay đổi của hương.
  • Vị: chát, đắng, ngọt, đậm, thanh và sự cân bằng giữa các cảm giác.
  • Cảm giác trong khoang miệng: độ dày, độ se, cảm giác khô hoặc sạch.
  • Hậu vị: những cảm giác còn lại sau khi uống.
  • Sự thay đổi qua các lần pha: đặc điểm của trà có duy trì tương đối ổn định hay thay đổi đáng kể.

Điểm quan trọng là những yếu tố này cần được nhìn nhận tổng thể, thay vì tách riêng từng đặc điểm để kết luận trà tốt hay không tốt.

So sánh nhiều mẫu trà

Trong thực tế sản xuất, kiểm soát chất lượng hoặc phát triển sản phẩm, công việc thẩm trà thường không chỉ xoay quanh một mẫu duy nhất.

Nhiều mẫu có thể được pha trong điều kiện tương đối giống nhau để người thử nhận diện sự khác biệt.

Lúc này, mục tiêu không nhất thiết là tìm ra mẫu “ngon nhất”. Quan trọng hơn là xác định đặc điểm riêng của từng mẫu và xem mẫu nào phù hợp với mục đích sử dụng.

Chẳng hạn, một loại trà có hương nhẹ và vị thanh có thể phù hợp với cách thưởng trà nhất định, trong khi một mẫu có hương rõ và vị đậm lại có thể phù hợp hơn khi sử dụng làm trà nền cho đồ uống pha chế.

Vì vậy, đánh giá chất lượng trà luôn cần đặt trong bối cảnh cụ thể: trà được dùng để uống trực tiếp, phối hợp với nguyên liệu khác hay phát triển thành một sản phẩm đồ uống.

nghe-tham-tra-nguoi-ta-danh-gia-mot-chen-tra

Một chén trà được đánh giá bằng những tiêu chí nào?

Một chén trà không thể được đánh giá chỉ bằng một yếu tố như “thơm”, “đậm” hay “chát”.

Trong nghề thẩm trà, người đánh giá thường cần xem xét nhiều đặc điểm cùng lúc để có được bức tranh đầy đủ hơn về mẫu trà.

Tiêu chíNgười thẩm trà quan sát điều gì?Vai trò trong đánh giá
Ngoại hình trà khôHình dáng, màu sắc, kích thước, độ đồng đềuNhận diện đặc điểm ban đầu của nguyên liệu
Màu nướcSắc độ, độ sáng, độ trongBổ sung thông tin cảm quan sau khi pha
HươngCường độ, đặc điểm, độ rõ và sự thay đổiNhận diện đặc trưng hương của trà
VịChát, đắng, ngọt, đậm, thanhMô tả cấu trúc vị
Độ cân bằngMối quan hệ giữa các cảm giác vịĐánh giá sự hài hòa của tổng thể
Cảm giác trong miệngĐộ dày, độ se, cảm giác sạch hoặc khôMô tả cảm giác khi uống
Hậu vịCảm giác còn lại sau khi uốngTheo dõi diễn biến của trải nghiệm
Tính ổn địnhSự thay đổi giữa các lần thử hoặc phaHữu ích khi lựa chọn và kiểm soát nguyên liệu

Nhìn vào các tiêu chí trên có thể thấy, đánh giá chất lượng trà là một quá trình tổng hợp.

Một loại trà có hương rất mạnh chưa chắc đã phù hợp nếu vị quá gắt. Ngược lại, một mẫu có hương nhẹ hơn nhưng vị cân bằng, hậu vị rõ và phù hợp với mục đích pha chế vẫn có thể là lựa chọn đáng cân nhắc.

Do đó, người thẩm trà cần nhìn vào tổng thể cảm quan, thay vì tìm kiếm một đặc điểm duy nhất để đưa ra kết luận.

Khi đánh giá chất lượng trà, người thử không chỉ quan tâm trà thơm hay chát mà còn cần chú ý đến độ dày, lực của nước trà, cảm giác trong khoang miệng và khả năng hồi vị.

👉 Tìm hiểu thêm tại đây: [Cương Vận và Nhu Vận trong nếm thử trà: Làm sao để đánh giá độ dày và hồi vị của một chén Trà Đặc sản?]

Cách thẩm trà bắt đầu từ đâu? Không phải cứ uống là có thể đánh giá

Nhiều người cho rằng muốn học cách thẩm trà thì chỉ cần có vị giác tốt. Nhưng trên thực tế, vị giác chỉ là một phần trong toàn bộ quá trình cảm nhận.

Người thử còn cần sử dụng thị giác, khứu giác và cảm giác trong khoang miệng, đồng thời chú ý đến điều kiện pha.

Nếu cùng một loại trà nhưng:

  • Nhiệt độ nước khác nhau;
  • Lượng trà khác nhau;
  • Tỷ lệ trà và nước khác nhau;
  • Thời gian pha khác nhau;

thì cảm nhận cuối cùng cũng có thể thay đổi.

Vì vậy, khi mục tiêu là so sánh các mẫu, điều kiện thử cần được kiểm soát tương đối đồng nhất.

Có thể hình dung cách thẩm trà cơ bản qua chuỗi:

Chuẩn bị mẫu → quan sát trà khô → pha trà → quan sát màu nước → cảm nhận hương → nếm vị → đánh giá cảm giác trong miệng → theo dõi hậu vị → ghi chép → so sánh.

Cách thẩm trà không chỉ dừng lại ở việc nếm một ngụm rồi đưa ra nhận xét. Quá trình thưởng trà còn liên quan đến việc quan sát màu nước, ngửi hương, cảm nhận vị và chú ý đến những thay đổi của trà trong suốt quá trình thưởng thức.

👉 Tìm hiểu thêm tại đây: [Nghệ thuật thưởng trà – Khi “uống trà ” là chưa đủ]

Bước 1: Quan sát mẫu trà

Trước tiên, hãy quan sát trà khi còn khô.

Chú ý đến hình dáng, màu sắc, kích thước và mức độ đồng đều của nguyên liệu.

Đây là bước tạo nên nhận định ban đầu trước khi nước tác động lên lá trà.

Bước 2: Pha mẫu trong điều kiện phù hợp

Nếu cần so sánh nhiều mẫu, nên cố gắng giữ các điều kiện pha tương đối giống nhau.

Điều này giúp hạn chế việc kết quả khác nhau chỉ đơn giản vì phương pháp pha khác nhau.

Bước 3: Quan sát nước trà

Sau khi pha, quan sát màu nước và độ trong.

Màu nước không nên được xem là tiêu chí duy nhất để đánh giá chất lượng trà, nhưng nó là một phần quan trọng trong tổng thể cảm quan.

Bước 4: Cảm nhận hương

Hương có thể được quan sát ở nhiều thời điểm:

trước khi uống → khi đưa trà lên miệng → sau khi uống.

Một số đặc điểm hương có thể rõ hơn khi trà còn nóng, trong khi một số đặc điểm khác lại dễ nhận thấy khi trà giảm nhiệt.

Bước 5: Nếm vị

Thay vì chỉ ghi “chát” hoặc “ngọt”, người thử cần chú ý đến:

  • Cường độ;
  • Thời điểm xuất hiện;
  • Diễn biến của vị;
  • Sự tương tác giữa các cảm giác vị.

Ví dụ, vị chát xuất hiện ngay từ đầu và kéo dài sẽ tạo cảm giác khác với vị chát nhẹ xuất hiện sau đó rồi chuyển sang hậu vị ngọt.

Bước 6: Theo dõi hậu vị

Sau khi uống, đừng kết luận ngay.

Hãy chú ý xem cảm giác trong miệng thay đổi như thế nào:

Vị giảm dần? Xuất hiện vị ngọt? Cảm giác se còn lại? Hương vẫn lưu lại?

Đây là bước giúp quá trình thẩm trà đi xa hơn một nhận xét đơn giản như “trà đậm” hay “trà dễ uống”.

Một người thẩm trà cần luyện khả năng nhận diện hương, vị và những thay đổi trong chén trà thay vì chỉ dựa vào cảm giác “ngon” hay “không ngon” 

👉 Tìm hiểu thêm tại đây: [Trà khí trong thưởng trà – Hơi thở của đất trời ẩn sâu trong chén trà]

Hương trà nói lên điều gì? “Thơm” chưa đủ để đánh giá một mẫu trà

Trong công việc thẩm trà, hương là một trong những tín hiệu đầu tiên giúp người thử nhận diện đặc điểm của mẫu trà. Tuy nhiên, nói một loại trà “thơm” mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là phải xác định hương thơm như thế nào, rõ đến đâu, xuất hiện ở thời điểm nào và lưu lại trong bao lâu.

Khi mở bao trà, người thử có thể đã nhận thấy một mùi hương nhất định từ nguyên liệu khô. Khi nước nóng được rót vào, các hợp chất tạo hương được giải phóng mạnh hơn và cảm nhận có thể thay đổi rõ rệt. Đến khi trà nguội bớt, một số đặc điểm hương khác lại trở nên dễ nhận biết hơn.

Vì vậy, trong nghề thẩm trà, thay vì chỉ ghi nhận:

“Mẫu này thơm.”

người thử cần đặt ra nhiều câu hỏi cụ thể hơn:

  • Hương có rõ ràng hay không?
  • Cường độ hương mạnh hay nhẹ?
  • Hương xuất hiện ngay khi mở mẫu, khi pha hay sau khi uống?
  • Đặc điểm hương có rõ nét và dễ nhận diện không?
  • Hương có thay đổi khi nhiệt độ nước trà giảm không?
  • Sau khi uống, hương còn lưu lại hay biến mất nhanh?

Đây cũng là lý do người làm công việc thẩm trà cần xây dựng vốn từ cảm quan và luyện khả năng nhận diện từng đặc điểm cụ thể. Càng có nhiều trải nghiệm tham chiếu, người thử càng dễ phân biệt cường độ, tính chất và diễn biến của hương thay vì chỉ đưa ra một nhận xét chung. 

Vị chát có phải dấu hiệu trà kém chất lượng?

Khi nói đến đánh giá chất lượng trà, vị chát thường là một trong những đặc điểm dễ nhận thấy nhất. Chính vì vậy, nhiều người có xu hướng mặc định:

Trà càng ít chát thì càng ngon.

Nhưng đây là cách nhìn khá đơn giản.

Vị chát là một phần trong đặc điểm cảm quan của trà. Mức độ chát có thể thay đổi tùy thuộc vào loại trà, nguyên liệu, quá trình chế biến và điều kiện pha.

Điều quan trọng không chỉ là trà có chát hay không, mà là vị chát xuất hiện và phát triển như thế nào trong quá trình uống.

Người thẩm trà có thể chú ý đến:

  • Cường độ chát: nhẹ, vừa hay mạnh;
  • Thời điểm xuất hiện: xuất hiện ngay từ ngụm đầu hay đến sau;
  • Cảm giác se: mức độ se trong khoang miệng;
  • Thời gian lưu: cảm giác chát biến mất nhanh hay kéo dài;
  • Sự cân bằng: vị chát có đi cùng vị ngọt và các đặc điểm vị khác hay không;
  • Diễn biến sau khi nuốt: cảm giác thay đổi theo hướng nào.

Ví dụ, một mẫu trà có vị chát tương đối rõ nhưng sau đó xuất hiện vị ngọt và để lại cảm giác dễ chịu sẽ tạo trải nghiệm rất khác một mẫu có vị chát gắt, khô và kéo dài.

Do đó, trong cách thẩm trà, không nên tách vị chát khỏi tổng thể cảm quan.

Một đặc điểm riêng lẻ chưa đủ để quyết định chất lượng. Cần xem xét mối quan hệ giữa hương, vị, cảm giác trong miệng và hậu vị.

Nói cách khác, câu hỏi không chỉ là:

“Trà có chát không?”

mà còn là:

“Vị chát của trà thể hiện như thế nào và nó kết hợp với những đặc điểm còn lại ra sao?”

Vị chát là một trong những đặc điểm quan trọng khi thẩm trà, nhưng mức độ chát còn chịu ảnh hưởng bởi cách các hợp chất trong lá được chiết xuất 

👉 Tham khảo thêm tại đây: [Chiết xuất trà dưới áp suất cao: Vì sao lại ảnh hưởng đến hợp chất tạo vị chát]

Vì sao hậu vị lại quan trọng khi đánh giá chất lượng trà?

Một chén trà không kết thúc trải nghiệm ngay khi người uống nuốt xuống.

Sau ngụm trà, trong khoang miệng vẫn có thể còn lại nhiều cảm giác khác nhau. Có thể là vị ngọt, cảm giác se, hương lưu lại, cảm giác sạch hoặc khô, hoặc sự thay đổi dần dần của hương và vị.

Đó chính là lý do hậu vị được chú ý trong quá trình đánh giá chất lượng trà.

Hãy hình dung hai mẫu trà:

Đặc điểmMẫu AMẫu B
Cảm giác ban đầuĐậm, rõThanh hơn
HươngMạnhVừa
Vị chátVừa
Sau khi uốngGiảm nhanhVị ngọt xuất hiện rõ hơn
Hậu vịNgắnKéo dài hơn

Nếu chỉ uống một ngụm rồi nhận xét ngay, người thử có thể bỏ qua phần diễn biến sau đó.

Trong khi đó, người có kinh nghiệm thẩm trà thường dành thêm thời gian để theo dõi:

Sau khi uống → cảm giác nào còn lại? → thay đổi như thế nào? → kéo dài bao lâu?

Ví dụ, một mẫu trà có thể tạo cảm giác đậm ngay khi uống nhưng nhanh chóng biến mất. Một mẫu khác ban đầu nhẹ hơn nhưng sau đó xuất hiện vị ngọt và hương lưu lại lâu hơn.

Hai mẫu này không nhất thiết phải được kết luận theo kiểu “mẫu nào ngon hơn”. Điều quan trọng là nhận diện được sự khác biệt về diễn biến cảm quan.

Đây là một trong những lý do công việc thẩm trà không chỉ tập trung vào khoảnh khắc trà vừa chạm đầu lưỡi mà còn quan sát cả những gì xảy ra sau đó.

Hậu vị là một trong những đặc điểm giúp người thử nhận diện rõ hơn cấu trúc và diễn biến của một chén trà sau khi nuốt. Đặc biệt, cảm giác ngọt trở lại sau vị se chát có thể liên quan đến hiện tượng Hồi Cam.

👉 Tham khảo thêm tại đây: [Giải mã “Hồi Cam” (Hui Gan 回甘) – Hậu vị ngọt trong trà là 1 ảo giác sinh lý?]

Đánh giá chất lượng trà có hoàn toàn phụ thuộc vào cảm nhận cá nhân?

Câu trả lời là không hoàn toàn.

Cảm quan chắc chắn có yếu tố chủ quan. Mỗi người có vốn trải nghiệm khác nhau, khả năng nhận diện hương vị khác nhau và cũng có sở thích riêng.

Một người thích trà đậm có thể cảm thấy một mẫu trà thanh là “nhạt”. Người khác lại có thể thích chính đặc điểm thanh đó.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa thẩm trà chỉ đơn giản là:

“Tôi thấy ngon nên trà ngon.”

Có thể phân biệt ba cấp độ nhận xét:

Cách nhận xétVí dụGiá trị thông tin
Cảm nhận cá nhân“Trà này ngon.”Thể hiện sở thích cá nhân
Mô tả cảm quan“Trà có hương hoa, vị chát vừa và hậu vị ngọt.”Mô tả được đặc điểm cụ thể
Đánh giá có phương phápSo sánh nhiều mẫu trong điều kiện tương đối đồng nhấtHỗ trợ đối chiếu và kiểm soát tốt hơn

Mục tiêu của nghề thẩm trà không phải biến cảm nhận của con người thành một phép đo tuyệt đối.

Thay vào đó, phương pháp đánh giá giúp chuyển cảm nhận thành những thông tin cụ thể, có thể mô tả và so sánh.

Ví dụ, thay vì nói:

“Mẫu B ngon hơn.”

có thể ghi:

“Mẫu B có hương rõ hơn, vị chát thấp hơn và hậu vị kéo dài hơn trong điều kiện thử tương tự.”

Cách mô tả thứ hai cung cấp nhiều thông tin hơn và giúp người khác hiểu vì sao hai mẫu trà tạo ra cảm nhận khác nhau.

Điều này đặc biệt quan trọng trong sản xuất trà, kiểm soát chất lượng và phát triển đồ uống.

Những yếu tố nào có thể làm thay đổi kết quả thẩm trà?

Không phải mọi khác biệt khi uống trà đều bắt nguồn từ nguyên liệu.

Một mẫu trà hoàn toàn có thể cho cảm nhận khác nhau nếu điều kiện pha thay đổi.

Vì vậy, khi tìm hiểu cách thẩm trà, cần chú ý đến những yếu tố có thể tác động trực tiếp đến kết quả cảm quan.

Nhiệt độ nước

Nhiệt độ nước ảnh hưởng đến quá trình chiết xuất các hợp chất từ lá trà. Khi thay đổi nhiệt độ, cường độ hương và vị cảm nhận được cũng có thể thay đổi.

Một mẫu trà được pha ở điều kiện khác nhau có thể cho cảm giác đậm, chát hoặc thơm khác nhau.

Nhiệt độ nước là một trong những yếu tố quan trọng khi pha trà, bởi mỗi loại trà có thể phản ứng khác nhau với mức nhiệt.

👉 Tìm hiểu thêm tại đây: [Nhiệt độ nước pha trà cho từng loại trà – Bí quyết đánh thức trọn vẹn hương và vị trong từng lá trà]

Tỷ lệ trà và nước

Cùng một loại trà nhưng lượng trà sử dụng khác nhau sẽ tạo ra nồng độ dịch trà khác nhau.

Nếu một mẫu dùng nhiều trà hơn mẫu còn lại, việc kết luận mẫu nào có vị đậm hơn sẽ không còn phản ánh chính xác sự khác biệt của nguyên liệu.

Tỷ lệ trà và nước cũng là yếu tố cần được kiểm soát khi thẩm trà, đặc biệt khi mục tiêu là so sánh nhiều mẫu trong cùng điều kiện. Chỉ một thay đổi về tỷ lệ cũng có thể làm thay đổi nồng độ và cảm nhận về hương vị. 

👉 Tham khảo thêm tại đây: [Tỉ lệ trà và nước: Đâu là chìa khóa vàng định hình đẳng cấp?]

Thời gian pha

Thời gian tiếp xúc giữa trà và nước cũng là yếu tố cần kiểm soát.

Pha trong thời gian ngắn và pha trong thời gian dài có thể tạo ra những khác biệt đáng kể về cường độ vị và cảm giác trong miệng.

Chất lượng nước

Nước là môi trường trực tiếp giúp chiết xuất các hợp chất từ trà. Vì vậy, đặc tính của nguồn nước cũng có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm cuối cùng của đồ uống.

Nhiệt độ khi nếm

Một chén trà quá nóng có thể khiến người thử khó nhận diện đầy đủ một số đặc điểm cảm quan.

Khi trà giảm nhiệt, hương và vị có thể được cảm nhận theo cách khác.

Dụng cụ pha

Kích thước, vật liệu và cách sử dụng dụng cụ cũng có thể ảnh hưởng đến điều kiện pha và quá trình chiết xuất.

Vì vậy, nếu mục tiêu là đánh giá chất lượng trà hoặc so sánh nhiều mẫu, việc giữ các điều kiện thử tương đối đồng nhất là rất quan trọng.

Có thể hiểu đơn giản:

Muốn biết sự khác biệt đến từ trà, trước tiên phải hạn chế những khác biệt đến từ cách pha.

Khi đó, người thẩm trà mới có cơ sở tốt hơn để xác định đâu là đặc điểm thực sự của nguyên liệu và đâu là kết quả của điều kiện thử

nghe-tham-tra-nguoi-ta-danh-gia-mot-chen-tra

Kết luận

Một chén trà có thể được nhìn từ rất nhiều góc độ. Với nghề thẩm trà, quá trình đánh giá thường bắt đầu từ ngoại hình của lá, tiếp tục với màu nước, hương, vị, cảm giác trong miệng và cuối cùng là hậu vị.

Quan trọng hơn, đánh giá chất lượng trà không nên được thực hiện tách rời khỏi mục đích sử dụng. Một mẫu trà phù hợp để uống nguyên chất chưa chắc là lựa chọn phù hợp cho trà sữa, trà trái cây hay những công thức đồ uống có nhiều thành phần khác. Vì vậy, người làm công việc thẩm trà cần xem xét cả đặc tính cảm quan của trà và yêu cầu thực tế của sản phẩm.

Vì vậy, cách thẩm trà càng có phương pháp thì thông tin thu được càng hữu ích cho quá trình lựa chọn nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và phát triển sản phẩm. Thay vì chỉ nhận xét trà “thơm”, “chát” hay “đậm”, người thẩm trà cần phân tích cụ thể hơn về cường độ hương, cấu trúc vị, độ chát, độ ngọt, cảm giác trong khoang miệng và hậu vị.

Đối với ngành F&B, đây cũng là lý do kỹ năng cảm quan ngày càng có giá trị. Khi hiểu rõ một loại trà có hương gì, vị như thế nào, độ chát ra sao và thay đổi thế nào trong quá trình pha, người làm đồ uống sẽ có thêm cơ sở để đánh giá chất lượng trà và lựa chọn nguyên liệu thay vì chỉ dựa vào tên gọi hoặc giá thành.

Với ILOTA, trà không chỉ được nhìn dưới góc độ một nguyên liệu để pha thành đồ uống mà còn cần được xem xét qua đặc tính cảm quan và mục đích sử dụng thực tế. Đây cũng là một phần quan trọng trong nghề thẩm trà, khi kết quả cảm quan cần được đặt trong bối cảnh sử dụng cụ thể để đưa ra lựa chọn nguyên liệu phù hợp.

Nếu bạn đang tìm hiểu sâu hơn về nghề thẩm trà, cách thẩm trà, cách đánh giá chất lượng trà hoặc lựa chọn trà phù hợp cho mô hình pha chế, hãy theo dõi các nội dung kiến thức từ ILOTA để hiểu rõ hơn về nguyên liệu đứng phía sau mỗi ly trà.

👉 Tìm hiểu thêm: [Các sản phẩm trà tại ILOTA]

 

 

 

ILOTA  – Xưởng sản xuất Cà phê & Trà

  • Tham gia ILOTA ACADEMY để cập nhật kiến thức chuyên sâu về Trà & Cà phê: 👉 [Tham gia nhóm tại đây]
  • Tư vấn & Đặt hàng:

👉 Mua sỉ, kênh quán, OEM: 0989 099 033 (Anh Thắng)

👉 Mua lẻ: 0988 345 175 (Thái Sơn)

Facebook: ILOTA Coffee Roasters

Địa chỉ: Biệt thự 3, ngõ 2A Chế Lan Viên, phường Đông Ngạc, Hà Nội