Kiến thức, Cây Trà, Trà, Trà Đặc sản

Florua trong trà: Từ bảo vệ men răng đến nguy cơ khi hấp thụ quá mức

Tìm hiểu thực hư về florua trong trà: hàm lượng, tác dụng với men răng, tác hại khi tiêu thụ quá mức và bí quyết uống trà an toàn cùng ILOTA.

Trà là một trong những loại đồ uống được nghiên cứu nhiều nhất về mặt lợi ích sức khỏe, nhưng ít người biết rằng trà cũng là một trong những loại thực vật tích lũy florua nhiều nhất trong tự nhiên. Florua trong trà vừa có thể giúp bảo vệ men răng, vừa có thể gây hại cho xương và khớp nếu tiêu thụ trong thời gian dài với liều lượng cao.

Bài viết này tổng hợp thông tin từ các nghiên cứu khoa học quốc tế, tài liệu y tế uy tín cùng những chia sẻ chuyên sâu từ ILOTA để làm rõ hàm lượng florua trong trà, tác dụng của florua trong trà và tác hại của florua trong trà khi sử dụng không đúng cách.

Florua trong trà là gì?

Florua là dạng ion của nguyên tố flo, một khoáng chất tồn tại tự nhiên trong đất, nước và nhiều loại thực vật. Cây chè, tên khoa học Camellia sinensis, được giới khoa học xếp vào nhóm thực vật có khả năng tích lũy florua đặc biệt cao.

Theo một nghiên cứu công bố trên PMC về cơ chế tích lũy florua trong lá chè, phần lớn florua trong cây chè, chiếm hơn 90% tổng lượng florua của toàn cây, tập trung tại lá, và hơn 80% lượng florua trong lá được lưu giữ ở thành tế bào dưới dạng hòa tan trong nước. Điều này giải thích vì sao florua trong trà dễ dàng hòa tan vào nước khi pha, quyết định trực tiếp đến hàm lượng florua trong trà mà người uống hấp thụ vào cơ thể.

Một nghiên cứu khác đăng trên tạp chí Scientific Reports của Nature cũng xác nhận cây chè là một trong những loại thực vật tích lũy florua hiệu quả nhất, với gần 98% lượng florua trong toàn bộ cây chè tập trung ở lá, đặc biệt là lá đã trưởng thành, và có thể dễ dàng giải phóng ra nước khi hãm trà. Vì đặc tính này, florua trong trà là chủ đề được nhiều tổ chức nghiên cứu sức khỏe và an toàn thực phẩm trên thế giới quan tâm trong nhiều thập kỷ qua.

florua-trong-tra

Các yếu tố ảnh hưởng đến hàm lượng florua trong một tách trà, từ môi trường sinh trưởng của cây chè đến cách pha trà

Tìm hiểu thêm về các hợp chất hóa học khác trong trà tại bài viết của ILOTA: [Các hợp chất hóa học trong trà: Điều gì thực sự quyết định hương vị và sức khỏe của bạn?]

Vì sao trà lại chứa nhiều florua hơn các loại thực vật khác?

Không phải loại cây nào cũng hấp thụ florua từ đất với tốc độ giống nhau. Theo nghiên cứu công bố trên PMC về ảnh hưởng của florua đến biểu hiện gen ở cây chè, nồng độ florua trong lá chè trưởng thành có thể cao gấp hàng trăm lần so với các loại cây trồng thông thường như lúa hay lúa mì, dù florua không phải là nguyên tố thiết yếu cho sự phát triển của cây chè.

Cơ chế chính xác khiến cây chè hấp thụ florua mạnh đến vậy vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn, nhưng các nhà khoa học cho rằng đây là một đặc điểm sinh học riêng biệt của loài Camellia sinensis, khiến florua trong trà luôn ở mức vượt trội.

Một yếu tố quan trọng khác là độ tuổi của lá chè. Nghiên cứu về đánh giá rủi ro sức khỏe do florua trong trà tại Iran, sử dụng phương pháp mô phỏng Monte Carlo, ghi nhận hàm lượng florua trong lá chè có thể dao động từ 2,1 đến 1175 mg/kg tùy giống và vùng trồng, trong đó lá già có hàm lượng florua cao gấp 10 đến 20 lần so với lá non và búp chè. Đây là lý do vì sao các loại trà được chế biến từ lá già, cành già như trà bánh ép thường có hàm lượng florua trong trà cao hơn đáng kể so với các loại trà làm từ búp non.

florua-trong-tra

Cơ chế hấp thụ và tích lũy florua trong lá và rễ cây chè ở cấp độ tế bào

Hàm lượng florua trong trà theo từng loại trà

Hàm lượng florua trong trà không cố định mà thay đổi tùy theo loại trà, độ trưởng thành của lá khi thu hái và điều kiện thổ nhưỡng nơi trồng. Một nghiên cứu đăng trên Scientific Reports đã đo lường nồng độ florua có thể hòa tan trong nước pha của nhiều loại trà khác nhau, cho kết quả trà đen có hàm lượng florua hòa tan cao nhất, còn trà trắng có hàm lượng thấp nhất.

Nghiên cứu về flo trong lá chè tại các vùng sản xuất chính của Trung Quốc, đăng trên ScienceDirect, cũng cho biết vì hàm lượng florua trong chè có thể gây rủi ro sức khỏe cho người uống, tiêu chuẩn nông nghiệp Trung Quốc mang mã số NY 659-2003 đã quy định giới hạn tối đa cho phép là 200 mg florua trên mỗi kilogam chè khô.

florua-trong-tra

Quy trình từ trồng, thu hái đến chế biến ra các loại trà khác nhau và mối liên hệ với florua trong đánh giá rủi ro sức khỏe

Bảng dưới đây được ILOTA tổng hợp hàm lượng florua trong trà theo từng loại, dựa trên số liệu từ các nghiên cứu quốc tế nêu trên:

Loại tràHàm lượng florua trong nước pha (mg/l)Đặc điểm chính
Trà đen (hồng trà)Cao nhất, trung bình khoảng 2,5 mg/l sau 5 phút hãmChế biến từ lá đã lên men, thường dùng lá lớn tuổi hơn
Trà ô longTrung bình khoảng 0,86 mg/lMức lên men trung gian, hàm lượng florua ở mức vừa phải
Trà thảo mộcTrung bình khoảng 0,40 mg/lKhông phải chế biến từ lá chè thật nên hàm lượng florua thấp hơn
Trà trắngThấp nhất, trung bình khoảng 0,21 mg/lChế biến từ búp non, ít thời gian tích lũy florua
Trà bánh épCó thể vượt 800 mg/kg tính theo lá khôLàm từ lá già và cành chè, nguy cơ tích lũy florua cao nếu uống lâu dài

Từ bảng so sánh trên có thể thấy hàm lượng florua trong trà phụ thuộc rất nhiều vào nguyên liệu đầu vào. Trà càng làm từ lá già, cành già thì nguy cơ chứa nhiều florua càng cao, trong khi trà làm từ búp non như trà trắng hoặc các loại trà cao cấp thường có hàm lượng florua thấp hơn đáng kể.

Tác dụng của florua trong trà đối với sức khỏe răng miệng

Florua không phải là chất hoàn toàn có hại. Theo tài liệu tóm tắt hóa chất về florua của Tổ chức Y tế Thế giới, florua mang lại lợi ích rõ rệt cho răng ở nồng độ thấp và vừa phải, giúp phòng ngừa sâu răng, với hiệu quả bảo vệ tăng dần theo nồng độ cho đến khoảng 2 mg florua trên mỗi lít nước uống, trong khi mức tối thiểu cần thiết để có tác dụng phòng sâu răng là khoảng 0,5 mg/l. Đây chính là lý do nhiều quốc gia trên thế giới từng áp dụng chính sách bổ sung florua vào nguồn nước sinh hoạt nhằm giảm tỷ lệ sâu răng trong cộng đồng.

Với người uống trà, việc hấp thụ một lượng florua vừa phải qua trà cũng được xem là có lợi cho men răng, tương tự như cơ chế florua trong kem đánh răng hoặc nước súc miệng. Tác dụng của florua trong trà ở mức độ hợp lý bao gồm hỗ trợ tái khoáng hóa men răng và làm chậm quá trình phát triển của vi khuẩn gây sâu răng.

Tuy nhiên, các tổ chức y tế cũng nhấn mạnh rằng khoảng cách giữa liều lượng có lợi và liều lượng có hại của florua là không lớn, nên việc kiểm soát tổng lượng florua hấp thụ từ mọi nguồn, bao gồm cả trà, nước uống và kem đánh răng, là điều cần thiết.

Tác hại của florua trong trà khi tiêu thụ quá mức

Bên cạnh lợi ích cho răng, tác hại của florua trong trà xuất hiện rõ rệt khi cơ thể hấp thụ florua vượt ngưỡng an toàn trong thời gian dài. Theo tài liệu của Tổ chức Y tế Thế giới, việc tiếp xúc quá mức với florua có thể dẫn đến nhiễm độc răng do florua, biểu hiện qua tình trạng răng bị đổi màu, rỗ hoặc tổn thương men răng ở mức độ nặng, và nghiêm trọng hơn là nhiễm độc xương do florua, khiến florua tích tụ dần trong xương qua nhiều năm, gây cứng khớp, đau nhức, thay đổi cấu trúc xương và trong một số trường hợp dẫn đến vôi hóa dây chằng.

WHO cũng ước tính hàng chục triệu người trên thế giới đang chịu ảnh hưởng của nhiễm độc răng và xương do florua, chủ yếu tại các khu vực có nguồn nước ngầm tự nhiên chứa nồng độ florua cao như một số vùng của Trung Quốc, Ấn Độ và khu vực Trung Đông.

Với người uống trà, nghiên cứu về đánh giá rủi ro sức khỏe không gây ung thư do florua từ trà tại Iran chỉ ra rằng việc tiêu thụ một số loại trà đậm đặc trong thời gian dài, đặc biệt là trà đen và các loại trà bánh ép làm từ lá già, có thể góp phần làm tăng nguy cơ nhiễm độc florua mạn tính, nhất là ở những khu vực người dân vừa uống trà đậm hàng ngày vừa sử dụng nguồn nước có sẵn florua ở mức cao.

Nghiên cứu trên Scientific Reports cũng kết luận rằng việc uống trà đen thường xuyên có thể làm tăng đáng kể lượng florua đưa vào cơ thể, và khuyến nghị cần đánh giá kỹ hơn về nguy cơ sức khỏe liên quan đến việc uống trà lâu dài.

Một điểm cần lưu ý là tác hại của florua trong trà thường không xuất hiện ngay lập tức. Việc dung nạp lượng lớn florua trong trà sẽ tích lũy dần trong cơ thể qua nhiều năm sử dụng liên tục với liều lượng cao, nên rất khó nhận biết sớm nếu không có xét nghiệm hoặc theo dõi y tế cụ thể.

Ngưỡng an toàn và khuyến cáo từ các tổ chức y tế

Tổ chức Y tế Thế giới đưa ra giá trị hướng dẫn cho nồng độ florua trong nước uống ở mức 1,5 mg trên mỗi lít, dựa trên bằng chứng dịch tễ học cho thấy nồng độ cao hơn mức này làm tăng nguy cơ nhiễm độc răng do florua, và nồng độ càng cao thì nguy cơ nhiễm độc xương càng lớn. Mức khuyến nghị này áp dụng cho tổng lượng florua từ nước uống, chưa tính đến lượng florua hấp thụ thêm từ thực phẩm, trà hoặc các sản phẩm chăm sóc răng miệng có chứa florua.

Tại Việt Nam, theo quy định về chất lượng nước sinh hoạt, hàm lượng florua trong nước uống cũng được giới hạn ở mức không vượt quá 1,5 mg/l, tương đồng với ngưỡng khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới.

Đối chiếu với ngưỡng này, một số kết quả đo lường florua trong nước pha trà đen ở mức khoảng 2,5 mg/l cho thấy nếu một người uống nhiều tách trà đậm mỗi ngày trong thời gian dài, tổng lượng florua nạp vào cơ thể hoàn toàn có thể vượt ngưỡng khuyến nghị, đặc biệt khi cộng dồn thêm florua từ nguồn nước sinh hoạt và các sản phẩm chăm sóc răng miệng khác.

Về phía nghiên cứu chuyên ngành chè tại Việt Nam, các đơn vị như Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc là cơ quan nghiên cứu chuyên sâu về giống chè, kỹ thuật canh tác và chất lượng nguyên liệu chè trong nước, với đội ngũ nhiều tiến sĩ chuyên ngành chè thường xuyên công bố các quy trình canh tác và tiêu chuẩn kỹ thuật cho ngành chè.

Đây là nguồn tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu liên quan đến chất lượng và an toàn của chè nguyên liệu tại Việt Nam, bao gồm cả các yếu tố ảnh hưởng đến hàm lượng khoáng chất trong lá chè.

Bảng dưới đây tổng hợp các ngưỡng và mức khuyến cáo liên quan đến florua từ các tổ chức và tiêu chuẩn đã nêu ở trên, giúp người đọc dễ hình dung mức độ an toàn khi đối chiếu với hàm lượng florua trong trà:

Ngưỡng / khuyến cáoMức quy địnhCơ quan ban hànhGhi chú
Nồng độ florua tối thiểu có lợi cho răng trong nước uốngKhoảng 0,5 mg/lTổ chức Y tế Thế giới (WHO)Mức tối thiểu để phát huy tác dụng phòng sâu răng
Nồng độ florua tối đa khuyến nghị trong nước uống1,5 mg/lTổ chức Y tế Thế giới (WHO)Vượt ngưỡng này làm tăng nguy cơ nhiễm độc răng và xương do florua
Giới hạn florua trong nước sinh hoạtKhông vượt quá 1,5 mg/lQuy định về chất lượng nước sinh hoạt tại Việt NamTương đồng với ngưỡng khuyến nghị của WHO
Giới hạn florua tối đa trong chè khô200 mg/kgTiêu chuẩn nông nghiệp Trung Quốc (NY 659-2003)Áp dụng cho chè nguyên liệu, dựa trên kết quả thử nghiệm độc tính
Hàm lượng florua đo được trong nước pha trà đenKhoảng 2,5 mg/lNghiên cứu công bố trên Scientific Reports (Nature)Vượt ngưỡng khuyến nghị của WHO nếu uống nhiều và thường xuyên

Nhìn vào bảng so sánh trên có thể thấy hàm lượng florua trong một tách trà đen đậm đặc có thể đã vượt ngưỡng khuyến nghị dành cho nước uống thông thường. Đây là cơ sở để người uống trà cân nhắc điều chỉnh loại trà và tần suất sử dụng, đặc biệt khi phải cộng dồn thêm florua từ các nguồn khác trong sinh hoạt hàng ngày.

Yếu tố ảnh hưởng đến lượng florua hòa tan khi pha trà

Không phải toàn bộ lượng florua có trong lá chè khô đều hòa tan hết vào nước khi pha. Theo nghiên cứu trên Scientific Reports, thời gian hãm trà có ảnh hưởng trực tiếp đến lượng florua hòa tan, trong đó lượng florua hòa tan cao nhất được ghi nhận trong khoảng 5 phút hãm đầu tiên đối với trà đen, và lượng florua hòa tan có xu hướng tỷ lệ nghịch với kích thước lá trà, nghĩa là trà càng vụn, càng nhỏ thì florua càng dễ hòa tan ra nước hơn so với trà nguyên lá.

Loại nước dùng để pha trà cũng là một yếu tố đáng chú ý. Cùng nghiên cứu trên cho biết nước tinh khiết giúp giảm lượng florua hòa tan ra từ lá trà so với nước máy hoặc nước có sẵn khoáng chất, do sự khác biệt về thành phần hóa học của nguồn nước ảnh hưởng đến khả năng chiết xuất florua từ lá chè.

Ngoài ra, nghiên cứu về florua trong trà matcha đăng trên PMC cũng ghi nhận nhiệt độ nước pha càng cao thì lượng florua chiết xuất ra nước càng lớn, với hàm lượng florua trong các mẫu matcha dao động từ khoảng 3,36 đến 4,03 mg/l tùy vào thời điểm thu hái lá và nhiệt độ nước sử dụng khi pha.

Tóm lại, để kiểm soát tốt hàm lượng florua trong trà, bạn cần chú ý đến các yếu tố như loại trà, độ tuổi của lá chè, kích thước, thời gian hãm và nhiệt độ nước. Theo ILOTA, hiểu rõ những yếu tố này sẽ giúp người uống trà chủ động điều chỉnh thói quen pha chế.

Tìm hiểu thêm về nhiệt độ pha trà phù hợp tại bài viết của ILOTA: [Nhiệt độ nước pha trà cho từng loại trà – Bí quyết đánh thức trọn vẹn hương và vị trong từng lá trà]

Ngoài các nghiên cứu khoa học chuyên sâu, một số chuyên trang về trà tại Việt Nam như ILOTA cũng thường xuyên chia sẻ kiến thức về vùng nguyên liệu, độ tuổi lá chè và cách chọn nước pha phù hợp với từng dòng trà. Những nội dung này tuy không đi sâu vào phân tích hàm lượng florua, nhưng giúp người uống trà hiểu thêm về đặc điểm nguyên liệu đầu vào, từ đó có cơ sở lựa chọn loại trà và cách pha phù hợp hơn nếu quan tâm đến việc kiểm soát lượng florua hấp thụ hàng ngày.

Cách uống trà để giảm rủi ro từ florua

Dựa trên các nghiên cứu đã dẫn ở trên, để tận dụng lợi ích và phòng tránh tác hại của florua trong trà, bạn có thể áp dụng các mẹo nhỏ dưới đây nhằm kiểm soát florua trong trà hiệu quả:

Ưu tiên trà làm từ búp non

Thứ nhất là ưu tiên các loại trà làm từ búp non như trà trắng hoặc trà xanh chất lượng cao thay vì trà bánh ép hoặc trà làm từ lá già, vì nhóm trà này thường có hàm lượng florua thấp hơn đáng kể theo số liệu đã nêu trong bảng so sánh ở phần trên.

Tìm hiểu thêm về tiêu chuẩn hái trà tại bài viết của ILOTA: [Tiêu chuẩn hái trà: 4 khác biệt tạo nên giá trị thật của các dòng trà Việt]

Không hãm trà quá lâu

Thứ hai là không hãm trà quá lâu. Vì lượng florua hòa tan tăng theo thời gian ngâm trà trong nước nóng, việc rút ngắn thời gian hãm hoặc đổ bỏ nước trà đầu tiên rồi mới pha lại nước tiếp theo có thể giúp giảm bớt lượng florua trong nước trà cuối cùng được sử dụng.

Hạn chế uống trà đậm đặc với lượng lớn

Thứ ba là hạn chế uống quá nhiều trà đậm đặc mỗi ngày, đặc biệt với những người sống tại khu vực có nguồn nước sinh hoạt đã chứa sẵn hàm lượng florua cao, vì tổng lượng florua từ nhiều nguồn cộng dồn có thể vượt ngưỡng khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới.

Đa dạng hóa nguồn đồ uống

Thứ tư là đa dạng hóa nguồn đồ uống thay vì chỉ dựa vào trà đậm làm nguồn nước uống chính trong ngày, giúp giảm tổng lượng florua nạp vào cơ thể qua đường ăn uống nói chung.

Florua trong trà so với các nguồn florua khác trong chế độ ăn

Trà không phải là nguồn florua duy nhất mà cơ thể tiếp xúc hàng ngày. Theo tài liệu tóm tắt hóa chất của Tổ chức Y tế Thế giới, tổng lượng florua một người hấp thụ mỗi ngày phụ thuộc vào nhiều nguồn cộng dồn, bao gồm nồng độ florua trong nước uống, lượng nước tiêu thụ, florua có sẵn trong thực phẩm và việc sử dụng các sản phẩm chăm sóc răng miệng có chứa florua.

Nghiên cứu về đánh giá rủi ro sức khỏe tại Iran cũng lưu ý rằng nguy cơ nhiễm độc florua sẽ tăng cao hơn khi một người vừa uống trà đậm đặc, vừa sử dụng nguồn nước có sẵn florua cao, vừa tiêu thụ thêm các loại hải sản và ngũ cốc vốn cũng chứa florua tự nhiên.

So với nước uống thông thường, florua trong trà có thể cao hơn đáng kể nếu là trà đen đậm hoặc trà bánh ép làm từ lá già, trong khi các loại trà làm từ búp non thường có hàm lượng florua tương đương hoặc thấp hơn mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới đối với nước uống. Điều này có nghĩa là việc đánh giá rủi ro từ florua không nên chỉ nhìn vào một loại đồ uống hay thực phẩm riêng lẻ, mà cần xem xét tổng thể thói quen ăn uống và sinh hoạt hàng ngày.

Với những người sống tại khu vực đã biết nguồn nước sinh hoạt có hàm lượng florua tự nhiên ở mức cao, việc lựa chọn loại trà có hàm lượng florua thấp và điều chỉnh thói quen pha trà sẽ có ý nghĩa quan trọng hơn so với người sống ở khu vực nguồn nước có hàm lượng florua thấp.

Đây cũng là lý do các nghiên cứu về florua trong trà thường được thực hiện gắn liền với dữ liệu về nguồn nước và chế độ ăn của từng khu vực địa lý cụ thể, thay vì chỉ đánh giá riêng lẻ thành phần của trà.

florua-trong-tra

Bảng dưới đây tổng hợp các nguồn florua phổ biến trong chế độ ăn uống và sinh hoạt hàng ngày, dựa trên các nguồn tài liệu đã dẫn ở trên:

Nguồn floruaMức độ đóng gópYếu tố ảnh hưởngGhi chú
Nước uốngNguồn chính, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lượng florua hấp thụNồng độ florua tự nhiên trong nước ngầm, lượng nước tiêu thụ mỗi ngàyWHO khuyến nghị không vượt quá 1,5 mg/l
Trà, đặc biệt trà đen và trà bánh épCao nếu uống đậm đặc và thường xuyênLoại trà, độ tuổi lá chè, thời gian hãm, nhiệt độ nước phaTrà búp non thường có hàm lượng florua thấp hơn
Hải sảnCó đóng góp florua tự nhiên, mức độ tùy loại và tần suất tiêu thụLoại hải sản, vùng biển khai thácĐược ghi nhận trong đánh giá rủi ro tổng hợp tại Iran
Ngũ cốcCó đóng góp florua tự nhiên ở mức thấp đến trung bìnhLoại đất trồng, mức độ sử dụng phân bón có chứa floruaThường không phải nguồn florua chính trong khẩu phần ăn
Sản phẩm chăm sóc răng miệng (kem đánh răng, nước súc miệng)Đóng góp thêm nếu nuốt phải, đặc biệt ở trẻ nhỏThói quen súc miệng, lượng kem đánh răng sử dụngChủ yếu tác động tại chỗ lên men răng, ít hấp thụ vào cơ thể nếu dùng đúng cách

Bảng so sánh trên cho thấy florua trong trà chỉ là một trong nhiều nguồn florua mà cơ thể tiếp xúc hàng ngày. Việc đánh giá nguy cơ cần nhìn vào tổng lượng florua cộng dồn từ tất cả các nguồn, thay vì chỉ tập trung vào một loại đồ uống hay thực phẩm riêng lẻ.

Bi kịch nhiễm độc florua từ trà bánh của người du mục Tây Tạng và Mông Cổ

Trên cao nguyên Tây Tạng và thảo nguyên Mông Cổ, trà bơ (Po cha) và trà sữa (Suutei tsai) là thức uống gắn liền với đời sống hàng ngày của người du mục. Tuy nhiên, phía sau nét văn hóa lâu đời này là một vấn đề y tế cộng đồng đã được giới khoa học ghi nhận trong nhiều thập kỷ, gọi là nhiễm độc florua do trà bánh (brick tea-type fluorosis).

Nguyên nhân bắt nguồn từ loại nguyên liệu được sử dụng. Theo tổng quan nghiên cứu đăng trên Frontiers in Nutrition, trà bánh dùng để pha trà bơ thường được chế biến từ thân và lá già của cây chè thay vì búp non, khiến hàm lượng florua trong trà bánh vượt quá tiêu chuẩn quốc gia của Trung Quốc, và thói quen uống trà bánh thường xuyên là nguyên nhân chính khiến người dân Tây Tạng bị phơi nhiễm florua quá mức.

Một nghiên cứu về môi trường và florua tại Tây Tạng đăng trên tạp chí Applied Ecology cũng đo được nồng độ florua trong trà bơ ở mức khoảng 3,09 mg/l, trong khi hàm lượng florua hòa tan trong một số mẫu trà bánh sản xuất tại Tứ Xuyên và Vân Nam có thể lên tới 533,89 đến 617,32 mg trên mỗi kilogam, cao hơn nhiều lần so với ngưỡng 200 mg/kg mà tiêu chuẩn nông nghiệp Trung Quốc quy định cho chè nguyên liệu.

Về lượng florua thực tế đưa vào cơ thể, một nghiên cứu tại huyện Đạo Phu, tỉnh Tứ Xuyên, ghi nhận lượng florua hấp thụ mỗi ngày ở trẻ em Tây Tạng trung bình là 5,49 mg và ở người lớn là 10,43 mg, trong đó hơn 94% tổng lượng florua hấp thụ hàng ngày đến từ trà bánh và zanba, món ăn làm từ bột lúa mạch trộn với trà bơ.

So với mức khuyến nghị đủ dùng do Viện Y học Hoa Kỳ đưa ra, khoảng 3 mg/ngày cho người trưởng thành nữ và 4 mg/ngày cho nam giới, lượng florua mà người Tây Tạng hấp thụ từ trà bánh trong nghiên cứu này đã vượt xa mức khuyến nghị, và ở một số nhóm dân cư có thể tiệm cận ngưỡng an toàn tối đa 10 mg/ngày mà cơ quan này khuyến cáo không nên vượt qua.

Hậu quả sức khỏe của tình trạng này đã được ghi nhận trên diện rộng. Một khảo sát cắt ngang thực hiện trên toàn bộ các khu vực của Tây Tạng, công bố trên Journal of Epidemiology, cho thấy tỷ lệ nhiễm độc răng do florua ở trẻ em là 33,57% và tỷ lệ nhiễm độc xương do florua ở người lớn là 46,06%, trong đó nhóm người chăn nuôi gia súc du mục có mức phơi nhiễm florua cao nhất và tình trạng nhiễm độc xương nghiêm trọng nhất trong toàn bộ khảo sát.

Một nghiên cứu khác công bố trên Scientific Reports của Nature ước tính khoảng 13 triệu người tại các khu vực biên giới phía tây và phía bắc Trung Quốc, bao gồm Tây Tạng, Nội Mông, Thanh Hải, Tân Cương, Tứ Xuyên, Cam Túc, Ninh Hạ và Vân Nam, đang đối mặt với nguy cơ nhiễm độc florua do trà bánh, chủ yếu là người Tạng, người Kazakh, người Mông Cổ và người Duy Ngô Nhĩ vốn có thói quen uống trà bánh hàng ngày dưới dạng trà bơ, trà sữa hoặc zanba.

Trường hợp của người du mục Tây Tạng và Mông Cổ cho thấy rõ mặt trái của florua trong trà khi nguyên liệu đầu vào là lá già, cách chế biến kéo dài và tần suất tiêu thụ cao cùng lúc xảy ra trong một cộng đồng gần như không có nguồn nước uống hay thực phẩm thay thế khác.

chieu-dai-khach-bang-tra-bo

Tìm hiểu thêm về văn hóa uống trà bơ của người Tây Tạng tại bài viết của ILOTA: [Trà bơ và văn hóa du mục Tây Tạng: Hương vị từ “mái nhà thế giới”]

Nguồn tham khảo

  1. PMC – National Center for Biotechnology Information. “Research on the distribution, localization, and morphology of fluorides in the cell walls of tea plant leaves.” ncbi.nlm.nih.gov.
  2. Scientific Reports (Nature). “Effects of brewing conditions on infusible fluoride levels in tea and herbal products and probabilistic health risk assessment.” nature.com.
  3. PMC – National Center for Biotechnology Information. “Effect of fluoride treatment on gene expression in tea plant (Camellia sinensis).” ncbi.nlm.nih.gov.
  4. PMC – National Center for Biotechnology Information. “Non-Carcinogenic Health Risk Assessment due to Fluoride Exposure from Tea Consumption in Iran Using Monte Carlo Simulation.” ncbi.nlm.nih.gov.
  5. ScienceDirect. “Monitoring fluorine levels in tea leaves from major producing areas in China and the relative health risk.” sciencedirect.com.
  6. World Health Organization. “Fluoride – Chemical fact sheet.” who.int.
  7. World Health Organization. “Fluoride in Drinking-water” (báo cáo tổng quan về tác động sức khỏe của florua). who.int.
  8. Mutosi. “Tìm hiểu Flo trong nước có lợi hay hại và hướng xử lý hiệu quả” (dẫn quy định giới hạn florua trong nước sinh hoạt tại Việt Nam). mutosi.com.
  9. Cổng thông tin Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tuyên Quang. “Xây vùng động lực, phát triển sản phẩm đặc hữu cho cây chè” (giới thiệu về Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc). sonnmt.tuyenquang.gov.vn.
  10. PMC – National Center for Biotechnology Information. “Fluoride Content of Matcha Tea Depending on Leaf Harvest Time and Brewing Conditions.” ncbi.nlm.nih.gov.
  11. Frontiers in Nutrition. “Brick tea consumption and its relationship with fluorosis in Tibetan areas.” frontiersin.org.
  12. Applied Ecology (Trung Quốc). “Fluorine in the environment of Tibetan habitats.” cjae.net.
  13. Nghiên cứu tại huyện Đạo Phu, tỉnh Tứ Xuyên về mối liên hệ giữa nhiễm độc florua và thói quen uống trà bánh ở người Tạng.

Kết luận

Florua trong trà không hoàn toàn có lợi hay có hại, mà tác động của nó phụ thuộc vào lượng hấp thụ và tổng lượng florua từ các nguồn khác trong chế độ ăn uống hằng ngày. Ở mức phù hợp, florua có vai trò trong việc bảo vệ men răng và hỗ trợ phòng ngừa sâu răng. Tuy nhiên, việc hấp thụ quá nhiều florua trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến răng và hệ xương.

Hàm lượng florua trong trà cũng có sự khác biệt tùy loại trà, nguyên liệu và cách pha. Vì vậy, thay vì quá lo lắng về sự hiện diện của florua trong trà, người uống nên quan tâm đến mức tiêu thụ tổng thể, lựa chọn trà phù hợp và duy trì thói quen sử dụng ở mức hợp lý.

Hiểu đúng về florua trong trà giúp chúng ta nhìn nhận thức uống này một cách cân bằng hơn: trà vẫn có thể là một phần của lối sống lành mạnh khi được sử dụng phù hợp, đồng thời việc chủ động tìm hiểu về thành phần và cách sử dụng sẽ giúp tận hưởng trà một cách có cơ sở và an toàn hơn. Đây cũng là hướng tiếp cận mà ILOTA theo đuổi khi chia sẻ kiến thức về trà, nguyên liệu và cách pha, giúp người yêu trà có thêm thông tin để đưa ra lựa chọn phù hợp.

Hiểu về trà là bước đầu để có một thói quen thưởng trà phù hợp. Nếu bạn muốn bắt đầu với những dòng trà được ILOTA chọn lọc từ nguồn nguyên liệu chất lượng, hãy tham khảo các sản phẩm trà hiện có và tìm cho mình hương vị yêu thích.

[Xem các dòng trà đặc sản ILOTA và chọn trà phù hợp]

 

 

 

 

 

 

 

 

ILOTA – Nhà rang Cà phê “May đo” 

  1. Tham gia ILOTA ACADEMY để cập nhật kiến thức chuyên sâu về Trà & Cà phê mỗi ngày. 👉 [Tham gia nhóm tại đây]
  2. Tư vấn & Đặt hàng:

👉 Mua sỉ, kênh quán, OEM: 0989 099 033 (Anh Thắng)

👉 Mua lẻ: 0988 345 175 (Thái Sơn)

Facebook: ILOTA Coffee Roasters

Địa chỉ: Biệt thự 3, ngõ 2A Chế Lan Viên, phường Đông Ngạc, Hà Nội